2016 جىلعى 31 تامىز, استانا, ۇكىمەت ءۇيى
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تيپتىك فۋنكتسيالارىن ايقىنداۋ جونىندەگى ادىستەمەلىك ۇسىنىمداردى بەكىتۋ تۋرالى
«قۇقىقتىق اكتىلەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2016 جىلعى 6 ساۋىردەگى زاڭى 24-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلى ەتەدى:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تيپتىك فۋنكتسيالارىن ايقىنداۋ جونىندەگى ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار بەكىتىلسىن.
2. «مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تيپتىك فۋنكتسيالارىن ايقىنداۋ جونىندەگى ادىستەمەلىك ۇسىنىمداردى بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 24 تامىزداعى № 951 قاۋلىسىنىڭ كۇشى جويىلدى دەپ تانىلسىن (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءپۇاج-ى, 2013 ج., № 62, 852-قۇجات).
3. وسى قاۋلى قول قويىلعان كۇنىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى جانە رەسمي جاريالانۋعا ءتيىس.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى
ك.ءماسىموۆ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ
2016 جىلعى 31 تامىزداعى №489 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تيپتىك فۋنكتسيالارىن ايقىنداۋ جونىندەگى
ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار
وسى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تيپتىك فۋنكتسيالارىن ايقىنداۋ جونىندەگى ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار (بۇدان ءارى – ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار) «قۇقىقتىق اكتىلەر تۋرالى» 2016 جىلعى 6 ساۋىردەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس ازىرلەنگەن جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن زاڭنامالىق جانە زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيلەردە بەلگىلەۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ كەزىندە نورما شىعارماشىلىق قىزمەتىندە قولدانۋعا ارنالعان.
1. جالپى ەرەجەلەر
1. مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇزىرەتى رەتىندە مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتىنىڭ نىساناسىن ايقىندايتىن بەلگىلەنگەن وكىلەتتىكتەرىنىڭ جيىنتىعى تۇسىنىلەدى;
مەملەكەتتىك ورگاننىڭ وكىلەتتىكتەرى رەتىندە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۇسىنىلەدى;
مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇقىقتارى رەتىندە بەلگىلى ءبىر ءىس-ارەكەتتى جاساۋ, باسقا تۇلعادان (باسقا تۇلعالاردان) بەلگىلى ءبىر مىنەز-ق ۇلىقتى ء(ىس-ارەكەتتى نەمەسە ءىس-ارەكەت جاساۋدان تارتىنۋدى) تالاپ ەتۋ مۇمكىندىگى تۇسىنىلەدى;
مەملەكەتتىك ورگاننىڭ مىندەتتەمەلەرى رەتىندە مەملەكەتتىك ورگان ورىنداۋعا مىندەتتى ءىس-ارەكەت اياسى تۇسىنىلەدى;
مەملەكەتتىك ورگاننىڭ فۋنكتسيالارى رەتىندە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ءوز قۇزىرەتى شەگىندە قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋى تۇسىنىلەدى.
2. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن زاڭنامالىق جانە زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيلەردە بەلگىلەۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 61-بابى 3-تارماعىنىڭ ەرەجەلەرىن باسشىلىققا الۋ قاجەت, ولارعا سايكەس زاڭدار:
1) جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىق سۋبەكتىلىگىنە, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ازاماتتىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا, مىندەتتەمەلەرى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنە;
2) مەنشىك رەجيمىنە جانە وزگە دە زاتتىق قۇقىقتارعا;
3) مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىن ۇيىمداستىرۋ مەن ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ, مەملەكەتتىك جانە اسكەري قىزمەتتىڭ نەگىزدەرىنە;
4) سالىق سالۋعا, الىمدار مەن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەردى بەلگىلەۋگە;
5) رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە;
6) سوت قۇرىلىسى مەن سوت ءىسىن جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىنە;
7) ءبىلىم بەرۋگە, دەنساۋلىق ساقتاۋعا جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا;
8) كاسىپورىندار مەن ولاردىڭ مۇلكىن جەكەشەلەندىرۋگە;
9) قورشاعان ورتانى قورعاۋعا;
10) رەسپۋبليكانىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىسىنا;
11) مەملەكەتتىڭ قورعانىسى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى نەگىزگە الىناتىن قاعيداتتار مەن نورمالاردى بەلگىلەيتىن ماڭىزدى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋگە ءتيىس.
وزگە قاتىناستاردىڭ بارلىعى زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەرمەن رەتتەلەدى.
3. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن بەلگىلەۋ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇزىرەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىمەن, كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىمەن جانە زاڭدارمەن عانا ەمەس, زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەرمەن دە بەلگىلەنەتىندىگى انىقتالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 54-بابىن, 61-بابى 3-تارماعىنىڭ 1) جانە 3) تارماقشالارىن, سونداي-اق مەملەكەتتىك باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا باسقا دا بىرقاتار نورمالارىن رەسمي ءتۇسىندىرۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ 2008 جىلعى 15 قازانداعى № 8 نورماتيۆتىك قاۋلىسىمەن ايقىندالعانىن دا ەسكەرە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس.
2. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن بەلگىلەۋدىڭ ادىستەمەلىك نەگىزدەرى
4. زاڭداردا مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەلگىلى ءبىر مىندەتتەر اياسىن تيىسىنشە ورىنداۋ, ەڭ الدىمەن, ولاردىڭ جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارمەن جانە ۇيىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىنا قاتىستى ءتيىستى فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا بەرىلگەن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن, فۋنكتسيالارىن بەلگىلەيتىن نورمالار قامتىلۋعا ءتيىس.
5. نەگىزگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن فۋنكتسيالار, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ ىشكى راسىمدەرىمەن بايلانىستى فۋنكتسيالار, ولاردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى, ادەتتە, زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەردە ايقىندالۋعا ءتيىس.
بۇل رەتتە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ زاڭعا تاۋەلدى اكت دەڭگەيىندەگى فۋنكتسيالارى پرەزيدەنت, ۇكىمەت جانە وزىنەن جوعارى تۇرعان ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان قابىلدايتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردە بەلگىلەنۋگە ءتيىس.
6. مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتىنىڭ وزگە دە تۇرلەرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى 61-بابىنىڭ 3-تارماعىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, بۇل رەتتە زاڭداردا ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن, اسىرەسە قۇقىقتى شەكتەۋ سيپاتىنداعى شارالاردى تىكەلەي رەگلامەنتتەيتىن نورمالار قامتىلۋعا ءتيىس ەكەنىن كوزدەي وتىرىپ, ايقىنداۋ قاجەت.
7. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تيپتىك فۋنكتسيالارى مىناداي 3 توپقا:
1) مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭ دەڭگەيىندە بەلگىلەنۋى قاجەت تيپتىك فۋنكتسيالارىنا;
2) مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيدە بەلگىلەنۋى قاجەت تيپتىك فۋنكتسيالارىنا;
3) زاڭنامالىق جانە زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيلەردە بەلگىلەۋگە بولاتىن تيپتىك فۋنكتسيالارىنا بولىنەدى.
وسى ادىستەمەلىك ۇسىنىمداردا بەلگىلەنگەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تيپتىك فۋنكتسيالارىنىڭ تىزبەسى تۇپكىلىكتى بولىپ تابىلمايدى.
2.1. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭ دەڭگەيىندە بەلگىلەنەتىن تيپتىك فۋنكتسيالارى
1. ادام مەن جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ شەكتەلۋىن ايقىنداۋ.
2. ءتيىستى سالادا مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ.
3. ەلدىڭ ۇلتتىق, سونىڭ ىشىندە ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىن جانە قورعانىس قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ.
4. مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ تەتىكتەرىن قالىپتاستىرۋ:
جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار قىزمەتىنىڭ زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەستىگى تۇرعىسىنان تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جانە باقىلاۋدىڭ وزگە دە نىساندارى ارقىلى زاڭنامانىڭ بۇزىلۋ سەبەپتەرى مەن جاعدايلارىن انىقتاۋ, ولاردى جويۋ;
تەكسەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا قۇقىقتىق ىقپال ەتۋ شارالارىن قابىلداۋ.
5. ليتسەنزيالاۋ.
6. ءتيىستى سالادا ساراپتاما جۇرگىزۋ.
7. قانداي دا ءبىر ارەكەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا نە ولاردى شەكتەۋگە رۇقسات ەتىلگەن اۋماقتاردى, ونىڭ ىشىندە رەجيم, قىزمەتتىڭ شەگىن بەلگىلەۋ, اۋماقتى ايماقتارعا ءبولۋ ارقىلى ايقىنداۋ.
8. الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى جۇيەسىن ايقىنداۋ.
9. تەرگەۋ فۋنكتسيالارى.
10. ازاماتتىق م ۇلىكتىك قۇقىقتار وبەكتىلەرىن بەرۋ, ءبولۋ تۋرالى شەشىمدەردى قابىلداۋ.
11. م ۇلىكتى ماجبۇرلەپ يەلىكتەن شىعارۋ ماسەلەلەرى.
12. شەتەلدىكتەردى, ازاماتتىعى جوق ادامداردى جانە بوسقىنداردى ماجبۇرلەپ شىعارۋ.
13. ورىندالۋى مىندەتتى اكتىلەر شىعارۋ, بۇلتارتپاۋ شارالارىن قولدانۋ.
14. ءتيىستى سالادا بەلگىلى ءبىر ارەكەتتى جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىن ايقىنداۋ.
15. ءتيىستى سالادا تەكسەرۋدى, قاراۋدى جۇرگىزۋ.
16. مەملەكەتتىك رەسۋرستاردى قامتاماسىز ەتۋ, قالىپتاستىرۋ جانە باسقارۋ.
17. ادامداردى ماجبۇرلەپ ۇستاۋ ماسەلەلەرى.
18. بەلگىلى ءبىر تاۋارلاردى, زاتتاردى, جانۋارلاردى كادەگە جاراتۋدى, جويۋدى ۇيىمداستىرۋ, ولاردى الىپ قويۋ.
19. ۇيىمداردا ۋاقىتشا باسقارۋدى ەنگىزۋ.
20. قۇرمەتتى اتاقتاردى بەرۋ.
21. قۇجاتتاردى, مالىمەتتەردى مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا جاريالاۋ.
22. ءتيىستى سالاداعى كۋالىكتەردىڭ, سەرتيفيكاتتاردىڭ نەمەسە كەز كەلگەن وزگە دە بالاما قۇجاتتاردىڭ راستىعىن تانۋ.
23. مەملەكەتتىك رەتتەۋ شارالارىنا جاتاتىن قىزمەت تۇرلەرىن ايقىنداۋ.
24. تىنىس-تىرشىلىك جاعدايىن جانە ەرەكشە ءومىر ءسۇرۋ رەجيمىن رەگلامەنتتەۋ.
25. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس قىلمىستار مەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ, ەسكەرتۋ, جولىن كەسۋ, تەرگەۋ جانە قاراۋ.
26. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس سوتتارعا تالاپتار قويۋ.
27. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جانە مەرزىمدەردە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جانە (نەمەسە) مەملەكەتتىك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ شەشىمدەرىنە, ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىمداردى قاراۋ.
28. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جانە مەرزىمدەردە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا شاعىمداردى قاراۋ.
2.2. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيدە
بەلگىلەنەتىن تيپتىك فۋنكتسيالارى
1. ءوز قۇزىرەتى شەگىندە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋ.
2. ءتيىستى سالادا كادرلار دايارلاۋدى, ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدى جانە قايتا دايارلاۋدى ۇيىمداستىرۋ.
3. پەرسونالدى باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى.
4. كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى جانە ساراپتامالىق كوميسسيالار قۇرۋ, ولاردىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ.
5. ۆەدومستۆولىق باعىنىستى قىزمەتتەردىڭ, ۇيىمدار قىزمەتىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىن بەلگىلەۋ, ولاردىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ.
6. ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى دايىنداۋ جانە ىسكە اسىرۋ.
7. زاڭنامانىڭ قولدانىلۋ پراكتيكاسىن قورىتۋ جانە ونى جەتىلدىرۋ.
8. ۇسىنىمدار بەرۋ.
9. بەلگىلى ءبىر سالادا قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نەمەسە وزگە دە تۇلعالاردىڭ قۇزىرەتىنە كىرەتىن ماسەلەلەر بويىنشا جوعارى تۇرعان ورگانعا نە وزگە دە تۇلعالارعا ۇسىنىستار ەنگىزۋ.
10. ءتۇرلى جوسپارلاردى بەكىتۋ.
11. مەملەكەتتىك ورگاننىڭ وكىلدىك ەتۋ فۋنكتسيالارى.
12. ساراپشىلاردى, كونسۋلتانتتاردى تارتۋ.
13. حالىقتى حاباردار ەتۋ.
14. وبەكتىلەردى سالۋ, ولاردى كۇتىپ ءۇستاۋ.
15. بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن ساتىپ الىناتىن تاۋارلاردى ءبولىپ بەرۋ.
16. نورماتيۆتەردى (ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتۋدى), ءتۇتىنۋ نورمالارىن, كۆوتالاردى بەكىتۋ, ولاردى ءبولۋ.
17. بەلگىلى ءبىر سالادا مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردى قامتاماسىز ەتۋ, ونىڭ ىشىندە قارجىلاندىرۋ (قارجىلاندىرۋ جۇرگىزىلەتىن سالالاردى ايقىنداۋ).
18. جوبالاردى, سحەمالاردى, كەستەلەردى, شىعىستاردى بەكىتۋ, شىعىنداردى وتەۋ (مەملەكەتتىك ورگاننىڭ كورسەتىلگەن قۇجاتتاردى بەكىتۋ, شىعىنداردى وتەۋ جونىندەگى قۇزىرەتى).
19. ءوز قۇزىرەتى شەگىندە وبەكتىلەردىڭ جوبالارىن, قۇجاتتامالاردى, ءتيىستى سالاداعى جۇمىستار مەن وزگە دە ءىس-شارالاردى كەلىسۋ.
2.3. زاڭنامالىق جانە زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيلەردە
بەلگىلەۋگە بولاتىن تيپتىك فۋنكتسيالار
1. ءوز قۇزىرەتى شەگىندە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى قابىلداۋ جانە بەكىتۋ.
2. تيپتىك قۇجاتتاردى ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ.
3. ءتيىستى سالادا تاۋارلاردىڭ, جۇمىستاردىڭ, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ, قىزمەت تۇرلەرىنىڭ جانە باسقالارىنىڭ تىزبەسىن قالىپتاستىرۋ.
4. اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ مەرزىمدەرىن ۇزارتۋ, بەلگىلەۋ.
5. ءتيىستى سالادا مەملەكەتتىك باسقارۋدى جۇزەگە اسىرۋ.
6. ءتيىستى سالاداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق.
7. ءتيىستى سالاداعى مەملەكەتتىك تاپسىرىس ماسەلەلەرى.
8. ناسيحاتتاۋ ءىس-شارالارىن (وقىتۋ نىساندا جانە ت.ب.), قۇقىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن, پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ.
9. عىلىمي باعىتتاردىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
10. رەزەرۆتى قۇرۋ جانە قامتاماسىز ەتۋ.
11. مەملەكەتتىك قۇپيالاردىڭ قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
12. مەملەكەتتىك م ۇلىكتى باسقارۋ.
13. ستاتيستيكالىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ.
14. قاۋىپسىزدىك رەجيمىن قامتاماسىز ەتۋ, مەملەكەتتىك وبەكتىلەردى كۇزەتۋ, ولاردى قورعاۋ.
15. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋ.
16. ءتيىستى سالادا قولداۋ شارالارىن ازىرلەۋ جانە قامتاماسىز ەتۋ.
17. ءتيىستى سالادا سىناق, زەرتتەۋ, ىزدەستىرۋ جۇرگىزۋ.
18. ءتيىستى سالادا (ايادا) كۋالىكتەر, تىركەۋ كۋالىكتەرىن, رۇقساتتار مەن قورىتىندىلار (اككرەديتتەۋ, سەرتيفيكاتتاۋ, اتتەستاتتاۋ) بەرۋ جانە ولاردى سوت تارتىبىمەن قايتارۋ.
19. ءتيىستى سالادا تىزىلىمدەردى, تىركەلىمدەر مەن كاداسترلاردى ەسەپكە الۋدى, باعالاۋدى, تالداۋدى, مونيتورينگتى, بازالار مەن دەرەكتەر بانكىن جۇرگىزۋ.
20. ءتيىستى سالادا باعالاردى, مولشەرلەمەلەردى مەملەكەتتىك رەتتەۋدى جۇزەگە اسىرۋ.
21. ادام قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى قاتىناستار بويىنشا بەلگىلى ءبىر تىنىس-تىرشىلىك اياسىن مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ وزگە دە شارالارىن بەكىتۋ.
22. تۇلعاعا بەلگىلى ءبىر مارتەبە بەرۋ, ۇزارتۋ, ودان ايىرۋ جانە توقتاتۋ راسىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ.
23. بەلگىلى ءبىر زاتتاردى, تۇلعالاردى جىكتەۋدى, بەلگىلەۋدى, سانات, مارتەبە, سىنىپ بەرۋدى نە وزگە دە سايكەستەندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ.
24. اقپاراتتىق جۇيەلەر, بايلانىس جۇيەلەرى مەن دەرەكتەر بەرۋ جۇيەلەرىن, تەحنيكالىق قۇرالداردى, سونداي-اق اقپاراتتى قورعاۋ جۇيەلەرىن جاساۋ.
25. مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ, مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس بىرلەستىكتەر مەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ.
26. سالاداعى جاعدايدى زەردەلەۋ, تالداۋ.
27. كەلىسىمدەر, مەموراندۋمدار جاساسۋ.
28. وبەكتىلەردى, جوبالاردى پايدالانۋعا قابىلداۋ, بەرۋ, ولاردى قامتاماسىز ەتۋ.
29. جۇزەگە اسىرىلاتىن قىزمەت تۋرالى ەسەپتى قاراۋ.
30. زاڭنامانى ءتۇسىندىرۋ.
31. كەپىلدىك مىندەتتەمەلەر بەرۋ (كەپىلدىك مىندەتتەمەلەردىڭ جالپى ەرەجەسى).
32. اقپاراتتى سۇراتۋ جانە جيناۋ.
33. مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ.