2011 جىلعى 4 اقپاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن 3 ساۋىرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋى تاعايىندالدى.
سول كۇنى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى وسى سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋدىڭ نەگىزگى شارالارىنىڭ كۇنتىزبەلىك جوسپارىن بەكىتتى.
بۇل جوسپارعا سايكەس, پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردى ۇسىنۋ 2011 جىلعى 5-20 اقپان ارالىعىنداعى كەزەڭدە وتەدى جانە 20 اقپاندا اياقتالادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتاردىڭ سايلاۋالدى ۇگىتى 3 ناۋرىزدا باستالادى جانە 1 ساۋىردە 24.00 ساعاتتا اياقتالادى.
سايلاۋشىلاردىڭ تىزىمدەرىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءتيىستى سايلاۋ كوميسسيالارىنا 13 ناۋرىزدان كەشىكتىرمەي جولداۋى ءتيىس, ال 18 ناۋرىزدان باستاپ تىزىمدەر ازاماتتاردىڭ تانىسۋى ءۇشىن ۇسىنىلۋى كەرەك.
ەستەرىڭىزگە سالامىز, ازاماتتى سايلاۋشىلار تىزىمىنە ەنگىزۋگە ونىڭ تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ناقتىلى سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ اۋماعىندا تىركەلۋى نەگىز بولادى.
ءاربىر سايلاۋشى سايلاۋ جاريالانعان نەمەسە تاعايىندالعان كەزدەن باستاپ ءتيىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندا سايلاۋشى رەتىندە تىركەلۋگە قۇقىلى. ەگەر سايلاۋشىعا سايلاۋدان كەمiندە وتىز كۇن بۇرىن سايلاۋ كۇنi ءوزiنiڭ تiركەلگەن ورنى بويىنشا داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايعا كەلۋ مۇمكiندiگi بولمايتىنى بەلگiلi بولسا, ونىڭ ءوزiنiڭ بولاتىن جەرi بويىنشا جەرگىلىكتi اتقارۋشى ورگانعا ءوزiن تيiستi سايلاۋشىلار تiزiمiنە ەنگiزۋ جونiندە جازباشا ءوتiنiش بەرۋگە قۇقىعى بار. بۇل جاعدايدا جەرگىلiكتi اتقارۋشى ورگان ازاماتتى تiركەلۋ ورنى بويىنشا سايلاۋشىلار تiزiمiنەن شىعارۋدى جانە ونى سول ازامات داۋىس بەرەتiن ۋچاسكەنiڭ سايلاۋشىلار تiزiمiنە ەنگiزۋدi ۇيىمداستىرادى.
داۋىس بەرۋ كۇنىنەن ون بەس كۇن بۇرىن ازامات ءوزىنىڭ تۇراقتى تىركەلۋ ورنىنان تىسقارى كەتەتىندەي بولسا, 18 ناۋرىز بەن 2 ءساۋىر كۇنگى 18.00-گە دەيىنگى ارالىقتا ءوز ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنا بارىپ, داۋىس بەرۋ قۇقىعىن بەرەتىن ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگىن بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش بىلدىرۋىنە بولادى.
داۋىس بەرۋ 3 ءساۋىر كۇنى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تاڭعى ساعات جەتىدەن كەشكى ساعات 20.00-گە دەيىن جۇرەتىن بولادى.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ قورىتىندىسىن 9 ساۋىردەن كەشىكتىرمەي انىقتاۋى جانە ءتيىستى قاۋلى قابىلداۋى ءتيىس.
حالىقارالىق بايقاۋشىلاردى اككرەديتتەۋ 7 اقپاننان 28 ناۋرىزعا دەيىن جۇرگىزىلەدى.
الداعى سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا بارلىعى 9952 سايلاۋ كوميسسيالارى جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس, ەل پرەزيدەنتىن رەسپۋبليكا ازاماتتارى جالپىعا بiردەي, تەڭ جانە توتە سايلاۋ قۇقىعى نەگىزىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى بەس جىل مەرزىمگە سايلايدى.
پرەزيدەنتتiككە كانديداتتاردى بەلگiلەنگەن تارتiپپەن تiركەلگەن ساياسي پارتيالار مەن رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بiرلەستiكتەر ۇسىنۋعا قۇقىلى. سونداي-اق ازاماتتار ءوزىن-ءوزى ۇسىنا الادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس پرەزيدەنت بولىپ تۋمىسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلاتىن قىرىق جاسقا تولعان, مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن جانە قازاقستاندا سوڭعى ون بەس جىل بويى تۇراتىن ازامات سايلانا الادى.
سايلاۋ تۋرالى زاڭنىڭ 54-بابى 2-تارماعىنا سايكەس, كانديداتتىڭ كونستيتۋتسيا مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ قوياتىن تالاپتارعا سايكەستىگىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ۇمىتكەر بارلىق قاجەتتى قۇجاتتاردى تاپسىرعان ساتتەن باستاپ بەس كۇن ىشىندە انىقتايدى.
پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ قازاقستاندا سوڭعى ون بەس جىل بويى تۇرۋى ادىلەت مينيسترلىگى مەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بەرگەن مالىمەتتەر نەگىزىندە انىقتالادى.
مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرۋىن انىقتاۋ ءراسىمى رەسپۋبليكا كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ كونستيتۋتسيانىڭ 41-بابىنىڭ 2-تارماعىنا رەسمي تۇسىندىرمە بەرۋ تۋرالى اكتىسىنە سايكەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قاۋلىسىمەن انىقتالادى.
بۇل اكت «مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرۋ» دەگەنىمىز قازاق تىلىندە دۇرىس وقۋ, ساۋاتتى جازۋ, ءوز ويىن ايقىن جەتكىزۋ جانە جۇرتشىلىق الدىندا تۇسىنىكتى سويلەي ءبىلۋ» دەپ بەلگىلەدى.
سوندىقتان پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋ ءۇشىن:
ا) كولەمى ەكى بەتتەن اسپايتىن جازباشا تاپسىرمانى ورىنداۋ,
ءا) كولەمى ءۇش بەتتەن اسپايتىن ءماتىندى وقۋ;
ب) بەلگىلى ءبىر تاقىرىپتا جۇرتشىلىق الدىندا 15 مينۋت ءسوز سويلەۋ تالاپ ەتىلەدى.
2011 جىلعى 18 اقپانداعى جاعداي بويىنشا بارلىعى 17 كانديدات ۇسىنىلعان.
1. وتەن ءسالىم ساعىندىق ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
2. قايساروۆ ءۋاليحان ءابىش ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
3. دۋامبەكوۆ مۇساعالي سارسەنباي ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
4. اسىلبەك امانتاي حانتەمىر ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
5. نازارباەۆ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى («نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى» قوعامدىق بىرلەستىگى ۇسىنعان)
6. ەسجانوۆ قانات سابىر ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
7. تۋراگەلديەۆ قانات سباش ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان )
8. ماسينا زاۋرە جۇماعۇلقىزى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان )
9. احمەتبەكوۆ جامبىل اۋجان ۇلى («قازاقستاننىڭ كوممۋنيستىك حالىق پارتياسى» قوعامدىق بىرلەستىگى ۇسىنعان)
10. نۇرسيلا سوۆەتقازى كۇسەتاي ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
11. بايمۋرزين تولىباي ءنۇردىلدا ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
12. توقباەۆا گۇلدانا شاميقىزى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
13. قاراماەۆا مايا تولەگەنقىزى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
14. كۇنانباەۆ ادالبەك وقان ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
15. ەلەۋسىزوۆ مەلس حامزا ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
16. قوجاعۇلوۆا مەيرامكۇل نۇرجانقىزى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
17. بازىلباەۆ جاقسىباي ءابىش ۇلى ء(وزىن-ءوزى ۇسىنعان)
ز.ج.ماسينا 2011 جىلعى15 اقپانداعى ءوتىنىشىنە سايكەس ءوز كانديداتۋراسىن الىپ تاستادى.
ا.ح.اسىلبەك بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىنا كەلمەدى.
س.ك.نۇرسيلا مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگى تۋرالى لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ تۇجىرىمىن الدى.
الايدا, سوۆەتقازى كۇسەتاي ۇلى سايلاۋ ناۋقانىنا ودان ءارى قاتىسۋدان باس تارتىپ, ءوز كانديداتۋراسىن الىپ تاستادى.
بۇل تۋرالى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ءتيىستى ءوتىنىش بەرە وتىرىپ, س.ك.نۇرسيلا: «كونستيتۋتسيادا كوزدەلگەندەي, قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋىنا تولىق مۇمكىندىگى بار ەكەنىنە كوزىم جەتتى. مەنىڭ كوزدەگەنىم دە وسى بولاتىن», دەپ مالىمدەدى.
لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋ جونىندەگى وتىرىستارى ناتيجەسىندە ەكى كانديداتتىڭ: ءۋاليحان ءابىش ۇلى قايساروۆ پەن قانات سابىر ۇلى ەسجانوۆتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرمەگەندىگى انىقتالدى.
وسى شەشىمدەر نەگىزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ۋ.ءا.قايساروۆ پەن ق.س.ەسجانوۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات رەتىندە تىركەۋدەن باس تارتۋ تۋرالى قاۋلىلار قابىلدادى.
كونستيتۋتسيا مەن سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ قوياتىن تالاپتارعا سايكەستىگى انىقتالعان كانديداتتاردىڭ بارلىعىنا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ازاماتتاردىڭ قولىن جيناۋ ءۇشىن قول قويۋ پاراقتارىن ەكى كۇن ىشىندە بەرەدى.
ءاربىر پرەزيدەنتتiككە كانديدات ەڭ از دەگەندە ەلىمىزدىڭ 14 وبلىسىنىڭ كەمىندە 9-نىڭ, سونداي-اق الماتى جانە استانا قالالارىنىڭ اتىنان تەڭدەي وكىلدىك ەتەتىن 91 مىڭ قول جيناۋى ءتيىس.
قول جيناۋدى كانديداتتاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدارى جۇرگىزەدى.
ءاربىر قول قويۋ پاراعىنىڭ رەت ءنومىرى بولۋعا ءتيىس جانە وعان كانديداتتىڭ تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى مەن ونىڭ سەنىم بىلدىرگەن ادامىنىڭ جەكە قولى, قول جيناۋشىنىڭ تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى, قول جيناۋ جۇرگىزىلگەن ەلدى مەكەننىڭ اتاۋى, سونداي-اق قول قوياتىن ادامدار تۋرالى مىناداي مالىمەتتەر بار باعانالار ەنگىزىلۋى ءتيىس:
1) تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى;
2) جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتىڭ ءنومىرى مەن سەرياسى;
3) تۋعان كۇنى, ايى مەن جىلى;
4) تۇرعىلىقتى نەمەسە ۋاقىتشا تۇراتىن جەرىنىڭ مەكەن-جايى:
5) جەكە قولى.
قول جيناۋشى ادام قول جيناعان كەزدە ءتيىستى قول قوياتىن پاراقتا جەكە قولى قويىلعان, كانديداتتىڭ سەنىم بىلدىرگەن ادامىنىڭ تىركەلگەنى تۋرالى كۋالىكتىڭ كوشىرمەسىن كورسەتۋگە ءتيىس.
تولتىرىلعان قول قويۋ پاراقتارى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنا تاپسىرىلادى. كوميسسيالار قويىلعان قولداردىڭ راستىعىن پاسپورت قىزمەتى وكىلدەرىن قاتىستىرا وتىرىپ, بەس كۇن ىشىندە تەكسەرەدى, ءتيىستى حاتتاما جاسايدى جانە ونى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا جىبەرەدى.
وسىعان بايلانىستى ورتسايلاۋكوم پرەزيدەنتتىككە كانديداتتارعا قول قويۋ پاراقتارىن اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنا 26 اقپاننان كەشىكتىرمەي تاپسىرۋدى ۇسىندى. سوندا كوميسسيالار ازاماتتاردىڭ قويعان قولدارىنىڭ راستىعىن بەس كۇن ىشىندە تەكسەرۋ مۇمكىندىگىن الاتىن بولادى.
كونستيتۋتسيا مەن سايلاۋ تۋرالى زاڭ قوياتىن تالاپتارعا سايكەستىگى مەن قولداپ جينالعان قولداردىڭ راستىعى تەكسەرىلىپ بولعان سوڭ, ۇمىتكەر ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ شوتىنا سايلاۋ جارناسىن ەنگىزۋى ءتيىس. جارنانىڭ سوماسى – 799 950 تەڭگە.
ودان باسقا, كانديدات پەن ونىڭ جۇبايى (زايىبى) تىركەۋگە دەيىن تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا سالىق ورگاندارىنا 2011 جىلدىڭ 1 اقپانىنا تابىسى جانە مۇلكى تۋرالى دەكلاراتسيا تاپسىرادى.