اق تارىنىڭ اتاسى, داڭقتى ديقان شىعاناق بەرسيەۆتىڭ 135 جىلدىعى تۋعان جەرى – ويىل اۋدانىنداعى قاراتال اۋىلىندا ايشىقتى اتالىپ ءوتتى. مەرەيتويلىق شارا رەكوردتىق ءونىم العان القاپتىڭ قاسىنداعى قاراسۋ اۋىلىنىڭ ىرگەسىندەگى 1946 جىلى بوي كوتەرگەن «داڭق مۇناراسى» مەن تارىشىنىڭ بەيىتىنە ءتاۋ ەتۋدەن باستالدى. تۇيە شىعىرمەن القاپقا سۋ شىعارىپ, كەتپەنىمەن سۋارمادا تارى ءوسىرىپ, ماڭداي تەرىمەن قازاقتى الەمگە تانىتقان ديقاننىڭ ارۋاعىنا قۇران باعىشتالدى. سودان كەيىن قاراتال اۋىلىنداعى داڭقتى ديقان ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويعان قوناقتار اۋىل كلۋبىندا «شىعاناق باعىندىرعان شىڭ!» تاقىرىبىندا عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسياعا قاتىستى. شىعاناق بەرسيەۆ اتىنداعى اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىندە «اق تارىنىڭ اقتاڭگەرى – شىعاناق» اتتى كورمەمەن تانىستىرىلىپ, مۋزەي قىزمەتكەرلەرى دايىنداعان بەينەفيلم كورەرمەندەر نازارىنا ۇسىنىلدى.
شىعاناق بەرسيەۆ ءيسى قازاققا جاقسى تانىس. ول تۋرالى قازاق جازۋشىسى عابيدەن مۇستافين «شىعاناق» رومانىن جازسا, نەمىس اقىنى بەرتولد برەحت «تارى تۋرالى» پوەمانى ومىرگە اكەلدى. جازۋشى گ.فيش «بولماستى بولدىرعان ادام» دەگەن تاماشا وچەرك جازدى. ەڭبەك ادامىنىڭ اتىن الەمگە ايگىلەگەن ونىڭ ەڭبەكقورلىعى, جىلدار بويى جيناعان ءتاجىريبەسى دەۋ ورىندى. ونىڭ تارىشىلار زۆەنوسى 1942 جىلى 40 گەكتار تارى القابىنىڭ ءار گەكتارىنان ورتا ەسەپپەن 175 تسەنتنەر تارى السا, 1943 جىلى 4 گەكتار جەردىڭ ءار گەكتارىنان 201 تسەنتنەر تارى جيناپ, دۇنيە ءجۇزىلىك رەكوردقا قول جەتكىزدى. بۇل شىعاناق باعىندىرعان شىڭ رەتىندە ەل ەسىندە ماڭگى قالدى.
كونفەرەنتسيادا سوڭعى جىلدارى تارىشى ەڭبەگىن زەردەلەي زەرتتەپ جۇرگەن ارداگەر جۋرناليست يدوش اسقار بايانداما جاسادى. ول «شىعاناق – جاراتقاننىڭ جارالىمى, ناعىز فەنومەن تۇلعا», – دەي كەلىپ, اتاقتى تارىشىنىڭ رەكوردتىق كورسەتكىشىنە قالاي جەتكەنىن ەڭبەك جانە ءومىر جولىمەن بايلانىستىرا باياندادى. تارىشى تۋرالى دەرەكتەر جيناۋعا, زەرتتەۋگە وقۋشىلارىن جۇمىلدىرعان ۇستاز ايجان المانيازوۆا اق تارىنىڭ اتاسى تۋرالى تۇجىرىمدارىن ورتاعا سالدى. ەڭبەك ارداگەرلەرى كەلدىباي ەسپاعامبەتوۆ, ەلۋباي قاليەۆ, تۇرار شەريازدانوۆ, قاراكوز قوساەۆا مەن جيەنى مۇحامبەتقالي ەشمۇقان شىعاناق تۋرالى جانە ءىزباسارلارىنىڭ ەسەلى ەڭبەگى جايلى ەستەلىكتەر ايتسا, اقىن جاقسىلىق ايجان مەن اۋىل تۇرعىنى سالامات شاڭعالا دا ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. كونفەرەنتسيا سوڭىندا اۋدان اكىمى بۇلبۇل كۇزەمباەۆا قوناقتارعا ىزگى تىلەگىن ءبىلدىردى.
كونفەرەنتسيادان سوڭ كورەرمەندەر نازارىنا جەرگىلىكتى اقىن-جۋرناليست, نۇرلىبەك قالاۋوۆتىڭ پەساسى بويىنشا قويىلعان «شىعاناق» سپەكتاكلى ۇسىنىلدى. ودان سوڭ اۋىل ورتاسىنداعى ساياباقتا «قۇرمەت تاقتاسى» سالتاناتپەن اشىلدى.
ساياباقتا ورناتىلعان ساحنادا وبلىستىق اقىندار ايتىسى ۇيىمداستىرىلدى. وعان سەگىز اقىن قاتىسىپ, ايتىستىڭ كورىگىن قىزدىردى. ولار شىعاناققا ولەڭ شۋماقتارىن ارناپ, كوكەيلەرىنە كەلگەن كورىكتى ويلاردى جىرلارىنا ارقاۋ ەتتى.
كەلەسى كۇنى ويىل سەلوسىندا ش.بەرسيەۆ اتىنداعى سەلولىق وكرۋگىنىڭ كۇنى وتكىزىلىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ءجارمەڭكەسى ۇيىمداستىرىلدى, كونتسەرتتىك باعدارلاما ۇسىنىلدى.
...بيىل جاز جاڭبىرلى بولدى. ويىلدىق شارۋالار اق تارىنىڭ اتاسى شىعاناق بەرسيەۆتىڭ تارى ءوسىرۋ داستۇرىنە دەن قويىپ, لايىقتى جالعاستىرۋدا. شارۋا قوجالىقتارى بيىل تارى القابىنان مول ءونىم الىپتى. بۇل دا شىعاناق ونەگەسىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورسەتسە كەرەك.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە وبلىسى,
ويىل اۋدانى