زاڭعا سالساق, مەملەكەتتىك قىزمەتكەردەن وتكەن ءتارتىپتى تۇلعا بولماۋى ءتيىس. ءتارتىبى ءوز الدىنا, ءسوزى مايدا, قولى تازا بولماعى دا ولاردان سۇرالار كوپ تالاپتىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىلارى. سولايى سولاي عوي, دەگەنمەن وسى ايتىلعاندار بۇگىنگى مەمقىزمەتكەرگە باۋىر باسىپ كەتە الدى ما؟ مىنە, اڭگىمە وسىندا...
«ىشتەن شىققان جاۋ جامان» دەيدى حالقىمىز. ەگەر دە قاراپايىم حالىقتىڭ وكىلىنە وكتەم سويلەپ, تاسىر مىنەز تانىتسا جانە دە ءوزى مەملەكەتتىڭ قارجىسىنا قولدى سالىپ-سالىپ جىبەرەتىن سۇعاناق بولسا, مۇنداي قىزمەتكەردىڭ دە ەلدىڭ دوسى بولماعانى عوي.
2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتى تۋرالى» زاڭعا «ادەپ ءجونىندەگى ۋاكىلدىك», «ادەپ ءجونىندەگى كەڭەس» سياقتى تۇسىنىكتەر ەنگىزىلگەن بولاتىن. مۇنىڭ ءوزى, سايىپ كەلگەندە, مەملەكەتتىك ءتارتىپتى نىعايتۋعا باعىتتالعان باتىل قادامدار ەدى.
ادەپ جونىندەگى كەڭەس دەمەكشى, بۇل ينستيتۋت بۇرىنعى تارتىپتىك كەڭەستىڭ ورنىن باسقان بولاتىن. تارتىپتىك كەڭەستەن مۇنىڭ باستى ايىرماشىلىعى – اتالعان ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتىندەگى باسىمدىق زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ, ونىڭ سەبەپ-سالدارى مەن جاسالۋىن تەرەڭ زەرتتەۋگە باعىتتالعان. ادەپ جونىندەگى كەڭەس ءتارتىپتىك ىستەردى عانا ەمەس, تۇڭعىش رەت جەمقورلىق تاۋەكەلدىگىنىڭ ساراپتاما قورىتىندىسىن, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مونيتورينگتىڭ, قىزمەتتىك ەتيكانىڭ ساقتالۋىن قاداعالايتىن جانە مونيتورينگتى ىسكە اسىرۋ كەزىندەگى ەتيكا جونىندەگى ۋاكىلدەردىڭ قىزمەتىن قارايتىن بولادى.
قاراعاندى وبلىسىنداعى ادەپ ءجونىندەگى كەڭەستىڭ دەربەس قۇرامى ءماسليحاتتىڭ, قوعامدىق ءبىرلەستىكتەردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنەن, سونىمەن قاتار, جەكەلەگەن مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنان قۇرالعان. ءبۇگىنگى كۇندە بۇل كەڭەس ءتورت وتىرىس ءوتكىزىپ, 25-كە تارتا ماسەلەنى قاراعان ەكەن. ونىڭ 13-ءى – تارتىپتىك ىستەر.
زادى, سىبايلاس جەمقورلىق دەگەننىڭ مەملەكەت, جالپى قوعام ءۇشىن ىشتەن ۇڭگىپ جالمايتىن ج ۇلىنقۇرتتىڭ ناعىز ءوزى ەكەنى راس. مىنا ءبىر مىسالدىڭ ءوزى جاعا ۇستاتىپ, توبە شاشتى تىك تۇرعىزادى: ءبىر عانا مەملەكەتتىك سەكتوردىڭ وزىندە سىبايلاس جەمقورلىق الەمدىك ەكونوميكادان 1,5-2 ترلن دوللاردى پارا تۇرىندە جىرىمداپ شەتكە شىعارادى ەكەن. بۇل دەگەنىڭىز – ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 2 پايىزى. ال قازاقستان بويىنشا ءىجو-ءنىڭ ورتاشا ەسەپپەن 2 پايىزىن الساق, سونىڭ ءوزى 1 ترلن 250 مرلد تەڭگەنى قۇرايتىن كورىنەدى. وسى قارجىعا ءبىز ءبىر جىلدىڭ ىشىندە جۇزدەگەن مەكتەپ پەن بالا-باقشا سالا الادى ەكەنبىز...
جالپى, سىبايلاس جەمقورلىق سىندى باتپانداپ كىرىپ, مىسقالداپ شىعاتىن ىندەتكە قارسى وڭىردە نەبىر قاتاڭ شارالار قابىلدانىپ جاتسا دا, زاڭ بۇزۋشىلىقتان ايىلىن جيمايتىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ارا-تۇرا كەزدەسىپ قالىپ جاتىر. ماسەلەن, بىلتىر جانە بيىلعى جىلدىڭ جارتىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى بويىنشا وبلىستىق دەپارتامەنتتىڭ ادەپ ءجونىندەگى كەڭەسىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا, سايكەسىنشە 79 جانە 21 مەملەكەتتىك قىزمەتكەر تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. وتكەن جىلى قارجى باقىلاۋ ورگاندارى 479 لاۋازىمدى تۇلعانى, ال بيىلعى جارتىجىلدىقتا 40 مەمقىزمەتكەردى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىكتىڭ تەزىنە سالىپتى. وسى كەزەڭدە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە 119 لاۋازىمدى تۇلعا تارتىلىپ, بيۋدجەتكە 10,1 ميلليون تەڭگە قايتارىلعان.
سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسقا قارسى قىزمەت ورگاندارىنىڭ ارالاسۋىمەن 2015 جىلى 129 جەمقورلىق قىلمىس تىركەلىپتى. ماسەلەن, اباي اۋدانى اكىمىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى م.بيماعامبەتوۆكە قىزمەتتىك وكىلەتتىلىگىن پايدالانىپ, زاڭسىز تۇردە جەر تەلىمدەرىن جانە تۋىستارىنا ءپاتەر بەرگەنى ءۇشىن 3 ملن 674 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. ساتباەۆ قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇي جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى ع.سۇتباەۆقا 240 مىڭ تەڭگە پارا العانى ءۇشىن 14 ملن تەڭگە ايىپپۇل جازاسى كەسىلدى. بۇقار جىراۋ اۋدانىنداعى ۆەتەريناريا ءبولىمىنىڭ باسشىسى ش.بەگىموۆا ەكى قىزمەتكەرىنە سىياقى جازىپ, سونان سوڭ ولاردان وزىنە 114 مىڭ تەڭگە ۇلەس تالاپ ەتكەنى ءۇشىن 1 ملن 300 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل تولەيتىن بولدى.
شەت اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ە.رىسبەك قاراماعىنداعى قىزمەتكەردەن 540 مىڭ تەڭگە بوپسالاعانى ءۇشىن ءۇش جارىم جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ, مۇلكى تاركىلەندى. سونداي-اق, ول مەملەكەتتىك قىزمەت اتقارۋدان ءومىر بويى شەتتەتىلدى. سونىمەن قاتار, بيۋدجەتتىڭ 11 ميلليونعا جۋىق قارجىسىن جىمقىردى دەگەن ايىپپەن ءىستى بولعان نۇرا اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەن ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى.
البەتتە, بۇل فاكتىلەر توقمەيىلسۋگە استە نەگىز بەرمەۋى ءتيىس. مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىندە تامىر جايعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ىمىراسىز جۇرگىزىلمەسە, ىرىسىمىزدان قۇت قاشارى ايدان انىق. بۇل جەردە ماسەلەنىڭ بار جۇگىن جالعىز عانا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ موينىنا ارتىپ قويۋ ابەستىك بولار ەدى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە قازاقستاندىق قوعامنىڭ بارشا توبى كۇش بىرىكتىرمەيىنشە, مەملەكەتتىك مۇددەنىڭ اتى وزبايدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, زاڭدىق كۇشى بار ادەپ جامان ادەتكە اۋەس مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى جونگە سالىپ, تارتىپكە كەلتىرەر بولسا, قوعام ءۇشىن بۇدان اسقان زور تابىس بولماس ەدى.
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى