كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولدى.
وندا الدىمەن ءماجىلىس ماقۇلداعان ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاتىسۋشىلارى مەن ءمۇگەدەكتەرىنە, باسقا مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنداعى ۇرىس قيمىلدارىنا قاتىسۋشىلارعا, قازا تاپقان اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ وتباسىلارىنا ارنالعان جەڭىلدىكتەر مەن كەپىلدىكتەردى ءوزارا تانۋ تۋرالى تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەت باسشىلارى 1994 جىلدىڭ 15 ساۋىرىندە قول قويعان كەلىسىمگە ەنگىزىلگەن ءوزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى قارالدى.
زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, زاڭ جوباسى قازاقستاندا 215 مىڭ ادامدى قامتيتىن كورىنەدى. بۇگىنگى تاڭدا تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتىلۋىندە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر جاسالىپ, ۇلتتىق زاڭنامالارى مەن الەۋمەتتىك جۇيەلەرى قالىپتاستى. وسىناۋ وزگەرىستەر 1994 جىلعى جاسالعان كەلىسىمگە ەنگىزىلمەي كەلەدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسى وسى وزگەرىستەردىڭ كەلىسىمگە ەنگىزىلۋىن كوزدەيدى, دەدى مينيستر.
تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنا ۋاقىتشا بارعان وسى زاڭدى قولدانۋعا ءتيىستى ءبىزدىڭ ادامدارعا بەرىلەتىن كەپىلدىكتەر ءتىزىمى ءوزگەرگەن. زاڭعا سايكەس, وندايلار ەندى اۋىرعان جاعدايدا, جاراقات الىپ نەمەسە ۋلانىپ قالسا جانە ت.ب. قيىن جاعدايعا ۇشىراسا مەديتسينالىق ۇيىمدار وعان تەگىن جەدەل مەديتسينالىق كومەك جاساۋعا, ال ساۋدا جانە بايلانىس ورىندارى كەزەكتەن تىس قىزمەت كورسەتۋگە مىندەتتى.
سونىمەن بىرگە, جەڭىلدىكتەرگە يە بولاتىن ادامدار قاتارىنا 1944 جىلعى 1 قاڭتار مەن 1951 جىلعى 31 جەلتوقسان ارالىعىنداعى كەزەڭدە ۋكراينا, بەلارۋس, ليتۆا, لاتۆيا, ەستونيا اۋماقتارىنداعى زاڭسىز قۇرىلىمدار مەن توپتاردى جويۋ ءجونىندەگى ۇرىس وپەراتسيالارىنا قاتىسقان ادامدار دا وسى كەلىسىمگە ەنگىزىلىپ, ونىڭ اياسىن كەڭىتىپ وتىر. قازاقستان اۋماعىندا وسىنداي 29 ادام تۇراتىن كورىنەدى.
بايانداما اياقتالعان سوڭ ت.دۇيسەنوۆا دەپۋتاتتاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. سونىڭ ىشىندە سەناتور اڭسار مۇساحانوۆ زاڭ جوباسى جەڭىلدىك كاتەگوريالارى بويىنشا قانشا ادامدى قامتيتىنىن سۇرادى. وعان ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋشىلار – 3200, اۋعانستان سوعىسىنا قاتىسقاندار – 18 مىڭ, چەرنوبىل اپاتىنىڭ زارداپتارىن جويۋعا قاتىسقاندار – 18 مىڭنان استام جانە ت.ب. ەكەندىگى ايتىلدى.
سەناتور سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ كەلىسىمگە ەنگەن مەملەكەتتەردە جەڭىلدىكتەر ءوزدەرىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسىمەن تولەنەتىنىن ايتا كەلىپ, ولار قالاي رەتكە كەلتىرىلەتىنىن سۇرادى. وعان جەڭىلدىك كولەمى سول ەلدىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن كولەمدە بەرىلەتىندىگى ايتىلدى. ولاردى بارلىق ەلدە بىردەي دەڭگەيگە جەتكىزۋ قاراستىرىلماعان ەكەن.
بۇلاردان باسقا بىرنەشە سۇراقتان كەيىن زاڭ جوباسى تالقىلانىپ, حاتتاما راتيفيكاتسيالاندى.
جالپى وتىرىستا, سونداي-اق, ءماجىلىس ماقۇلداعان قازاقستان مەن سەربيا ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى تابىس پەن كاپيتالعا سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيا مەن وعان جاسالعان حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ قابىلدانىپ, بۇل حاتتاما دا راتيفيكاتسيالاندى.
2015 جىلعى 28 تامىزدا استانادا قول قويىلعان كونۆەنتسيا مەن حاتتاما قازاقستان مەن سەربيا اراسىنداعى ينۆەستيتسياعا قولايلى جاعداي جاساۋ ارقىلى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جانە كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. كونۆەنتسيا قوسارلانعان سالىق سالدىرماۋ ماقساتىندا جاسالعان حالىقارالىق قۇجات بولىپ تابىلادى. تاراپتار سالىق تولەۋشىگە قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ بىرىندە عانا تەك ءبىر رەت سالىق تولەۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە ەنگىزىلگەن ماسەلەلەر قارالىپ بولعان سوڭ پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا ءبىرقاتار دەپۋتاتتىق ساۋالدار جاريا ەتىلدى. ال سەناتور اڭسار مۇساحانوۆ الماتى وبلىسىنداعى ءۇش ازاماتتىڭ ءولىمىن تەرگەۋگە قاتىستى ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»