الەكساندر,
قازاقستان پراۆوسلاۆيە شىركەۋىنىڭ باسشىسى, استانا مەن قازاقستان ءميتروپوليتى:
– قازاقستان يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, يادرولىق قارۋسىز دەرجاۆا اتانعانىنا دا شيرەك عاسىر تولدى. سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلۋىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى وراسان. بۇگىنگى وتكىزىلىپ وتىرعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ادامزاتتىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاسالعان سول ىرگەلى ەڭبەككە بەرىلگەن باعا بولىپ تابىلادى.
قازاقستان يادرولىق قارۋسىز ەل رەتىندە كوپتەگەن ەلگە ونەگە رەتىندە تانىلدى. بۇل – ءبىر عانا مىسال. كەز كەلگەن سالادا باسقا ەلدەردىڭ نازارىن وزىمىزگە اۋدارتىپ كەلەمىز. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وركەنيەتتەر ۇندەستىگى, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم توڭىرەگىندەگى دانالىق ساياساتىنا قۇرمەتپەن قارايتىندار قاتارى كوبەيە ءتۇستى.
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ باسقوسۋى ءبىرشاما جىلدان بەرى ەلوردادا وتكىزىلىپ, ءتۇرلى ءدىن وكىلدەرى باس قوساتىن ورتاعا اينالدى. بۇل باستاما دا مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە استى. پرەزيدەنتتىڭ ايتقانىنداي, ۇلى دالا توسىندە اسقاقتاعان قۇستىڭ قوس قاناتىنداي – ءبىر قاناتى ءداستۇرلى حانافي مازھابى, ەكىنشىسى – حريستياندىق, ياعني پراۆوسلاۆيەنىڭ ەلىمىزدىڭ ءدىن سالاسىنداعى ورنى بولەك. قازاقستاننىڭ دامۋىنا, حالىقتىڭ بىرلىگى مەن كەلىسىمىنىڭ نىعايۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىرعان قوس ءدىننىڭ قىزمەتى دە «ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭدا ناقتى تاڭبالانعان.
ەلوردا تورىندە وتكەن يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ تۋرالى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا – قازاقستان تاراپىنان, ونىڭ باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاراپىنان اتقارىلعان ۇلان-عايىر جۇمىستىڭ ناتيجەسى.
باقىتجان ەرتاەۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, حالىق قاھارمانى:
– استانادا وتكەن القالى جيىننىڭ تاريحى تىم تەرەڭدە. وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن حالىقتى 40 جىل قىرعىنعا ۇشىراتقان سەمەي پوليگونى جابىلدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلدىڭ بولاشاعى مەن تىنىشتىعىن ويلاعاننان كەيىن وسىنداي باتىل قادامعا باردى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باتىل قادامىنا بەيبىتشىلىكتىڭ قادىر-قاسيەتىن باعالاي بىلەتىن جاندار ءسۇيسىنىپ, ونى باسقا مەملەكەت باسشىلارىنا ونەگە رەتىندە ۇسىنادى.
وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ۆەناداعى باسقوسۋعا قاتىسۋشىلار اراسىندا «بەيبىتشىلىك دارابوزى» («رىتسار ميرا») اتتى ماراپاتقا كىمدەر لايىق دەگەن توڭىرەكتەگى ۇسىنىسقا كۋا بولعان ەدىم. جيىندا 23 ەلدىڭ وكىلدەرى باس قوسقان-دى. سوندا تاڭعالعانىم, بارلىعى ءبىراۋىزدان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىن قۋاتتادى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بەيبىتشىل باستامالارىنان كۇللى الەم جۇرتشىلىعى حاباردار ەكەنىن وسى جيىن بارىسىندا انىق بايقادىم.
ءبىر قىزىعى, حالىقتى جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى ويلاپ تاپقاندارعا نوبەل سىيلىعى بەرىلىپ كەلگەنى ءمالىم. پارادوكس. تورتكۇل دۇنيەنىڭ تىنىشتىعىن ويلاپ, بەيبىتشىلىك جولىندا كۇش-جىگەرىن جۇمساپ, يادرولىق قارۋدى اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي جۇرگەن تۇلعالاردىڭ ەڭبەگى عانا نوبەل سىيلىعىنا لايىق قوي. ەندەشە, ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدى وسى سىيلىققا بىردەن-ءبىر لايىقتى تۇلعا دەپ ەسەپتەيمىن.
بۇركىتباي اياعان,
مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى:
– يادرولىق قارۋ قاۋپى قازىرگى كەزدە بۇرىنعىدان دە كۇشەيە ءتۇستى. قازاقستان – تاريحتا يادرولىق قارۋدان باس تارتقان بىردەن-ءبىر مەملەكەت. الەم جۇرتشىلىعى ەلباسىنىڭ بەيبىت باستاماسىن قولداعانىمەن, ۋىسىندا يادرولىق قارۋى بارلارى شەشىم قابىلداۋعا اسىعار ەمەس. قايتا سوڭعى جىلدار بەدەرىندە يادرولىق قارۋدىڭ قوجايىنى بولۋعا ۇمتىلۋشىلار سانى كوبەيە تۇسكەن ءتارىزدى. سول سەبەپتى, قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ ماڭىزى زور دەپ ايتۋعا بولادى.
يادرولىق قارۋ 7-8 مەملەكەتتە بولسا, جيىرما شاقتى مەملەكەت «تابالدىرىقتا تۇرعان مەملەكەتتەر» سانالادى. ءۇندىستان, پاكىستان, يزرايل, سولتۇستىك كورەيا, يران سياقتى ەلدەر سوڭعىلاردىڭ ساناتىندا. ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا باسەكەلەستىك يادرولىق قارۋدان ءبىرجولا باس تارتۋعا كەدەرگى بولىپ وتىر. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى كونۆەنتسيا دا بار. الايدا, وعان ازىرگە دەيىن 144 مەملەكەت قول قويسا, ءالى دە ونى ماقۇلداماعان مەملەكەتتەر سانى جەتكىلىكتى.
جالپى, ەلباسى ءوزىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىندە ايتقانىنداي, يادرولىق قارۋدىڭ تارالۋ قاۋپى بۇرىنعىدان دا ۇلعايا ءتۇستى. تەرروريستىك توپتاردىڭ قولدارىنا ءتۇسۋ قاۋپى كىم-كىمدى دە ويلاندىرماي قويمايدى. ەڭ قاۋىپتىسى دە وسى. ەلوردا تورىندەگى القالى جيىن بارىسىندا يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ توڭىرەگىندە ءباتۋالى پىكىرلەر ايتىلدى. ەڭ باستىسى, استاناداعى باسقوسۋدان كوپشىلىك ورنىقتى وي ءتۇيىپ, يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋعا قاراي ءبىر قادام ىلگەرىلەسىن دەيمىز.