قازاقستان-رەسەي: كەلىسىمدەر كوكجيەگى

كەشە استانادا قازاقستان مەن رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ وڭىرارالىق ءحىىى فورۋمى ءوتتى. «ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتتى دامىتۋ» تاقىرىبىن قامتىعان بۇل فورۋمنىڭ جۇمىسىنا مەملەكەتتەر باسشىلارى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ۆلاديمير پۋتين قاتىستى.

ەكى ەلگە دە  پايدالى فورۋم

جالپى, مۇنداي تۇرپاتتاعى كەزدەسۋلەر 2003 جىلدان بەرى ءۇزىلىسسىز, ناقتىلاي ايتقاندا, جىل سايىن ەكى ەلدىڭ ونەركاسىبى وركەندەگەن وڭىرلەرىندە كەزەكتەسە وتكىزىلىپ كەلەدى. ءنا­تي­جەسىندە, ەكى ەلگە دە پايدالى, ءتيىمدى جۇمىستار اتقارىلۋدا. سون­دىقتان دا, بۇل القالى جيىن­دى قازاقستان مەن رەسەي قارىم-قاتىناسىنىڭ نىعايا ءتۇسۋى­نە جوعارى دەڭگەيدە ىقپا­لىن تيگىزىپ وتىرعان بەدەل­دى, ساليقالى باسقوسۋ دەپ ەسەپ­تەۋىمىزگە ابدەن بولادى. ايتا كەتۋىمىز كەرەك, قا­زاق­ستان-رەسەي قاتىناستارى ءتۇر­لى سالالار بويىنشا قار­قىندى دامۋىمەن سيپاتتالا­تىنى بەلگىلى. مەملەكەت باس­شى­لارىنىڭ ۇدايى كەز­دەسۋلەرى شەڭبەرىندەگى كەلىسسوزدەر ەكى ەلدىڭ سترا­تە­گيالىق ارىپتەستىگىن كەڭەيتۋدە جەتەكشى ورىن الادى. سول سياقتى ۇكىمەت باسشىلارى دەڭ­گەيىندەگى ءتيىمدى بايلا­نىس­تار دا ءوز جەمىسىن بەرۋدە. ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ءپىشىم­دەردەگى كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەنەرگەتيكالىق, كولىك­تىك, اتوم جانە عارىش سالا­سىن­داعى بىرلەسكەن جوبا­لار­دى جۇزەگە اسىرۋ, ساۋدا-ەكو­نوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىل­دار ماسەلەلەرى, تۋريزم ءجا­نە مادەني بايلانىستار تا­قى­­رى­بى ۇدايى تالقىلانىپ كەلە جاتقانى ءوزارا ىنتىماق­تاس­تىقتى جاڭا بەلەستەرگە كوتەرە بەرەتىنى انىق. ءسوزىمىز دالەل­دى بولۋى ءۇشىن وسى ارادا ءبىز قا­زىرگى تاڭدا قازاقستاندا رە­سەيلىكتەردىڭ قاتىسۋىمەن 6 453 كومپانيا ءساتتى جۇمىس ءىس­تەپ كەلە جاتقانىن اتاپ كور­­سەت­كىمىز كەلەدى. بۇلاردىڭ قاتار­ىندا ەكونوميكا, مۇناي مەن گاز ءون­دىرۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبى, كو­لىك, بايلانىس, ماشينا جاساۋ, عارىشتىق باعىتتاعى ىنتى­ماق­تاستىق, اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ سياقتى سا­لالاردا جۇمىس جاسايتىن قۇرىلىمدار بار. سونىمەن بىرگە, قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2015 جىلدىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا 14,57 ملرد اقش دوللارىن قۇراعانى ەكى ەلدىڭ ءبىر-بىرىنە سەنىمدى سەرىك­تەس ەكەنىن ناقتىلاي تۇسەدى. قازاقستان مەن رەسەي مەم­لەكەتتىك ورگاندارىنىڭ, كۆا­زيمەملەكەتتىك سەكتور مەن ىسكەرلىك ورتانىڭ 1300-دەن اس­تام وكىلى باس قوسقان, ينۆەس­تيتسيا جانە ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىن­تى­ماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ جولدارى قاراستىرىلعان بۇل ءحىىى فورۋم بارىسىندا قازاقستان پرە­زيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ ءبىرىنشى كەزەكتە رەسەي فە­دە­راتسياسى ەلىمىزدىڭ ستراتە­گيا­لىق وداقتاسى جانە ماڭىز­دى ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرىك­تە­سى بولىپ سانالاتىنىن اتاپ ءوتتى. – ءبىز كەڭ اۋقىمدى باعىتتار بو­يىنشا ءوزارا ءتيىمدى ىسكەرلىك ىن­تىماقتاستىقتى جۇزە­گە اسىرىپ كەلەمىز. وعان وسى وڭىرارالىق فورۋم دا سەپ­تىگىن تيگىزەتىن بولادى. بيىل­عى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتىڭ كولەمى 6 ميل­ليارد دوللارعا جۋىق­تادى. سونىمەن قاتار, داع­دارىسقا دەيىنگى كەزەڭمەن سالىس­تىر­عان­دا بۇل كورسەتكىشتىڭ 30 پايىزعا تومەندەگەنى بايقا­لادى. كوپ جاعدايدا ونىڭ قار­قىنى باسەڭ­دەۋى سىرتقى جاھاندىق احۋال­دارعا بايلانىس­تى بولىپ وتىر, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. وسى ورايدا, مەملەكەت باسشىسى ەكىجاقتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا سەرپىن بەرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. – بىزدە رەسەيمەن بىرلەسكەن 6 مىڭنان استام كاسىپورىن جۇمىس جۇرگىزۋدە. مۇناي حيمياسى, تاۋ-كەن مەتاللۋرگياسى كەشەنى سياقتى كوپتەگەن سالادا ەكىجاقتى ينۆەستيتسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا بىزدە قۇنى 20 ميلليارد دوللار بولاتىن 60-تان استام جوبا بار. ولاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. بۇدان بولەك, نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزارا ءىس-قيمىل اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن اي­تار­لىقتاي الەۋەتتىڭ بار ەكەنىنە نازار اۋداردى. – ءبىز ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا جۇمىس جۇرگىزىپ وتىرمىز. ەركىن ساۋدا جونىندە ۆەتناممەن كەلىسىمگە قول قويىلىپ, وسىنداي كەلىسسوزدەر قى­تايمەن, وڭتۇستىك كورەيامەن جانە سين­گا­پۋرمەن جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەۋرازەق-پەن ىنتىماقتاسۋعا ءۇندىستان, مىسىر, يران, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرى قاۋىمداستىعىنىڭ مۇشەلەرى جانە باسقا دا ەلدەر نيەت بىلدىرۋدە. ءبىز ماقساتتى تۇردە بارلىق وندىرۋشىلەر مەن ينۆەس­تورلار ءۇشىن ورتاق ايقىن ەرەجەلەر قالىپتاستىرۋدامىز. قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىنا قاراجات قۇيا وتىرىپ, رەسەي بيزنەسى مۇندا وزدەرىن «ۇيىندەگىدەي» سەزىنەتىن بولادى. ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى قۋاتتى كولىك-لوگيستيكا ين­فرا­قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ ماسەلە­سىندە ەلدەرىمىزدىڭ ورتاق مۇددەسى توعىسىپ جاتىر, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. سونداي-اق, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسپۋبليكاداعى ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ جاقسارىپ, ەكونوميكانىڭ ءارتاراپتاندىرىلۋىنا كۇش-جىگەر جۇمىلدىرىلىپ جاتقانىنا دا نازار اۋداردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكونوميكانى جانداندىرۋ سالاسىنداعى, سونىڭ ىشىندە سالىق رەجىمىن ىرىقتاندىرۋ, اۋقىمدى جەكەشەلەندىرۋ ءىسىنىڭ كەلەسى كەزەڭىن جۇزەگە اسىرۋ جانە استانا مەن الماتىدا يننوۆاتسيالىق ەكى كلاستەر قۇرۋ باعىتىندا مەملەكەت قابىلداپ وتىرعان شارالار تۋرالى ايتىپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە, مەملەكەت باسشىسى الداعى ۋاقىتتا «استانا» حالىق­ارالىق قارجى ورتالىعى قۇرىلىپ, «ەكسپو-2017: بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كور­مەسى وتەتىنىن ەسكە سالدى. ءوز كەزەگىندە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلا­ديمير پۋتين قارقىندى دامۋ ۇستىندەگى استانا قالاسىنىڭ تالاي يگى ءىس­تەرگە ۇيىتقى بولىپ كەلە جاتقانىنا توقتالا كەلىپ, بۇگىنگى اۋقىمدى شا­رانىڭ قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىنا ەكپىن بەردى. سونداي-اق, ول ەكىجاقتى ءداستۇرلى بايلانىستاردىڭ ءوز ناتيجەسىن كورسەتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتا تۇسۋگە مۇمكىندىكتەر مول. – قازاقستان رەسەيدىڭ ەڭ سەنىمدى سەرىكتەس ەلى. ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى ءوزارا ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىسقان. رەسەي قازاقستانمەن كوپجوسپارلى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق قارىم-قاتىناسقا باسىمدىلىقپەن قارايدى. ءبىز ءوندىرىس پەن ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى اۋقىمدى جوبالاردى بىرگە جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. تەحنولوگيالىق كوو­پەرا­­تسيانى قولدانىپ, ورتاق كولىكتىك ينفرا­قۇ­رىلىم قۇرىلۋدا, – دەدى رەسەي پرەزيدەنتى. ودان ءارى ۆ.پۋتين رەسەي ءۇشىن قازاق­ستان­نىڭ تمد مەملەكەتتەرى اراسىندا ەكىن­شى ساۋدا ارىپتەسى ەكەنىنە ەكپىن ءتۇسىردى. – قازاقستاندا بۇگىندە 9 ملرد دوللار رەسەيلىك كاپيتال جيناقتالعان. ال رەسەيگە قازاقستاننان 3 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا سالىنعان. بىرلەسكەن 6 مىڭنان استام كاسىپورىن قۇرىلعان. ەڭ باستىسى, ەكونوميكانىڭ بارلىق سەكتورلارىندا بىرلەسە ءىس-قيمىل جاساۋ جۇيەلى جولعا قويىلعان. قازاقستان رەسەيدىڭ تمد ەلدەرى اراسىنداعى ساۋدا ارىپتەستەرى ىشىندە ەكىنشى ورىن الادى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ءالى دە ىلگەرى جىلجىتۋعا ابدەن بولادى, – دەدى ۆلاديمير پۋتين. بۇدان بولەك, رەسەي باسشىسى ەكى مەم­لەكەتتىڭ ءوزارا ارىپتەستىگىن نىعايتا تۇسەتىن شارالار كوپ ەكەنىن, بارىس-كەلىس پەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋدىڭ تاجىريبەسى مول ەكەنىن ايتا كەلىپ, وتكەن جىلدىڭ وزىندە قازاقستانعا رەسەيلىك كاسىپورىنداردىڭ 150-گە جۋىق دەلەگاتسياسى ىسساپارمەن كەلگەنىن جەتكىزدى. رەسەي باسشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ۇلعايتۋ ماقساتىندا رەسەي سۋبەكتىلەرى مەن قازاقستان اكىمدىكتەرى ۇلكەن ءرول اتقارىپ وتىر. سونىمەن بىرگە, ول رەسەي مەن قازاقستان ەۋروپا مەن ازيانىڭ نەگىزگى ساۋدا جولىندا ورنالاسقانىن, سوندىقتان وسى مۇمكىندىكتى ورنىمەن پايدالانۋ قا­جەتتىگىن جەتكىزدى. وسى ورايدا ۆ.پۋتين بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كولىكتىك ينفراقۇ­رىلىمدى بىرلەسىپ قۇرىپ, دامىتۋ كە­رەكتىگىن اتاپ ءوتتى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا ۆ.پۋتين قازاقستان مەن رەسەي ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋىن جالعاستىرا بەرەتىن بولسا, سونىڭ ءناتي­جەسىندە ەكى ەلدىڭ دە ۇلتتىق ەكونوميكاسى ىلگەرىلەپ, حالىقتارىنىڭ تۇرمىسى جاقسارا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

كولىك سالاسى – ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى

بۇدان كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن رەسەي فەدە­راتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين ەكى ەلدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى مەن ىسكەرلىك ورتا وكىلدەرى جينالعان پلەنارلىق وتىرىسىنا قاتىستى. جيىندا مەملەكەت باسشىسى وسىنداي پىشىمدەگى جىل سايىنعى كەزدەسۋلەردىڭ ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى دامىتۋدا زور ماڭىزى بار ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. – بۇگىن ءبىز كۇن تارتىبىنە كولىك پەن لوگيستيكانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شىعارىپ وتىرمىز. قازاقستان مەن رەسەيگە ءتان ورتاق ەرەكشەلىك – ولاردىڭ اۋماعىنىڭ كەڭدىگى مەن گەوگرافيالىق ورنى. وسىنى باسەكەلىك تۇرعىداعى ارتىقشىلىققا اينالدىرا ءبىلۋ كەرەك. اتاپ ايتقاندا, ءبىزدىڭ ەلدەر ترانزيتتىك تاسىمال سالاسىندا زور الەۋەتكە يە. بۇل باعىتتا بىزدەر باسەكەلەس ەمەس, ستراتەگيالىق ارىپتەس ەكەنىمىزدى ەرەكشە اتاپ ايتقىم كەلەدى. سوندىقتان كولىك-لوگيستيكا جۇيەسىن بىرلەسە دامىتۋ قاجەت. كولىك سالاسى ەكى ەل ەكونوميكاسى ءوسىمىنىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالۋعا ءتيىس, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بۇگىنگى تاڭدا ۇلى جىبەك جولىن جاڭعىرتۋدىڭ نەگىزگى بۋىنى بولىپ وتىرعانىن ايتتى. – ەكونوميكالىق ساياساتىمىزدى ءۇي­لەس­تىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى تاياۋدا وتكەن G20 سامميتىندە دە ايتىلدى. ءدال وسى ءىس-شارادا ءبىزدىڭ «نۇرلى جول» ينفرا­قۇ­رىلىمدىق باعدارلامامىز بەن قىتايدىڭ «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» اتتى باستاماسىن ۇشتاستىرۋ جوسپارىنا قول قويىلعانى دا بەكەر ەمەس. ءبىز جوبالاردى رەسەيمەن قاتارلاسا وتىرىپ, بىرلەسە جۇزەگە اسىرعانىمىز دۇرىس بولار ەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەلىمىز جۇزەگە اسىرعان, حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىنىڭ كونفيگۋراتسياسىن وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا توقتالدى. – ءبىرىن ءبىرى تولىقتىراتىن ءتۇرلى باعدارلار ءتۇزىلدى. سونىڭ بارلىعى حالىق­ارالىق ءترانزيتتى تەڭىزدەن قۇرلىقتاعى باعدارلارعا قايتا بەيىمدەۋگە ءتيىس. بۇل ورايدا كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمىلدىرىپ, وسى باعىتتاعى جۇمىسىمىزدى ۇيلەستىرۋ قاجەت, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. مەملەكەت باسشىسى فورۋم بارىسىندا تالقىلانعان ماسەلەلەردى ەسكەرە كەلىپ, ەكى ەل ۇكىمەتىنە كولىك-لوگيستيكا جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلدى ۇيلەستىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ جونىندە تاپسىرما بەرۋدى ۇسىندى. – جۇك تاسىمالىنىڭ, ەڭ الدىمەن ءترانزيتتىڭ كولەمىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساۋ قاجەت. اكىمشىلىك راسىمدەرىن وڭتايلاندىرۋ كەرەك, ءوزارا ساۋدا-ساتتىق بارىسىندا راسىمدەردىڭ بارىنشا جاريالىلىعى مەن راسىمدەۋدىڭ جەڭىل بولۋى قاجەت. سونداي-اق, رەسەيدىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىنا قول­جەتىمدىلىك ماسەلەسى دە قوزعالدى. وسى­عان بايلانىستى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ اتالعان ماسەلەلەردى ءوزارا ءتيىمدى نەگىزدە شەشكەنى ماڭىزدى, – دەدى قازاق­ستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ بىرىككەن كولىك-لوگيستيكا كومپانياسىنىڭ قىزمەت اياسىن كەڭەيتۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, ەۋرازيا دامۋ بانكى جۇمىسىنىڭ اسپەكتىلەرىنە دە توقتالىپ ءوتتى. سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنە دايىن­دىق بارىسىندا رەسەيدىڭ بىرقاتار وڭىرىمەن مەموراندۋمدارعا قول قويۋ جوس­پارلانىپ وتىرعانىن ەسكە سالدى. – فورۋم اياسىندا «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اكتسيونەرلىك قوعامى مەن وم­بى, تۇمەن, استراحان, سۆەردلوۆ جانە ورىن­بور وبلىستارىنىڭ, التاي جانە تاتار­ستان رەسپۋبليكالارىنىڭ باسشىلارى اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلاتىن بولادى. كورمەگە 5 ميلليون­نان استام ادام كەلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىرعاندىقتان, لوگيستيكانىڭ دۇرىس جولعا قويىلۋى ماڭىزدى, – دەدى قازاق­ستان پرەزيدەنتى.

ىنتىماقتاستىقتا وڭىرلەردىڭ ءرولى جوعارى

پرەزيدەنت ۆلاديمير پۋتين ءوز سوزىندە رەسەيدىڭ قازاقستانمەن كوپ جوس­پارلى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق قارىم-قاتىناسىن دامىتۋعا باستى نازار اۋدارىلاتىنىن جەتكىزدى. – ەلدەرىمىزدىڭ ەكونوميكاسى ءبىر-بىرىمەن ءوزارا تىعىز بايلانىستى. ءبىز ونەر­كا­سىپتە, ەنەرگەتيكادا, اۋىل شارۋاشى­لىعىندا اۋقىمدى جوبالاردى بىرگە ىسكە اسىرۋدامىز. تەحنولوگيالىق كووپەرا­تسيانى تەرەڭدەتىپ, ورتاق كولىك ينفرا­قۇ­رىلىمىن سالىپ, نىعايتۋدامىز. ەكىجاق­تى ىن­تى­ماقتاستىقتى كەڭەيتۋدە وڭىرلەر ەڭ بەلسەندى ءرول اتقارادى, – دەدى رەسەي پرەزيدەنتى. سونداي-اق, ۆ.پۋتين كولىك قىزمەتى نارىعىن دامىتۋ ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتتى. – رەسەي مەن قازاقستان ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى نەگىزگى ساۋدا جولى توعىسىندا ورنالاسقان. بىزدە ورتاق كەدەندىك شەكارا بار جانە تەمىر جول مەن اۆتوكولىك جولدارىنىڭ تارماقتالعان جەلىسىنە يەلىك ەتىپ, تاسىمالداۋدىڭ جو­عارى دەڭگەيدەگى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە الامىز, – دەدى رەسەي كوشباسشىسى. سونىمەن بىرگە, رەسەي پرەزيدەنتى كولىك-لوگيستيكا سالاسى ءۇشىن ماماندار دايارلاۋدا ءوزارا ءىس-قيمىلدى كۇشەيتەتىن بىرقاتار حالىقارالىق كولىك جوبالارىنا ەلدەرىمىزدىڭ بىرلەسە قاتىسۋىنا نازار اۋداردى. سوڭىندا ۆ.پۋتين نۇرسۇلتان نازارباەۆقا رەسەي تاراپىنىڭ ەكسپو-2017 حا­لىق­ارالىق كورمەسى جۇمى­سىنا بەلسەنە قاتىساتىنىن جانە ونىڭ باع­دار­لا­ما­سىن­داعى 100-دەن استام ءىس-شارانى بىرگە ۇيىم­داستىرۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

ۋاعدالاستىقتار اۋقىمى كەڭ

ءىس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا تومەندەگىدەي قۇجاتتارعا قول قويىلدى: قازاقستان مەن رەسەيدىڭ 2016-2018 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارى; قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتى اراسىنداعى جايىق (ورال) ترانسشەكارالىق وزەنى الابىنىڭ ەكوجۇيەسىن ساقتاۋ تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتى اراسىنداعى كاسىپورىنداردىڭ, مەكەمەلەردىڭ جانە تەمىر جول كولىگى ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى كەلىسىمگە تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى 1996 جىلعى 18 قازانداعى حاتتاما; قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى, «قازاتومونەركاسىبى» ۇاك» اق جانە «روساتوم» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى اراسىندا يادرولىق وتىن تسيكلى سالاسىنداعى ءوزارا تۇسىنۋشىلىك جانە ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ تۋرالى مەموراندۋم. وسى ارادا تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, ءحىىى فورۋمنىڭ مەملەكەتتەر باسشىلارى قاتىسقانعا دەيىنگى بولىگىندە قازاقستان «اتامەكەن» ۇكپ وكىلدەرى, رەسەيدىڭ ونەركاسىپ جانە كاسىپكەرلەر وداعىنىڭ, قازاقستان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ, قازاقستان ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ, سون­داي-اق, قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك ءىرى كوم­پانيالاردىڭ وكىلدەرى ءسوز سويلەدى. سون­داي-اق, القالى جيىننىڭ بۇل ءبولى­گىندە دە كوپتەگەن ەكىجاقتى قۇجاتتار بەكى­تىلدى. تارقاتا ايتار بولساق, ولاردىڭ نەگىز­گىلەرى: قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەس­تيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى, جامبىل وبلىسى اكىمدىگى جانە «ەۋروحيم» محك كومپانياسى (رەسەي) اراسىنداعى جامبىل وبلىسىنىڭ قاراتاۋ فوسفوريت باسسەينى كەشەنىن وڭدەۋ جانە مينەرالدى تىڭايتقىشتار شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسى جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; اقمولا وبلىسى اكىمدىگى جانە «ەۋروپا پودشيپنيك كورپوراتسياسى» ااق (رەسەي) اراسىنداعى اقمولا وبلىسىندا يندۋستريالدى پودشيپنيكتەر ءوندىرىسى تۋرالى مەموراندۋم; «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق جانە «COALCO Development» كومپانياسى (رەسەي) اراسىندا ماسكەۋ وبلىسىنداعى «ورتالىق قۇرعاق پورت» اقب بىرلەسكەن كاسىپورنىنا ۇلەستىك قاتىسۋدى يەمدەنۋ تۋرالى كەلىسىم; ەۋرازيا دامۋ بانكى مەن «رۋسسكايا مەدنايا كومپانيا» جاق اراسىندا قازاقستانداعى قۇندىزدى كەنىشىندە مىس پەن مىس-مىرىش ءوندىرۋ كەنىشىنىڭ اشىق قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ نيەتى مەن ىشكى جانە سىرتقى ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسى تۋرالى كەلىسىم; « قاراعاندى فارماتسەۆتيكا كەشەنى» جشس جانە «بيوكاد» جاق (رەسەي) اراسىنداعى دارىلىك زاتتار ءوندىرىسىنىڭ تولىق تسيكلىنىڭ تەحنولوگيالىق ترانسفەرى تۋرالى كەلىسىم; الماتى وبلىسىنداعى مايلاۋ ماتەريالدارىن ءوندىرۋ بويىنشا «KAZNEX INVEST» اق پەن «لۋكويل لۋبريكانتس» (رەسەي) اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم; «KAZNEX INVEST» اق, «تاراز حيميالىق پاركى» اەا جانە «تەحنو­نيكول» كومپانياسى (رەسەي) ارا­سىنداعى «تاراز حيميالىق پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى اۋماعىندا تاس ماقتادان مينەرالدى ماقتا وقشاۋ­لاعىشىن شىعاراتىن زاۋىت سالۋ جونىندە ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اۆتوبۋس تەحنيكالارىن قۇراۋ ءوندىرىسىن دامىتۋ تۋرالى «سەماز» جشس مەن «رەسەي اۆتوبۋسى – گاز توبى» اقب (رەسەي) اراسىنداعى ديزەلدى جانە گازدى جانار-جاعار ماي قوزعالتقىشتى لياز 5292 كلاستى ۇلكەن قالالىق اۆتوبۋستى قۇراۋ ونەركاسىبى جونىندەگى مەموراندۋم. رەسەي فەدەراتسياسىندا, قازاقستان جانە بەلارۋس رەسپۋبليكالارىندا ەلەكتروينسترۋمەنت ءوندىرىسىن دامىتۋدى قار­جى­لاندىرۋ تۋرالى ەۋرازيا دامۋ بانكى مەن «ينتەرسكول» اق (رەسەي) اراسىن­داعى نيەتتىلىك جونىندەگى مەموراندۋم. «اتپ» اۆتونومدى كلاستەرلىك قورى, استانا اكىمدىگى جانە «سكولكوۆو» تەحنوپاركى (رەسەي) اراسىنداعى «Smart Astana» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ, استانا قالاسى اۋماعىندا جاڭا ەنەرگەتيكا جانە ينتەللەكتۋالدى لوگيستيكانى دامىتۋ, سونداي-اق, جالپى يننوۆاتسيالىق ين­فراقۇرىلىمدى قۇرۋ جونىندەگى ىنتىماق­تاستىق تۋرالى كەلىسىم. «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار پاركى» اكق جانە «ءنوۆوسىبىر اكادەم قالاشىعىنىڭ تەحنوپاركى» ااق (رەسەي) اراسىنداعى تەحنولوگيالىق پلات­فور­مالاردى دامىتۋ جونىندەگى ىنتىماق­تاستىعى تۋرالى مەموراندۋمى. «ITS company» جشس جانە ازىق اقۋىزىن الۋ, كاربون قىشقىلدارى, بيولوگيالىق اكتيۆتى كومپونەنتتەر مەن سوربيتول الۋمەن بيدايدى تەرەڭ ءوڭ­دەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جونىندەگى «پولي­كومپلەكس» جشس اراسىنداعى نيەتتەستىك جونىندەگى كەلىسىم; «قازاۆتوجول» ۇك» اق پەن «رت-ينۆەست كولىك جۇيەلەرى» جشس (رەسەي) اراسىنداعى تاسىمالداۋشىلارعا ىڭعاي­لى جاعداي جاساۋ جانە شەكارادان كەدەر­گىسىز ءوتۋ ماقساتىندا قازاقستان اۋماعىن­داعى ترانزيتتىك كولىكتەرگە ورناتىلعان «پلاتون» تولەم جيناۋ قۇرىلعىسىن جان-جاقتى قاراستىرۋ تۋرالى مەموراندۋم; «قازاۆتوجول» ۇك» اق پەن «رەسەي اۆتوموبيل جولدارى» مەملەكەتتىك كومپانياسى اراسىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جانە جول قۇرىلىسى سالاسى بويىنشا كەلىسىم مەن ارىپتەستىك تۋرالى مەموراندۋم; «قازاقستان ينجينيرينگ» ۇك» اق پەن «روساتوم» مەملەكەتتىك كورپو­را­تسياسىنىڭ ماشينا جاساۋ ديۆيزيونى – «اتومەنەرگوماش» اق (رەسەي) ارا­سىنداعى ەكىجاقتى ارىپتەستىكتى دامىتۋ تۋرالى كەلىسىم, سونداي-اق, تاعى باسقالار. وسىلايشا, فورۋم جۇمىسى تابىستى اياقتالدى. جيىن بارىسىندا مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەلىسىمىمەن قازاقستان مەن رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ ءوڭىر­ارالىق XIV فورۋمى چەليابى قالاسىندا وتەتىن بولىپ ۇيعارىلدى. جولدىباي بازار, ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى

*لەبىزدەر لەگى

جەڭىس قاسىمبەك, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى: – كولىكتىك سالا – مەملەكەتتەگى ماڭىزدى سالالاردىڭ ءبىرى. بۇل سالا, اسىرەسە, قازاقستان مەن رەسەيدىڭ اراسىنداعى وڭىرارالىق بايلانىستى جانداندىرۋدا ۇلكەن ءرول اتقارادى. قوس مەملەكەت اراسىندا وسىنداي اۋقىمدى فورۋمدى وتكىزۋ  جانە ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتتى دامىتۋدىڭ باستى باسىمدىقتارىن ايقىنداۋ كولىكتىك ينتەگراتسيا جۇيەسىندەگى ۇلكەن وقيعا بولدى. بۇل ماسەلە بارلىق ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ەلدەردى تولعاندىرادى. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ اۋماعىنان ەۋروپا مەن ازيانى بايلانىستىراتىن كوپتەگەن كولىك دالىزدەرى وتەتىندىكتەن, ءبىز بۇل ورايدا, رەسەيلىك ارىپتەستەرمەن ەۋرازيالىق ترانسكونتينەنتالدى دالىزدەردىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا بىرلەسە جۇمىستار اتقارىپ كەلەمىز. جالپى,  قازاقستان 2010-2015 جىلدار ارالىعىندا كولىك ينفراقۇرىلىمىنا 23 ملرد اقش دوللارىنان استام ينۆەستيتسيا قۇيدى. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە كولىك سالاسىنا قاتىستى بىرقاتار جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ماسەلەن, ءبىز ءوز الدىمىزعا ساپالى كولىك جولدارىن سالۋدى ماقسات ەتىپ قويدىق. ولارعا: «ورتالىق – وڭتۇستىك», «ورتالىق – شىعىس», «ورتالىق – باتىس» باعىتى بويىنشا جۇرەتىن كولىك دالىزدەرىن جاتقىزۋعا بولادى. سونىمەن قاتار, وڭىرارالىق ينتەگراتسيا اياسىندا 2014 جىلدىڭ قاراشا ايىنان باستاپ قازاقستان, رەسەي, بەلارۋستىڭ تەمىر جول سالالارى اراسىندا بىرلەسكەن لوگيستيكالىق كومپانيا قۇرىلدى. بۇل – ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى. ال فورۋم اياسىندا قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەر ەكى ەلدىڭ كولىكتىك ينتەگراتسيا سالا­سىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەرىنىڭ بىرىنە اينالىپ قانا قويماي, الداعى ۋاقىتتا اتقا­رىلاتىن ءىس-شارالار كولىكتىك ينفراقۇرىلىم سالاسىن جانداندىرۋعا سەپ بولادى دەپ ويلايمىن. ماكسيم سوكولوۆ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كولىك ءمينيسترى: – كولىك-لوگيستيكالىق جانە باسقا دا ترانسشەكارالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ورنى وراسان. بۇل ءبىزدىڭ ورتاق ترانزيتتىك الەۋەتىمىزدى كوتەرۋگە ىقپال ەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا وسى باعىتتاعى جوبالاردى قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن بىرلەسە ۇيلەستىرىپ كەلەمىز. بۇل جۇمىستار ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ دا ءاردايىم نازارىندا تۇر. قازىر قازاقستانمەن ارادا بىرلەسە اتقاراتىن اۋقىمدى جوبالارىمىز دا بار.  الداعى ۋاقىتا سولاردى جۇزەگە اسىرۋعا بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايتىن بولامىز. ولاردىڭ اراسىندا كاسپي تەڭىزىنىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ, اقتاۋ پورتتارىن دامىتۋ سەكىلدى اۋقىمدى ءىس-شارالار شوعىرى دا بار. بۇعان قوسا, كولىك-لوگيستيكالىق باعىتتا دا ءوز جۇمىستارىمىزدى بەلسەندى جۇرگىزۋدەمىز. ءبىز بۇل رەتتە, وزەكتى جوبالاردى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قارجى الماي,  جەكەمەنشىك سەكتور ارقىلى قارجىلاندىرۋدىڭ تيىمدىلىگىنە كوز جەتكىزدىك.  سوڭعى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق دامىتۋ باعىتىنداعى ورتاق شارۋامىز جۇيەلى جۇرگىزىلۋدە, ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسى كۇشەيە تۇسۋدە.  الداعى ۋاقىتتا دا قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن كولىكتىك-ترانزيتتىك سالاداعى جۇمىستاردى جانداندىرۋعا كۇش سالامىز. كولىك-لوگيستيكالىق  سالا – ەكونوميكانى ىلگەرىلەتەتىن, سول ارقىلى ەلدى باسەكەگە قابىلەتتى ەتەتىن نەگىزگى لوكوموتيۆتەردىڭ ءبىرى. بۇل رەتتە, قوس مەملەكەت تە وسى سالاداعى ءوزارا ىقپالداستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا مۇددەلىلىك تانىتادى. استانا تورىندەگى فورۋم – سونىڭ ايعاعى. استانا  كولىكتىك ينفراقۇرىلىمى دامىعان بىردەن-ءبىر قالاعا اينالادى دەپ سەنەمىز. اسەت يسەكەشەۆ, استانا قالاسىنىڭ اكىمى: – وسىدان 18 جىل بۇرىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ شەشىمىمەن استانا قازاقستاننىڭ ەلورداسى دەگەن مارتەبەگە يە بولدى. بۇل كەزەڭ ارالىعىندا ول الەمدەگى ەكونوميكالىق جاعىنان دامىعان قالاعا اينالدى. بۇگىندە استانا – ءىرى مەگاپوليس جانە ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ساياسي-ىسكەرلىك ورتالىقتاردىڭ ءبىرى. 18 جىلدىڭ ىشىندە قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى 4 ەسەگە دەيىن ءوسىپ, 1 ميلليوننان استى. ينۆەستيتسيا كولەمى 40 ەسەگە دەيىن ارتىپ, 40 ملرد اقش دوللارىنان اسىپ جىعىلدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 20 ەسەگە دەيىن ءوسىپ, 100 مىڭعا جەتتى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, الەمنىڭ جەتەكشى ساۋلەتشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن بوي كوتەرگەن استانا بۇگىندە ءوزىنىڭ ءسان-سالتاناتىمەن كەلگەن قوناقتار مەن تۋريستەردى دە تاڭعالدىرۋدا. قالانىڭ بۇدان ءارى قارايعى دامۋىنا كورشى ەلدەرمەن اراداعى بايلانىس تا ايتارلىقتاي ىقپال ەتەتىنى انىق. ماسەلەن, رەسەي وڭىرلەرىمەن ىقپالداستىق ماسەلەسىنە كەلەر بولساق, ەڭ الدىمەن ساۋدا جانە لوگيستيكالىق باعىتتارداعى بايلانىستى ايتۋعا بولادى. ىڭعايلى گەوگرافيالىق ورنالاسۋى, جاڭا اۆتوكولىك جولدارى قازاقستاننىڭ ەلورداسىن ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىمەن عانا ەمەس, رەسەيدىڭ شەكارالاس جاتقان ايماقتارىمەن دە بايلانىستىرادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ەكونوميكالىق قاشىقتىقتى قىسقارتۋعا سەپ بولادى. استانا بۇگىندە رەسەي وڭىرلەرى ءۇشىن سەنىمدى ساۋدا سەرىكتەسىنە اينالدى. سوندىقتان ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ 16 %-ى استاناعا تيەسىلى. الداعى ۋاقىتتا دا بۇل كورسەتكىش ارتا تۇسەدى دەپ ويلايمىز. بۇدان بولەك, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە رەسەيلىك ينۆەستورلار ءۇشىن دە جاقسى جاعداي جاسالعان. عىلىم مەن يننوۆاتسيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تا جاقسى جولعا قويىلعان. بوريس دۋبروۆسكي, چەليابى وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى: – ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتتى دامىتۋ – چەليابى وبلىسى ءۇشىن دە وتە وزەكتى. ءبىزدىڭ وبلىسىمىزدىڭ قازاقستانمەن شەكارالاس اۋماعى شامامەن 900 شارشى شاقىرىمدى قۇرايدى. ياعني, بۇل وبلىس ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ءىرى كولىك-لوگيستيكالىق جەلىسى بولىپ سانالادى. لوگيستيكا – بۇل بيزنەس, قىزمەت كورسەتۋ. ءبىز ءۇشىن ءوسۋ نۇكتەسى, دامۋ الەۋەتى. سول ءۇشىن ءاردايىم باسەكەگە قابىلەتتى بولۋدى ءوز نازارىمىزدا ۇستايمىز. بۇل رەتتە, زاماناۋي ينفراقۇرىلىمدى باسشىلىقققا الۋعا تىرىسامىز. مۇنىمىزدى ناقتى جۇمىستارىمىزبەن جانە جوبا-جوسپارلارىمىزبەن دالەلدەي الامىز. قازاقستان مەن ءبىزدىڭ وبلىسىمىزدى بىرلەسە اتقارىلاتىن ءتۇرلى جوبالار بىرىكتىرەدى. سولاردىڭ ءبىرى – تەمىر جول سالاسى. قازىرگى تاڭدا ءبىز تەمىر جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, كولىكتىك الەۋەتتى كوتەرۋ, جالپى العاندا, شەكارالىق ىقپالداستىقتى جانداندىرۋ باعىتىندا جۇمىستار اتقارۋدامىز. چەليابى وبلىسىنىڭ قازاقستاننىڭ وڭىرلەرىمەن ىنتىماقتاستىعىن تەك قانا كولىك-لوگيستيكالىق بايلانىس قانا بىرىكتىرمەيدى, ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىز تاريحي سيپاتقا دا يە. ءبىز بۇل ءۇردىستى ءاردايىم باعالايمىز. ونى ءارى قاراي دامىتۋ ءۇشىن جاڭا يدەيالاردى جۇزەگە اسىرىپ, ورتاق ينتەگراتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ءازىرمىز. سونىمەن قاتار, ءبىزدىڭ وبلىسىمىز ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان كورمەسىنە بەلسەنە قاتىساتىن بولادى. بۇل – ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. بەردىبەك ساپارباەۆ, اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى: – مۇنداي اۋقىمدى فورۋم  ەكى ەل وڭىرلەرى اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتىڭ دامۋىنا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى.  ءوزىنىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى  جاعىنان, سونداي-اق, اۆتوكولىك پەن تەمىر جول, اۋە قاتىناسىنىڭ دامۋى جاعىنان  اقتوبە وبلىسى ەۋروپا مەن ازيا نارىقتارى ءۇشىن باستى قاقپا بولىپ سانالادى. بۇعان «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» اۆتوكولىك ءدالىزى قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋى دا ىقپال ەتتى.  اتالعان جوبا ءبىزدىڭ  وبلىسىمىزدىڭ 628 شاقىرىم اۋماعىن قۇرايدى.  بۇل جولدىڭ ارقاسىندا  كولىكتىك اعىن مەن جۇك اينالىمى شامامەن 2 ەسەگە دەيىن ءوستى.  مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولداۋىمەن بيىلعى جىلى «اقتوبە – اتىراۋ – استراحان» اۆتوكولىك جولىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇدان باسقا دا ماڭىزدى جوبالارىمىز بار. ماسەلەن, كەيبىر جوبالار ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەرىمىز بەن بيزنەسمەندەرىمىزدىڭ ەۋروپا مەن ازياعا, پارسى شىعاناعىنا شىعۋلارىنا قوسىمشا مۇمكىندىك بەرەدى. رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ باعىتىندا سوڭعى 5 جىل ىشىندە ءبىزدىڭ وبلىسىمىزداعى كولىكتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا اۋقىمدى قاراجات ءبولىندى. سونداي-اق, اقتوبە وبلىسىنداعى 150 بىرلەسكەن كاسىپورىننىڭ ءاربىر ءۇشىنشىسى رەسەيلىك كاپتالدىڭ ەسەبىنەن قۇرىلدى. جالپى, قازىرگى تاڭدا اقتوبە وبلىسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى سۋبەكتىلەرى اراسىنداعى تاۋار اينالىمى شاشامەن 900 ملن دوللار. الەكساندر جيلكين, استراحان وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى: – ءبىز استانا تورىندە وتكەن قازاقستان مەن رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ وڭىرارالىق XIII فورۋمى اياسىندا قوس مەملەكەت اراسىنداعى ىق­پال­داستىقتىڭ دامۋىنىڭ جاڭا پەرسپەكتي­ۆالارىن تالقىلاۋعا مۇمكىندىك الدىق. وڭىرارالىق ارىپتەستىك ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋدا ايرىقشا ءرول اتقارادى. بۇگىندە بۇل بايلانىس وتە تۇراقتى, سول سەبەپتى دە, ءوزىنىڭ وڭ ناتيجەسىن كورسەتىپ كەلە­دى. كوپ جىلعى ارىپتەستىكتىڭ ارقاسىندا قازاق­ستان ءبىزدىڭ وڭىرىمىزدەگى كاسىپورىندار مەن ۇيىمدار ءۇشىن ەڭ نەگىزگى سىرتقى سەرىكتەستەردىڭ بىرىنە اينالىپ ۇلگەردى. ماسەلەن, قازاقستان استراحان وبلىسىمەن كوپتەگەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جوبالاردى بىرلەسە جۇزەگە اسىردى. وڭىرىمىزدەن شىعاتىن ونىمدەر ءبىرىنشى كەزەكتە قازاقستاندىق نارىقتا وتە ۇلكەن سۇرانىسقا يە. ولارعا قۇرىلىس ماتەريالدارىن, ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن, ەلەكتر-تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتاردى جاتقىزۋعا بولادى. استراحان وڭىرىندە قازاقستاندىق كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 60-تان استام كاسىپورىننىڭ تەتىگى ىسكە قوسىلعان. ولار قىزمەت كورسەتۋ, ساۋدا, كولىك, بايلانىس, قۇرىلىس سەكىلدى سالالار بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. سوڭعى ۋاقىتتا وڭىردە شەكارالاس جاتقان ايماقتار تۇرعىندارىنىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنا وڭ اسەر ەتەتىندەي ۇلكەن جۇمىستار جاسالدى. قازاقستاننىڭ شەكارالاس ايماقتارى تەك تەمىر جول عانا ەمەس, اۆتوبۋس جانە اۋە قاتىناستارىن جانداندىرۋعا ىقپال ەتۋدە. بۇل باعىتتا دا ورتاق جوبالار بار, ولار نەگىزىنەن تاۋارلار اعىنىنىڭ تولاسسىز ءجۇرۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ءبىز قازاقستاننىڭ بەينەۋ – شالقار كولىك جولدارىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋعا كىرىسەتىنىنەن حاباردارمىز. بۇل, ارينە, وتە ماڭىزدى. سەبەبى, ول «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن ماڭعىستاۋ جانە اتىراۋ وبلىستارىمەن بايلانىستىرادى. الايدا, الداعى ۋاقىتتا اتىراۋ – استراحان باعىتىنداعى جولداردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە دە ايرىقشا كوڭىل بولىنسە دەگەن تىلەگىمىز بار.