ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن وسىدان تۇپ-تۋرا شيرەك عاسىر بۇرىن سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ ادام ءتىلى ايتىپ جەتكىزگىسىز قاسىرەتتەن ءبىرجولا قۇتىلعانى ءمالىم. وسى ءبىر اتاۋلى داتاعا وراي وڭىردە «قازاقستان – يادرولىق قارۋسىز الەم كوشباسشىسى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءماجىلىسى ءوتتى. شاراعا پوليگون زاردابىن شەككەن جەرلەستەرىمىز, ارداگەرلەر, قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرى قاتىستى.
1947 جىلى كسرو مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن قۇرىلعان پوليگون سەمەي, پاۆلودار, قاراعاندى وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارىنا اۋىر زارداپ اكەلدى. جەر استى مەن اۋاداعى يادرولىق جارىلىستار سالدارىنان مىڭداعان ادامدار ايىقپاس كەسەلدەرگە شالدىعىپ, مۇگەدەك بولىپ قالدى. ونىڭ زاردابى ءالى كۇنگە دەيىن بىلىنەدى. يادرولىق تاجىريبەلەر ءۇشىن 18500 شارشى شاقىرىم جەر ءبولىنىپ, اشىق سىناقتاردىڭ زاردابىن كورگەندەردىڭ قاتارىندا سولتۇستىكقازاقستاندىقتار دا بار. سولاردىڭ ءبىرى توتى تۇرىسوۆا جولداسىنىڭ جۇمىس بابىمەن قاراعاندى وبلىسىنا كەلگەن. انا اتانعالى جۇرگەن كەلىنشەكتىڭ دەنساۋلىعى سىر بەرىپ, تۇڭعىشىنان ولىدەي ايىرىلىپ تىنعان.
1949-1989 جىلدار ارالىعىندا سەمەي پوليگونىندا 473 يادرولىق جارىلىس بولعانىن وسى ماڭدا اسكەري بورىشىن وتەگەن اسحات اقجان ۇلى ءجيى ەسكە الادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ايىنا 2-3 رەت جارىلىس جاسالىپ, كوز الداۋ ءۇشىن ادامدار باسقا جەرلەرگە ۋاقىتشا كوشىرىلگەن. توتاليتارلىق رەجىمنىڭ قۇرباندىعىنا ونىڭ ءبىرتالاي اسكەري ارىپتەستەرى دە ۇرىنىپ, جاستايىنان كوز جۇمعان. دەنساۋلىقتارىنا ايتارلىقتاي نۇقسان كەلگەن.
جۋىردا «سەمەي پوليگونى» سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق بىرلەستىگى قۇرىلىپ, يادرولىق جارىلىستاردان جاپا شەگۋشىلەرگە ماتەريالدىق, رۋحاني قولداۋ شارالارىنا كىرىستى. دوڭگەلەك ۇستەلگە جينالعاندار قازاقستاننىڭ كەڭەس وداعى ەلدەرى اراسىندا العاشقى بولىپ يادرولىق قارۋدان ازات ەتىلگەنىن ماقتانىشپەن اڭگىمەلەدى.
سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلۋىنا 25 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان جيىننان كەيىن يادرولىق قارۋدىڭ زاردابىن شەككەن وتانداستارىمىزدى ءبىر مينۋت ۇنسىزدىكپەن ەسكە الدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى