تۇڭعىش پرەزيدەنت قورىنىڭ الماتىداعى باس كەڭسەسىندە «ازاماتتىق جانە ەتنوستىق توپتار – جالپىۇلتتىق بىرلىك پەن بەيبىت قاتار ءومىر سۇرۋگە قول جەتكىزۋ ستراتەگيالارى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان شارانى قازاقستاندىق نەمىستەردىڭ «ۆوزروجدەنيە» قاۋىمداستىعى مەن كونراد ادەناۋەر اتىنداعى قور ۇيىمداستىردى. قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ, گەرمانيانىڭ ەلشىسى رولف مافاەل, ەقىۇ-نىڭ از ۇلتتار ءىسى بويىنشا جوعارعى كوميسسارىنىڭ اعا كەڭەسشىسى اندرەي حانجين جانە گەرمانيا بۋندەستاگىنىڭ دەپۋتاتتارى مەن وتاندىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسقان كونفەرەنتسيادا قازىرگى الەمدەگى ەتنوستاردىڭ شوعىرلانۋى مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتىڭ ساقتالۋى جايىندا اڭگىمە ءوربىدى.
الەمدەگى گەوساياسي وقيعالار ادامداردىڭ ەتنوستىق شوعىرلانۋىنا دا اسەر ەتەتىنى سوڭعى جىلدارى انىق بايقالىپ كەلەدى. اسىرەسە, دەموگرافيالىق ءدۇمپۋلەردەن كەيىنگى جانە داعدارىس جاعدايىنداعى ميگراتسيالىق قوزعالىس دامىعان ەلدەردىڭ باس اۋرۋىنا اينالا باستاعانداي. قازىرگى ەۋروپا ەلدەرى ءۇشىن تۇرعىلىقتى ەتنوستاردىڭ قالىپتى دامۋىنا تەڭىز داۋىلىنداي الاساپىران اكەلگەن بوسقىندار ماسەلەسى وتكىر تۇر. تاياۋ شىعىستاعى, اراب الەمىندەگى, افريكا قۇرلىعىنداعى ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق پەن سوعىس ءورتى مىڭداعان ادامداردىڭ مەكەنجايىن تاستاپ شىعىپ, كارى قۇرلىققا اعىلۋىنا جول اشتى. بۇل ونسىز دا دامۋ تاريحىندا ەتنيكالىق ەكسپانتسيادان كوز اشپاعان ەلدەر ءۇشىن ۇلكەن ماسەلە تۋدىرىپ وتىر.
ماسەلەن, بۇگىنگى گەرمانيادا از ۇلتتار جايى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قارالاتىن ماسەلەگە اينالدى. نەمىس توپىراعىنا تابان تىرەگەن ەتنوستىق توپتار ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا عانا ەمەس, الەۋمەتتىك-ساياسي دامۋىنا دا ىقپال ەتىپ وتىر. ويتكەنى, اۋماققا ەنگەن ءاربىر بوسقىن تۇتىنۋشى عانا ەمەس, ۇلتتىق مادەنيەتتى تاراتۋشى دا بولىپ سانالادى. دەمەك, قانشالىقتى ازاماتتىق قوعام قۇرۋعا نيەتتى بولعانىمەن, گەرمانيا بيلىگى ءۇشىن ەتنوستىق توپتاردىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن دە قادامدارعا بارۋىنا تۋرا كەلىپ وتىر.
الماتىداعى جيىندا وسى ماسەلەلەر وتكىر قوزعالدى. جانە بۇل اڭگىمەلەردىڭ قازاق ەلىندە ءسوز بولۋى دا كەزدەيسوقتىق ەمەس. ەلىمىزدە ازاماتتىق جانە ەتنوستىق توپتار اراسىنداعى تاتۋلىق, بەيبىت ءومىر سۇرۋگە قول جەتكىزۋدىڭ جاسامپاز جوباسى ءساتتى ىسكە اسىپ وتىر. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ شاڭىراعى استىندا اتقارىلىپ وتىرعان جۇمىستاردىڭ ءوزى كوپتەگەن ەلدەر ءۇشىن ۇلگى بولاتىنى انىق.
– قازاقستاننىڭ كوپۇلتتى ەل رەتىندەگى دامۋ مودەلى ءبىزدى قاتتى قىزىقتىرادى. قازىر ەۋروپا ەلدەرى ەتنوستىق دامۋعا قاتىستى كوزقاراسىن قايتا قاراۋ ۇستىندە. ونداعان ۇلتتى ءبىر يدەيا اياسىنا ۇيىتىپ, ولاردىڭ سالت-ءداستۇرى مەن مادەنيەت, ءتىلىن ساقتاپ, دامىتۋعا جول اشاتىن جۇمىستى ۇلگى تۇتامىز. ءارى بيىل ەقىۇ ءتوراعاسى رەتىندە گەرمانيا ءوز تاراپىنان قازاقستان كوتەرگەن ءتورت تاراپتى ۇسىنىستى ءارى قاراي دامىتىپ جالعاستىراتىن بولادى, – دەدى كونفەرەنتسيا بارىسىندا گەرمانيانىڭ ەلشىسى رولف مافاەل.
ەلشى ەمەۋرىن بىلدىرگەن قازاقستاندىق ءتورت تاراپتى ۇسىنىس ەلىمىز 2010 جىلى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا جەتەكشىلىك ەتكەن كەزدە ايتىلعان بولاتىن. ءبىزدىڭ ميسسيا ۇيىم جۇمىسىن ماقتانىش, جاۋاپكەرشىلىك, توزىمدىلىك پەن بەرىكتىك ۇستانىمىمەن جالعاستىرۋدى كوزدەگەن ەدى.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى