2015 جىلعى 30 ءساۋىر, استانا قالاسى
ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى
«ۆەتەريناريا تۋرالى» 2002 جىلعى 10 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 8-بابىنىڭ 34) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ۆەتەريناريا جانە تاماق قاۋىپسىزدىگى دەپارتامەنتى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن:
1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونىڭ كوشىرمەسىنىڭ مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرىلۋىن;
3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
مينيستر ا.مامىتبەكوۆ
«كەلىسىلگەن»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ____________ ە.دوساەۆ
2015 جىلعى 8 ماۋسىم
قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ
2015 جىلعى 30 ساۋىردەگى № 7-1/393 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ قاعيدالارى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى – قاعيدالار) «ۆەتەريناريا تۋرالى» 2002 جىلعى 10 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 8-بابىنىڭ 34) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەنگەن جانە ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى.
2. وسى قاعيدالاردا مىناداي ۇعىمدار پايدالانىلادى:
1) اسپا – ءونىم ساپاسىنىڭ جەكە كورسەتكىشتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن بولىنگەن ورتاڭعى سىنامانىڭ ءبىر بولىگى;
2) باقىلاۋ سىناماسى – زەرتتەۋدى جۇرگىزەتىن زەرتحانادا ساقتالاتىن, جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرى بويىنشا سايكەس كەلمەگەن نەمەسە داۋ تۋعان كەزدە قايتا زەرتتەۋگە ارنالعان ورتاڭعى سىنامانىڭ ءبىر بولىگى;
3) بيولوگيالىق ماتەريال – جانۋارلاردىڭ اۋرۋلارىنا دياگنوستيكا جۇرگىزۋ ماقساتىندا ىرىكتەپ الىنعان ءتىرى ۇلپانىڭ ءبىر بولىگى نەمەسە بيولوگيالىق بەلسەندى سۇيىقتىق (قان, شىرىش, ج ۇلىن سارىسۋى, ءوت, ءىرىڭ, ءزار, قي, قىرىندىلار, بيوپسيا ادىسىمەن الىنعان ماتەريالدار جانە باسقالارى);
4) بىرىكتىرىلگەن سىناما – ورتاڭعى سىنامانى قۇراستىرۋعا ارنالعان ىرىكتەمەدەن الىنعان نۇكتەلى سىنامالاردىڭ جيىنتىعى;
5) زەرتحانالىق سىناما (سوڭعى سىناما) – باقىلاناتىن وبەكتىنىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەستىگىن راستاۋ ماقساتىندا نورماتيۆتىك قۇجاتتاردا انىقتالعان زەرتتەۋگە جولداناتىن (زەرتحاناعا جەتكىزىلگەن) تەستىلىك ۇلگىنى جاساۋعا ارنالعان ورتاڭعى سىنامانىڭ ءبىر بولىگى;
6) كۆارتتاۋ ءادىسى – بىرىكتىرىلگەن سىنامانى (مۇقيات ارالاستىرعاننان كەيىن) بىردەي ءتورت بولىككە ءبولىپ, دياگونال بويىنشا ەكى شيرەگىن الىپ, العاشقىداي بىرنەشە رەت قايتا تورتكە ءبولۋ جولىمەن سىنامانىڭ مولشەرىن ازايتىپ, ءونىمنىڭ زەرتحانالىق تالداۋعا ءتيىستى مولشەرىندە ورتاڭعى سىنامانى قۇراۋ ءتاسىلى;
7) كونۆەرت ءادىسى – ۇيىندىدە, قاتاردا, رەت-رەتىمەن ورنالاستىرىلعان كولىكتىك ىدىستان نەمەسە ونسىز دانالانعان, ۇنتاق كۇيدەگى ماتەريالداردان نۇكتەلىك سىنامالاردى ىرىكتەۋ سحەماسى. كولىك قۇرالى بىرلىگىنىڭ, كولىكتىك ىدىستىڭ نەمەسە ءونىم ساقتايتىن قويمانىڭ كولەمىنە بايلانىستى ءونىمنىڭ ورتاڭعى, تومەنگى جانە جوعارعى قاباتتارىنان سىنامانى ىرىكتەۋ ءۇشىن ءبىر, ەكى نەمەسە ءۇش كونۆەرت ءادىسى قولدانىلادى;
8) كولىكتىك ىدىس – جەكە كولىك بىرلىگىن (كونتەينەر, قاپ, قوراپ, قۇتى) قۇرايتىن, ونىمدەردى ورنالاستىرۋعا ارنالعان وراما;
9) نۇكتەلىك سىناما – بىرىكتىرىلگەن سىناما جاساۋ ءۇشىن ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىدەن ءبىر پارتيادان ءبىر قابىلداۋدا ءبىر جەردەن الىنعان سىناما بولىگى;
10) وراما بىرلىگى – ورالعان ورامامەن قوسا العانداعى تاۋاردىڭ بىرلىگى;
11) ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەر – جانۋارلار, جانۋارلاردىڭ جىنىستىق جانە سوماتيكالىق جاسۋشالارى, جانۋارلار اۋرۋلارى قوزدىرعىشتارىنىڭ شتاممدارى, جانۋارلاردان الىناتىن ءونىم مەن شيكىزات, ۆەتەريناريالىق پرەپاراتتار, جەمشوپ پەن جەمشوپ قوسپالارى, پاتولوگيالىق ماتەريال نەمەسە ولاردان الىناتىن سىنامالار, سۋدىڭ, اۋانىڭ, توپىراق قاباتىنىڭ, وسىمدىكتەردىڭ سىنامالارى, ۆەتەريناريالىق جانە زووگيگيەنالىق ماقساتتاعى بۇيىمدار مەن اتريبۋتتار, سونداي-اق ولاردى بۋىپ-ءتۇيۋ جانە تاسىمالداۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن ىدىستىڭ بارلىق تۇرلەرى جانە وسىنداي ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردى تاسىمالدايتىن كولىك قۇرالدارى;
12) ورتاڭعى سىناما – زەرتحانالىق زەرتتەۋ وتكىزۋگە ارنالعان بىرىكتىرىلگەن سىنامانىڭ ءبىر بولىگى;
13) پارتيا – بىردەي جاعدايدا ءبىر ءوندىرۋشى ءبىر نورماتيۆتىك قۇجات بويىنشا وندىرگەن (دايىنداعان), ىرىكتەۋ كۇنى بىردەي, ءبىر ىلەسپە قۇجاتپەن رەسىمدەلگەن جانە ءبىر ۋاقىتتا جەتكىزىلگەن ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) ءبىر تەكتى وبەكتىنىڭ مولشەرى;
14) پاتولوگيالىق ماتەريال – ءتىرى نەمەسە ولگەن جانۋارلاردان الىنعان, قۇرامىندا جۇقپالى نەمەسە پارازيتتىك اۋرۋلاردىڭ قوزدىرعىشتارى بار نەمەسە بولۋى مۇمكىن, ۆەتەريناريالىق زەرتحاناعا جىبەرۋگە ارنالعان بيولوگيالىق ماتەريال;
15) سىناما – ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىدەن ىرىكتەلەتىن ۇلگى;
16) تۇتىنۋشىلىق ىدىس – تۇتىنۋشىعا ونىممەن بىرگە جەتكىزىلەتىن جانە جەكە كولىك بىرلىگىن قۇرامايتىن ىدىس (بوتەلكە, بانكا, پاكەت, ستاقان, بريكەت);
17) ىدىس – ستاندارتتاردا, تەحنيكالىق شارتتاردا كوزدەلگەن ءونىمدى ورنالاستىرۋعا ارنالعان وراما ەلەمەنتى (جاشىك, بارابان, بوشكە, تسيستەرنا جانە بۋىپ-ءتۇيۋدىڭ باسقا تۇرلەرى);
18) ىرىكتەمە – پارتيانىڭ ۆەتەريناريالىق (ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق) تالاپتارعا جانە قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىگىن انىقتاۋ ءۇشىن ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىدەن ىرىكتەلگەن سىنامالاردىڭ جيىنتىعى.
2. ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە
بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ ءتارتىبى
3. ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ:
1) جانۋارلار ءوسىرۋدى, جانۋارلاردى دايىنداۋدى (سويۋدى), ساقتاۋدى, وڭدەۋدى جانە وتكىزۋدى جۇزەگە اسىراتىن, جانۋارلاردان الىناتىن ونىمدەر مەن شيكىزات, ءوندىرىس وبەكتىلەرىنىڭ وندىرىستىك عيماراتتارىندا, اۋماقتاردا, سونداي-اق جەمشوپ پەن جەمشوپ قوسپالارىن ءوندىرۋ, ساقتاۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى ۇيىمداردا;
2) جانۋارلاردىڭ اۋرۋ قوزدىرعىشتارىنىڭ بەرىلۋ فاكتورلارى بولىپ تابىلاتىن ىدىستاردىڭ, بۋىپ-ءتۇيۋ ماتەريالدارىنىڭ بارلىق تۇرلەرى بويىنشا بارلىق كولىك قۇرالدارىنىڭ تۇرلەرىندە;
3) اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردى تاسىمالداۋ (ورنىن اۋىستىرۋ), تيەۋ, ءتۇسىرۋ كەزىندە;
4) مال ايداۋ تراسسالارىندا, مارشرۋتتارىندا, تاسىمالداۋ (ورىن اۋىستىرۋ) مارشرۋتى وتەتىن جانۋارلاردىڭ جايىلىم جانە سۋارۋ اۋماقتارىندا;
5) ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىنى وتكىزۋ, ساقتاۋ, تاسىمالداۋ كەزىندە ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق نورمالاردىڭ بۇزىلۋى بەلگىلەنگەن جاعدايدا ىشكى ساۋدا وبەكتىلەرىندە (ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق ساراپتاۋ زەرتحانالارى جوق وبەكتىلەردى قوسپاعاندا);
6) ىشكى ساۋدا وبەكتىلەرىندە (ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق ساراپتاۋ زەرتحانالارى بار جەرلەردە);
7) سويۋ پۋنكتتەرىندە نەمەسە ەت وڭدەۋ كاسىپورىندارىندا جۇزەگە اسىرىلادى;
8) جانۋارلار مەن ادامعا ورتاق اۋرۋلاردى قوسا العاندا, جانۋارلار اۋرۋلارىنىڭ پايدا بولۋى مەن ازىقتان ۋلانۋىنىڭ الدىن الۋ, جانۋارلاردىڭ, جانۋارلاردان الىناتىن ونiمدەر مەن شيكiزاتتىڭ, ۆەتەريناريالىق پرەپاراتتاردىڭ, جەمشوپ پەن جەمشوپتiك قوسپالاردىڭ ۇستالۋىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆەتەريناريا سالاسىنداعى زاڭناماسى تالاپتارىنا سايكەستiگiن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق تۇرعىدان قولايلى اۋماقتا وتكiزiلەتiن iس-شارالار كەزىندە;
9) شەكتەۋ iس-شارالارىن نەمەسە كارانتيندi قوسا العاندا, جانۋارلاردىڭ اسا قاۋiپتi جانە ەنزووتيالىق اۋرۋلارىن جويۋ جانە ولاردىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىمەن باقىلاۋ ايماعىن, بۋفەرلىك ايماقتى قوسا العاندا, iندەت وشاعىندا جانە قولايسىز پۋنكتتە جۇرگiزiلەتiن iس-شارالار كەزىندە.
ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتiلەردiڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ كەزىندە وسى قاعيدالارعا 1-قوسىمشادا كورسەتىلگەن ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتiلەردiڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلەدى.
4. ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتiلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ ىدىسىن اشۋ الدىندا سىرتىنان تەكسەرiپ قارايدى جانە ولاردىڭ وسى قاعيدالارعا سايكەستiگiن انىقتايدى. زاقىمدالعان وراما بiرلiكتەرiنەن سىناما iرiكتەۋ جۇزەگە اسىرىلمايدى. ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتiلەردiڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ ىدىسى وسى قاعيدالارعا سايكەس بولعان جاعدايدا سىناما iرiكتەۋ مىناداي كەزەڭدەردەن تۇرادى:
1) ءونiم جانە شيكiزات پارتياسىنىڭ بiرتەكتiلiگiن انىقتاۋ;
2) سۇرىپتاۋ (سىناما) كولەمiن جاساۋ;
3) نۇكتەلiك سىنامالاردى iرiكتەۋ جانە بiرiكتiرiلگەن سىناما قالىپتاستىرۋ;
4) ۆەتەريناريالىق زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر جۇرگiزۋ ءۇشiن ورتاڭعى جانە باقىلاۋ سىناماسىن ءبولiپ الۋ;
5) iرiكتەلگەن سىنامالاردى بۋىپ-ءتۇيiپ, پلومبالاۋ, ءمور سالۋ.
5. ميكروبيولوگيالىق باقىلاۋ ءۇشىن سىنامانى تازا, ستەريلدى ىدىسقا ىرىكتەيدى. ورگانولەپتيكالىق, فيزيكا-حيميالىق تالداۋلار ءۇشىن سىنامالاردى تازا, قۇرعاق, بوگدە ءيىسى جوق, ءتيىستى سىيىمدىلىعى مەن ءپىشىنى بار سىنامالاردى تالداۋعا دايىنداۋ ءۇشىن ىڭعايلى ىدىسقا ىرىكتەيدى. ىدىستى قابىرشاقتى, پلاستماسسا نەمەسە فولگاعا ورالعان رەزەڭكە تىعىنمەن نەمەسە قاقپاقپەن جابادى.
6. پەستيتسيدتەردىڭ, انتيبيوتيكتەردىڭ, ۋىتتى ەلەمەنتتەردىڭ جانە راديونۋكلەيدتەردىڭ, ميكوتوكسيندەردىڭ قالدىق مولشەرىن باقىلاۋ ءۇشىن ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) ءبىر وبەكتىدەن كوپ ساتىلى سىنامالاردى ىرىكتەۋ جۇرگىزىلەدى.
ساتىلار سانى وراما تۇرىمەن انىقتالادى:
1) 1-ساتى: كولىكتىك ىدىس بىرلىكتەرىن ىرىكتەۋ (جاشىكتەر, قوراپتار, قاپتار, بوشكەلەر);
2) 2-ساتى: كولىكتىك ىدىسقا سالىنعان وراما بىرلىگىن جانە تۇتىنۋشى ىدىسىنىڭ بىرلىگىن (پاكەتتەردى, بانكالاردى) ىرىكتەۋ;
3) 3-ساتى: وراما بىرلىگىنەن (تۇتىنۋشى ىدىسىنان) ءونىمدى ىرىكتەۋ جانە بىرىكتىرىلگەن ىرىكتەمەنى (سىنامانى) قۇراۋ. ىرىكتەلگەن ىرىكتەمە بىرلىكتەرىنەن نۇكتەلىك سىنامانى ىرىكتەيدى, جيىنتىق سىنامانى قۇرايدى جانە ورتاڭعى سىنامانى ءبولىپ الادى.
7. بىرلىكتەردى (ۇلگىلەردى, نۇكتەلىك سىنامالاردى) ىرىكتەۋ مولشەرى مەن سالماعى بىرىكتىرىلگەن سىنامانى قۇراستىرۋ جانە ودان ورتاڭعى سىنامانى ءبولىپ الۋ ءۇشىن جۇرگىزىلەدى. ورتاڭعى سىنامانىڭ كولەمىن ودان باقىلاۋشى جانە زەرتحانالىق سىنامالاردى ءبولىپ الۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى مولشەردە ىرىكتەيدى. زاڭنىڭ 8-بابىنىڭ 9) تارماقشاسىنا سايكەس بەكىتىلەتىن ۆەتەريناريالىق (ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق) قاعيدالارعا جانە قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەس ءونىم كورسەتكىشتەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا زەرتحانالىق زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋ ءۇشىن ىرىكتەلەتىن ورتاڭعى سىنامانىڭ سالماعى باقىلاناتىن كورسەتكىشتەردىڭ سانىنا جانە قولدانىلاتىن زەرتتەۋ ادىستەرىنە تاۋەلدى.
8. جانۋارلاردان الىناتىن ونىمدەردى ىرىكتەۋدى جۇرگىزگەن كەزدە ولاردىڭ جانە جەمشوپتەردىڭ ۆەتەريناريالىق (ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق) تالاپتار مەن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىگىنىڭ كورسەتكىشىنە ۆەتەريناريالىق زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدە سىناما ىرىكتەۋدى جۇرگىزەتىن ادام وسى قاعيدالارعا 2-قوسىمشاعا سايكەس جانۋارلاردان الىناتىن ونىمدەردەگى جانە جەمشوپتەگى زاتتاردىڭ ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق تالاپتار مەن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ كورسەتكىشتەرىنە زەرتحانالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن الىناتىن سىنامالار اسپالارىنىڭ قاجەتتى ماسساسىندا كەلتىرىلگەن نورمالاردى, سونداي-اق وسى قاعيدالارعا 3-قوسىمشاعا سايكەس پارتيادان مال شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ورتاشا سىنامالارىنىڭ سانىن ىرىكتەۋ نورماسىن باسشىلىققا الادى.
9. ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتiلەردiڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ ءۇشىن ۇلگىنىڭ تۇرىنە قاراي مىناداي قۇرال-سايماندار, جابدىق جانە وراما ماتەريالدارى قولدانىلادى:
1) ءار ءتۇرلى پىشىندەگى پىشاقتار;
2) قايشىلار, ىسكەكتەر;
3) سۇيىق, سۋسىمالى ونىمدەر ءۇشىن سۇڭگى ءتارىزدى سىناما العىشتار;
4) قاسىقتار, سۇڭگى, ءشومىش, ساپتىاياق, سىيىمدىلىعى 200 گراممعا دەيىنگى وجاۋلار;
5) شىنى بويىنشا قارىنداش (ماركەر), پاستەر پيپەتكالارى, شىنى تۇتىكتەر, قان سىنامالارىن الۋدىڭ ۆاكۋمدى جۇيەسى, ساپتىاياقتار, ستاقاندار, نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس كەلەتىن ديامەترى مەن ۇزىندىعى ءارتۇرلى مەتالل جانە پلاستماسسا قۇبىرلار;
6) جالپى ماقساتتاعى زەرتحانالىق جانە تەحنيكالىق تارازىلار;
7) ءتيىستى سىيىمدىلىعى, گەرمەتيكالىق جابىلاتىن تىعىنى مەن قاقپاعى بار شىنى نەمەسە سينتەتيكالىق ماتەريالداردان جاسالعان ىدىستار;
8) پوليمەرلى ماتەريالداردان جاسالعان پاكەتتەر, پەرگامەنت قاعازى, فولگا جانە تاماق ونىمدەرىن بۋىپ-ءتۇيۋ جانە ساقتاۋ ءۇشىن رۇقسات ەتىلگەن باسقا وراما ماتەريالدارى;
9) وراق, پىشاق, قالاقتار;
10) قيعاش قابىرعالى اعاش پلانكالار.
10. ءونىمنىڭ ۇلگىسىمەن بايلانىساتىن وراۋعا ارنالعان سۋ وتكىزبەيتىن جانە مايعا ءتوزىمدى, ەرىمەيتىن جانە سىڭىرمەيتىن, ءونىمنىڭ حيميالىق قۇرامىن وزگەرتپەيتىن, وعان ءيىس جانە ءدام بەرمەيتىن قاسيەتتەرگە يە ماتەريال قولدانىلادى.
11. زەرتتەۋ ءۇشىن ىرىكتەلگەن سۇيىق سىنامالاردى قۇرعاق تازا شىنى نەمەسە پوليەتيلەندى ىدىسقا نەمەسە بىرجولعى تۇتىكتەرگە (قان الۋ جۇيەسى), سۋسىمالى سىنامالاردى تىعىز پوليەتيلەندى قاپتارعا ورنالاستىرادى.
شىنى, پوليەتيلەندى ىدىستاردى, تۇتىكتەردى, قاپتاردى پەرگامەنت قاعازعا ورايدى, جىپپەن بايلايدى جانە مورلەيدى.
سىنامالاردىڭ ورالعان ۇلگىلەرىن ارنايى لايىقتالعان جاشىككە ورنالاستىرادى, جونەلتىلەتىن ءونىمنىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاعازبەن جابادى.
12. ىرىكتەلگەن سىنامالار جىلدام بۇزىلاتىن ونىمدەر ءۇشىن 24 ساعاتتان جانە باسقالارى ءۇشىن 36 ساعاتتان اسپايتىن مەرزىمدە وسى قاعيدالارعا 4-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا ىلەسپە حاتپەن جانە وسى قاعيدالارعا 5-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ سىنامالاردى ىرىكتەۋ اكتىسىمەن (بۇدان ءارى – اكت) بىرگە ۆەتەريناريالىق زەرتحانالارعا جولدانادى. اكت ءۇش دانادا جاسالادى: ءبىرىنشى داناسى سىنامالارمەن بىرگە ۆەتەريناريالىق زەرتحاناعا جىبەرۋگە ارنالعان, ەكىنشىسى سىنامالاردى ىرىكتەۋدى جۇرگىزگەن مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق ينسپەكتوردا نەمەسە مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق دارىگەردە قالادى, سىناما ىرىكتەۋ اكتىسىنىڭ ءۇشىنشى داناسى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ يەسىنە نەمەسە ونىڭ وكىلىنە بەرىلەدى.
بيولوگيالىق ماتەريال سىنامالارىن الۋ جانە ونى ۆەتەريناريالىق زەرتحاناعا جەتكىزۋدى ۆەتەريناريا سالاسىنداعى ماماندار وسى قاعيدالارعا 6 جانە 7-قوسىمشالارعا سايكەس نىساندار بويىنشا بيولوگيالىق ماتەريال تۇرلەرىنە بايلانىستى ىلەسپە حاتتارمەن (بيولوگيالىق نەمەسە پاتولوگيالىق ماتەريالدىڭ) جانە وسى قاعيدالارعا 9-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا بيولوگيالىق ماتەريال سىناماسىن ىرىكتەۋ تىزىمدەمەسىن قوسا وتىرىپ وسى قاعيدالارعا 8-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا بيولوگيالىق ماتەريال سىنامالارىن الۋ (قان سىنامالارىن الۋدى قوسپاعاندا) اكتىسىن جاساي وتىرىپ جۇرگىزەدى.
قان سىنامالارىن العان كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 30 شىلدەدەگى №16-07/332 بۇيرىعىمەن (نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ تىزىلىمىندە № 9639 بولىپ تىركەلگەن) بەكىتىلگەن جانۋارلاردىڭ اسا قاۋىپتى ارۋلارىنا قارسى ۆەتەريناريالىق ءىس-شارلاردى جوسپارلاۋ جانە جۇرگىزۋ قاعيدالارىمەن بەلگىلەنگەن نىسان بويىنشا قان سىنامالارىن الۋ اكتىسى جاسالادى.
13. اعۋىنا, كەبۋىنە, ىدىراۋىنا, ءوزارا لاستانۋىنا قارسى ءىس-شارالاردى ساقتاي وتىرىپ, سىنامالار ۆەتەريناريالىق زەرتحاناعا جەتكىزىلەدى. سىنامالاردى تاسىمالداۋ پروتسەسىندە ۇلگىلەردىڭ بوگدە يىستەرمەن لاستانۋىن, كۇن ساۋلەسىنىڭ تىكە ءتۇسۋىن بولدىرماۋعا, قورشاعان ورتا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ساقتىق ءىس-شارالارى ساقتالادى. جىلدام بۇزىلعىش ونىمدەردىڭ سىنامالارى توڭازىتقىش-سومكەگە (تەرموچەمودان) سالىنادى نەمەسە قۇرعاق مۇزبەن قورشالادى. ءار سىناما ۇلگىنىڭ ءتۇرى, سىناما ماسساسى, سىنامانى ىرىكتەۋ كۇنى مەن ورنى, سىنامانى ىرىكتەۋدى جۇرگىزگەن ادامنىڭ مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلدەرىندەگى تەگى مەن اتى-ءجونى كورسەتىلەتىن زاتتاڭبامەن جانە جاپسىرمامەن (زەرتتەۋلەردىڭ سوڭىنا دەيىن ساقتالاتىن) قامتاماسىز ەتىلەدى. تۇتىكتەردە نەمەسە سىنامالارى بار بيولوگيالىق ماتەريالدى الۋعا ارنالعان باسقا جۇيەلەردە شىنى بويىنشا قارىنداش (ماركەر) كومەگىمەن قوسا بەرىلىپ وتىرعان بيولوگيالىق ماتەريال سىنامالارىن الۋ تىزىمدەمەسىنە سايكەس نەمەسە جانۋاردىڭ جەكە ءنومىرىنىڭ شتريح-كودتارى بار ستيكەر جاپسىرۋ جولىمەن نومىرلەنەدى.
14. باقىلاۋ سىناماسى سول ورىندا سىنامانى ىرىكتەۋ پروتسەسى بارىسىندا ستەريلدى كونتەينەرگە پلومبالانعان (مورلەنگەن) كۇيىندە بولىنەدى, ول زەرتتەۋ جۇرگىزىپ جاتقان ۆەتەريناريالىق زەرتحانادا ساقتالۋى كەرەك. باقىلاۋ سىناماسىنىڭ ساقتالۋ مەرزىمى زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ بولعاننان كەيىن كەمىندە 14 تاۋلىك, ال بەكىتىلگەن تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىن ۇلگىلەر ءۇشىن زەرتتەۋ ماقساتىنا جانە ساراپتاما اكتىسى بويىنشا (سىناق حاتتاماسى) قورىتىندى ناتيجەسىن الۋعا بايلانىستى ءۇش ايدان اسپايدى. تەز بۇزىلاتىن ونىمدەر ءۇشىن, بىرقاتار ساپا كورسەتكىشتەرى مەن قاۋىپسىزدىك كورسەتكىشتەرىنە (ورگانولەپتيكالىق جانە ميكروبيولوگيالىق) ارنالعان باقىلاۋ سىناماسىنىڭ ساقتالۋ مەرزىمى ونىڭ ساقتالۋ مەرزىمىنەن ارتىق بولماۋى ءتيىس.
3. قورىتىندى ەرەجەلەر
15. جانۋارلاردان الىناتىن ونىمدەر مەن شيكىزات, جەمشوپ پەن جەمشوپ قوسپالارى, پاتولوگيالىق جانە بيولوگيالىق ماتەريال, سۋ, توپىراق سىنامالارىنىڭ زەرتحانالىق زەرتتەۋلەرىن جۇرگىزۋ اياقتالعان سوڭ ۆەتەريناريالىق زەرتحانالاردا ولاردىڭ كورسەتكىشتەرىنىڭ ۆەتەريناريالىق (ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق) تالاپتارعا جانە قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىگىن ايقىنداۋ ماقساتىندا ساراپتاما اكتىسى (سىناق حاتتاماسى نەمەسە ەسەبى) بەرىلەدى, سىنالاتىن ۇلگىلەر زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەننەن كەيىن ەسەپتەن شىعارۋعا جانە كادەگە جاراتۋعا (جويۋعا) جاتادى. باقىلاۋ سىناماسى وسى سىنامانىڭ جارامدىلىق مەرزىمى اياقتالعان سوڭ كادەگە جاراتۋعا (جويۋعا) جاتادى. سىنامالاردى كادەگە جاراتۋدى ۆەتەريناريالىق زەرتحانا باسشىسى جانە مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن ارنايى قۇرىلعان كوميسسيا وسى قاعيدالارعا 10-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا كەيىننەن ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋدى جويۋ اكتىسىن جاساي وتىرىپ جۇرگىزەدى.
ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ قاعيدالارىنا 1-قوسىمشا
ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ ەرەكشەلىكتەرى
1. جانۋارلاردان الىناتىن ونىمدەردىڭ سىنامالارىن الۋ ەرەكشەلىكتەرى
1. سويىلاتىن جانۋارلاردىڭ بارلىق تۇرلەرىنىڭ ەتىنەن (سيىر ەتى, قوي ەتى, شوشقا ەتى جانە ءۇي قويانىنان, قۇستان, بالىقتان باسقا اۋىل شارۋاشىلىعى مەن كاسىپتىك جانۋارلاردىڭ بارلىق ءتۇرى) سىنامالاردى ىرىكتەۋ مىناداي تارتىپپەن جۇرگىزىلەدى.
ۇشالار مەن جارتىلاي ۇشالاردان ەتتىڭ (مايسىز) نۇكتەلىك سىنامالارىن ستەريلدى, كەسۋ ورنىن الدىن-الا كۇيدىرگەننەن كەيىن كەمىندە 200 گرامم تۇتاس كەسەكتەرمەن مىناداي ورىنداردىڭ بىرەۋىنەن – كەسىلگەن جەرىنىڭ جانىنان, جاۋىرىن ماڭىنان, سان ماڭايىنداعى جۋان بۇلشىق ەتتەردەن الادى.
ەتتىڭ بالعىندىعىن انىقتاۋدىڭ ورگانولەپتيكالىق ادىستەرىن انىقتاۋ ءۇشىن سالماعى كەمىندە 200 گرامم ورتاڭعى سىناما ءبولىنىپ الاتىن بىرىكتىرىلگەن سىناما قالىپتاستىرىلادى.
سىنامالاردىڭ جالپى رادياتسيالىق فونىن انىقتاۋ ءۇشىن دوزيمەتريالىق باقىلاۋ سىناما الماي, دوزيمەتريالىق اسپاپتار كومەگىمەن جۇرگىزىلەدى.
رادياتسيالىق باقىلاۋدىڭ سپەكترومەتريالىق اسپاپتارىمەن ۋىتتى زاتتاردى, انتيبيوتيكتەردىڭ قالدىق مولشەرىن انىقتاۋ ءۇشىن بىرىكتىرىلگەن سىنامادان سالماعى كەمىندە 1 كيلوگرامم ورتاڭعى سىناما الىنادى.
ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەرگە الدىڭعى جانە ارتقى اياقتارىنىڭ يىلدىرگىش جانە جازعىش بۇلشىق ەتتەرىنىڭ 8ح6ح6 كولەمىندەگى بولىگىن, ليمفا تۇيىندەرىن تۇتاستاي (مويىن بەتكەيىندەگى جانە تىزەدەگى ولاردى قورشاعان ۇلپانىڭ قاتپارىنان), تۇتىك ءتارىزدى سۇيەكتى (قاجەت بولعان كەزدە) الادى, بىرىكتىرىلگەن سىناما قۇراستىرادى, زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن 250 گرامم ورتاڭعى سىناما ءبولىنىپ الىنادى.
تريحينەللەزگە زەرتتەۋ ءۇشىن ءار ۇشانىڭ ديافراگما شەتىنەن ەكى سىناما ۇلگىلەرىن, ال ولار بولماعان جاعدايدا ديافراگمانىڭ قابىرعا بۇلشىق ەتى بولىگىنەن, قابىرعا ارالىق بۇلشىق ەتىنەن جانە مويىن بۇلشىق ەتىنەن كەمىندە 60 گرامم الىنادى.
مۇزداتىلعان ەت بلوكتارىنان ۇلگىلەردى سالماعى كەمىندە 200 گرامم تۇتاس كەسەكتەرمەن الادى. ەتتىڭ مۇزداتىلعان بلوكتارىنىڭ ساپاسىنا, سالماعىنا جانە تەمپەراتۋراسىنا باقىلاۋ تەكسەرىسى ءۇشىن وراما بىرلىكتەرى ورىندارىنىڭ 10 %-نا ىرىكتەۋ جۇرگىزىلەدى, بىراق ءار پارتيادان كەمىندە 10-نان ورىندارداعى كەۋدە جانە سان بۇلشىق ەتتەرىنىڭ قالىڭىنان تەمپەراتۋراسىنىڭ شكالاسى 0-دەن 100وس-قا دەيىنگى سۇيىقتىق تەرمومەترلەرمەن (سىناپتىق ەمەس) تەمپەراتۋراسىن ولشەيدى.
ەت كومبيناتتارىندا, سويۋ پۋنكتتەرىندە, توڭازىتقىشتاردا جانە ۋاقىتشا ساقتاۋ قويمالارىندا ىرىكتەۋگە ءىرى قارا مالدىڭ 10%-دان اسپايتىن ۇشالارىن (جارتىلاي ۇشالارى), قوي ۇشالارىنىڭ 5%-ى, شوشقالاردىڭ جانە مۇزداتىلعان جانە سۋىتىلعان ەت بلوكتارى مەن سۋبونىمدەرىنىڭ 2%-ى ەنگىزىلەدى. مۇزداتىلعان جانە توڭازىتىلعان ەت بلوكتارىنان نۇكتەلى سىنامالاردى دا كەمىندە 200 گرامم بولاتىن ءبۇتىن كەسەكتەرمەن الادى.
الىنعان نۇكتەلىك سىنامالاردان وسى قاعيدالارعا 3-قوسىمشاعا سايكەس پارتيادان مال شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ورتاشا سىنامالارىنىڭ سانىن ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ ورتاڭعى سىناما قالىپتاستىرىلادى.
2. جانۋارلاردان الىناتىن ەرىتىلگەن ماي پارتياسىنان سىنامالاردى ىرىكتەۋ ءۇشىن پارتيانىڭ 10 %-ىن قۇرايتىن, بىراق كەمىندە 5 وراما بىرلىكتەرىنەن ىرىكتەمە جاسالادى. تۇتىنۋ وراماسىنا بۋىپ-تۇيىلگەن ماي پارتياسىنىڭ ءار 100 بىرلىگىنەن ءبىر-ءبىر وراما بىرلىگى الىنادى. كەسەكتەردەگى, ساپتاياقتارداعى, بانكالارداعى جانە باسقا دا تۇتىنۋشى ورامالارىنداعى ءبىر ورامادان 50 گرامم مولشەرىندە نۇكتەلىك سىنامالار الادى. نۇكتەلىك سىنامالاردان وسى قاعيدالارعا 3-قوسىمشاعا سايكەس پارتيادان مال شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ورتاشا سىنامالارىنىڭ سانىن ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ ورتاڭعى سىناما قۇرالادى.
3. تاۋىق, ۇيرەك, ءۇي قويانىنىڭ ەتىنەن سىناما ۇشالارمەن نەمەسە جارتىلاي ۇشالارمەن, قاز جانە كۇركە تاۋىقتان شيرەك ۇشالارمەن الىنادى. قۇس ۇشالارى ساتۋعا جەتكىزىلەتىن پارتيادان كەزدەيسوق تاڭداۋ ادىسىمەن الىنادى. نۇكتەلىك سىنامالاردان بىرىكتىرىلگەن سىناما قۇرايدى, بىرىكتىرىلگەن سىنامادان وسى ورنى اۋىستىرىلاتىن (تاسىمالداناتىن) وبەكتىلەردىڭ جانە بيولوگيالىق ماتەريالدىڭ سىنامالارىن الۋ ەرەكشەلىكتەرىنە 1-قوسىمشاعا سايكەس (بۇدان ءارى – سىنامالاردى الۋ ەرەكشەلىكتەرى) قۇس, ءۇي قوياندارى پارتياسىنان ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ پارتيانىڭ ورتاڭعى سىنامالارى ءبولىپ شىعارىلادى.
زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ءۇشىن ىرىكتەلگەن قوراپتاردان ءۇش ۇلگى (ۇشا) الادى.
ورگانولەپتيكالىق باعالاۋ كەزىندە: سىرتقى ءتۇرى مەن تۇمسىعىنىڭ ءتۇسى, اۋىز قۋىسىنىڭ, كوز الماسىنىڭ, ۇشا بەتكەيىنىڭ, كەۋدە-قۇرساق سەروزدى قابىعىنىڭ كىلەگەي قابىعى سىناما الماي, سىرتىنان تەكسەرىپ قاراۋمەن انىقتالادى. قۇس ەتى سورپاسىنىڭ حوش يىستىلىگى مەن مولدىرلىگىن انىقتاۋ ءۇشىن قۇستىڭ 70 گرامم بۇلشىق ەت ۇلپاسىن, ءۇي قويانىنىڭ ەتىنەن ءۇي قويانىنىڭ
25 گرامم بۇلشىق ەت كەسەگى الىنادى.
بىرىكتىرىلگەن سىنامالاردان ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەرگە 250 گرامم ورتاڭعى سىناما الىنادى.
سپەكترومەتريالىق قۇرالدارمەن رادياتسيالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن نۇكتەلىك سىنامالاردان بىرىكتىرىلگەن سىناما قۇرايدى, ودان كەمىندە 1 كيللوگراممنان ورتاڭعى سىناما ءبولىپ الادى.
رادياتسيالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن نۇكتەلىك سىنامالاردان بىرىكتىرىلگەن سىنامانى قالىپتاستىرادى, ودان كەمىندە 1 كيلوگرامم ورتاڭعى سىنامانى ءبولىپ الادى.
فەرمادا سىنامالاردى ىرىكتەۋ كەزىندە ىرىكتەمە كولەمى تاۋىقتار, ۇيرەكتەر ءۇشىن كەمىندە ءۇش ۇشادان جانە قازدار مەن كۇركە تاۋىقتاردا كەمىندە ۇشتەن جارتىلاي ۇشالاردى قۇرايدى.
قوياندار ەتىنىڭ سىنامالارىن ىرىكتەۋ تاۋىقتار مەن ۇيرەكتەردىڭ ۇشالارىن ىرىكتەۋگە ۇقساس جاسالادى, بىراق ءاربىر كولىكتىك ورامادان قوياننىڭ ءبىر ۇشاسىنان ارتىق ىرىكتەمەيدى.
4. سۇيىق بال سىنامالارىن ىرىكتەۋدى ديامەترى 10 – 12 ميلليمەتر سىناما الاتىن اليۋميني تۇتىكتەرمەن, قويۋ بالدان – 100 گرامم نۇكتەلى سىنامانى ءار ءتۇرلى قاباتتاردان مايعا ارنالعان سۇڭگىلەرمەن جۇرگىزەدى.
ورگانولەپتيكالىق كورسەتكىشتەرگە بالدى زەرتحانالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن 100 گرامم ورتاڭعى سىنامانى ىرىكتەيدى, رادياتسيالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن سالماعى كەمىندە 1 كيلوگرامم بولاتىن ورتاڭعى سىنامانى ءبولىپ الادى, وسى سىنامالاردى الۋ ەرەكشەلىكتەرىنە 2-قوسىمشاعا سايكەس بالدى ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, بار پارتياسىنان وراما بىرلىكتەرىنىڭ ىرىكتەمەسىن جاسايدى.
5. سىنامالارىن ىرىكتەۋدىڭ الدىندا ىدىستارداعى سۇتتى مۇقيات ارالاستىرادى. تسيستەرنالارداعى ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرىنىڭ ورگانولەپتيكالىق, فيزيكالىق-حيميالىق جانە ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا ساپاسىن باقىلاۋ ءۇشىن بىرىكتىرىلگەن سىناما قالىپتاستىرۋعا 250 ميلليليتر نۇكتەلىك سىناما ىرىكتەيدى, ورتاڭعى سىنامانىڭ كولەمى 1 ءليتردى قۇرايدى.
ۋىتتى زاتتاردىڭ, انتيبيوتيكتەردىڭ قالدىق مولشەرىنىڭ بار بولۋىنا رادياتسيالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن بىرىكتىرىلگەن سىنامادان سالماعى كەمىندە 2 ليتر بولاتىن ورتاڭعى سىناما ىرىكتەلەدى.
تسيستەرنالارداعى ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرىنىڭ ساپاسىن فيزيكالىق-حيميالىق جانە ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا باقىلاۋ ءۇشىن ءونىمنىڭ ءار پارتياسىنان بىرىكتىرىلگەن سىناما ىرىكتەلەدى. بىرىكتىرىلگەن سىنامانىڭ كولەمى 1,5 ليتردەن اسپايدى.
قۇتىلاردا شىعارىلاتىن ءسۇت, كىلەگەيدەن قۇتىلاردىڭ 5%-ى ىرىكتەۋگە جاتادى. سىناما ىرىكتەۋ الدىندا ءسۇتتى پىسپەكپەن ارالاستىرادى. سىناما قۇتىنىڭ تۇبىنە دەيىن تۇسىرىلەتىن مەتالل تۇتىكشەمەن ىرىكتەلەدى. سىناما ىرىكتەۋگە تۇسكەن ءار قۇتىدان زەرتتەلەتىن ونىممەن شايىلاتىن تازا ىدىسقا اۋىستىرىلادى جانە ارالاستىرعاننان كەيىن ودان كولەمى 500 تەكشە سانتيمەتر كولەمىندە ورتاڭعى سىناما ىرىكتەپ الىنادى.
كولىكتىك ىدىستاعى ءسۇتتىڭ, قايماقتىڭ پارتياسىنان ىرىكتەمە كولەمى ءونىمى بار كولىكتىك ىدىس كولەمىنىڭ 5 %-ىن قۇرايدى. پارتيادا كەمىندە 20 بىرلىك بولعان جاعدايدا ءبىر وراما بىرلىگى الىنادى.
تۇتىنۋشى ىدىسىنداعى (بوتەلكەلەر, پاكەتتەر) ءسۇت ونىمدەرىنەن سىنامالاردى ىرىكتەۋ كەزىندە وسى ورامالار نۇكتەلىك سىنامالار بولىپ تابىلادى.
تۇتىنۋشى ىدىسىنداعى ءسۇت, كىلەگەي پارتياسىنان ىرىكتەمە قۇراۋ كەزىندە بىرىكتىرىلگەن سىنامانى ءبولىپ الۋ, ورتاڭعى سىنامانى قۇراۋ ءۇشىن وسى سىنامالاردى الۋ ەرەكشەلىكتەرىنە 3-قوسىمشاعا سايكەس ءسۇت, كىلەگەي پارتياسىنان ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الادى.
ماي, سۇزبە, ىرىمشىك, ۇيدە دايىندالعان بۇدان باسقا اشىتقى ءسۇت ونىمدەرىنەن نۇكتەلىك سىنامالاردى ءونىمنىڭ ءار ءتۇرلى قاباتتارىنان: قايماقتان 100 گرامم, مايدان 50 گرامم, سۇزبە ىرىمشىكتەن – 100 گرامم, سۇزبەدەن – 50 گرامم, اشىعان ءسۇت ونىمدەرىنەن – 100 ميلليليتر مولشەرىندە ىرىكتەيدى. ماي, سۇزبە, ىرىمشىك, ۇيدە دايىندالعان اشىتقى ءسۇت ونىمدەرىنەن نۇكتەلىك سىنامالاردى ءونىمنىڭ ءار ءتۇرلى قاباتتارىنان: قايماقتان, كىلەگەيدەن 15 گرامم, مايدان 10 گرامم, سۇزبەدەن, سۇزبە ىرىمشىكتەن – 20 گرامم, اشىعان ءسۇت ونىمدەرىنەن – 50 ميلليليتر مولشەرىندە ىرىكتەيدى.
6. جۇمىرتقانىڭ ۆەتەريناريالىق (ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق) تالاپتارعا جانە قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىگىن انىقتاۋ ءۇشىن پارتيادان وراما بىرلىكتەرىنە ىرىكتەۋ جۇرگىزىلەدى. پارتياداعى وراما بىرلىكتەرىنەن جۇمىرتقا ىرىكتەمەسىن قۇراۋ كەزىندە بىرىكتىرىلگەنىن قۇراۋ جانە ودان ورتاڭعى سىنامالاردى ىرىكتەۋ ءۇشىن وسى سىنامالاردى الۋ ەرەكشەلىكتەرىنە 4-قوسىمشاعا سايكەس پارتياداعى وراما بىرلىكتەرىنەن جۇمىرتقانى ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الادى.
بىرىكتىرىلگەنىن, كەيىننەن ورتاڭعى سىنامانى قۇراۋ ءۇشىن وسى سىنامالاردى الۋ ەرەكشەلىكتەرىنە 5-قوسىمشاعا سايكەس دانا سانىنان جۇمىرتقالاردى ىرىكتەۋ نورمالارى باسشىلىققا الىنادى.
ءۇي جۇمىرتقالارىنان ءار ءتۇرلى نۇكتەلەردەن: 50-گە دەيىن – 4 دانا, 100-گە دەيىن – 6 دانا, 1000-عا دەيىن – 10 دانا, 2000-عا دەيىن – 15 دانا, 3000-عا دەيىن – 20 دانا مولشەرىندە سىناما ىرىكتەلەدى.
قۇرعاق جۇمىرتقا ونىمدەرىن الۋ كەزىندە ءار وراما بىرلىگىنەن الىنعان كەمىندە ءۇش-ۇشتەن نۇكتەلىك سىناما ىرىكتەلەدى, سالماعى 200 گراممنان اسپايتىن نۇكتەلىك سىناما بىرىكتىرىلگەن سىنامانى قۇرايدى, وسى سىنامالاردى الۋ ەرەكشەلىكتەرىنە 6-قوسىمشاعا سايكەس جۇمىرتقا ۇنتاعىن ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الىپ, ورتاڭعى سىناما ءبولىپ الىنادى.
7. بالىق جانە بالىق ونىمدەرىنەن سىنامالار پارتيانى بارىنشا سيپاتتايتىن ءار ءتۇرلى جەرلەردەن الىنادى, ىرىكتەمەگە ورامداردىڭ 10%-ى ەنگىزىلەدى. ءتىرى, بالعىن, سالقىنداتىلعان پارتيانى باقىلاۋ ءۇشىن بالىقتىڭ ماسساسى بويىنشا 1–2% الادى. زەرتتەۋگە بالىقتىڭ بارلىق تۇرلەرى بولەك-بولەك جاتقىزىلادى.
بالىقتىڭ ۇساق دانالارىنان نۇكتەلىك سىنامالار ءبۇتىن ۇشالارمەن:
1) ءبىر بالىقتىڭ سالماعى 100 گرامعا دەيىن بولسا ءار ورامادان 5 – 7 دانا;
2) ءبىر بالىقتىڭ سالماعى 1 كيلوگرامعا دەيىن بولسا ءار وراماداعى 1 – 2 بالىقتان 100 گرامنان 2 سىناما مولشەرىندە;
3) ءبىر بالىقتىڭ سالماعى 1 كگ-نان ارتىق بولسا – 3 بالىقتان ءار قايسىسىنان باسىنان ارقا بولىگىنە دەيىنگى ەنى 5 سانتيمەتر جەكە كەسەكتەر الىنادى, كەمىندە 1 كيلوگراممنان, قىمبات بالىقتار ءۇشىن 500 گراممنان اسپايتىن ورتاڭعى سىناما ءبولىپ الىنادى.
وپيستورحوزعا زەرتتەۋ ءۇشىن ارقايسىسىنىڭ ەنى ارقا بولىگىنەن 5 سانتيمەتردى قۇرايتىن جەكە كەسەكتەر الىنادى.
8. كەپتىرىلگەن جانە مۇزداتىلعان ۇساق اسشاياندار, كريلدىڭ, كالماردىڭ, ترۋباچتىڭ بىرىكتىرىلگەن سىناماسىنىڭ ورتاڭعى سىناماسى 1 كيلوگرامنان اسپاۋعا ءتيىس.
9. مۇزداتىلعان اسشاياندار, كريلدىڭ, كالماردىڭ, ترۋباچ پەن كەپتىرىلگەن ومىرتقاسىزداردىڭ بىرىكتىرىلگەن سىناماسىنان ورتاڭعى سىناما 1 كيلوگراممنان اسپاۋعا ءتيىس.
10. مۇزداتىلعان بالىقتان سىناما ىرىكتەۋ كەزىندە – 10س تەمپەراتۋراعا دەيىن ەرىتەدى. سالماعى 1 كيلوگرامنان اسپايتىن ۇساق بالىقتى تالداۋ ءۇشىن مۇشەلەمەي الادى, ال سالماعى 1 كيلوگراممنان اساتىن بالىقتى ۇزىندىعى 5 سانتيمەتردەن اسپايتىن نەمەسە 200 گراممنان اسپايتىن كەسەكتەرگە بولەدى. كولىكتىك ورامالارداعى بالىق جانە بالىق ونىمدەرىنەن بىرىكتىرىلگەن سىناما, ورتاڭعى سىناما قۇراۋ ءۇشىن وسى سىنامالاردى الۋ ەرەكشەلىكتەرىنە
7-قوسىمشاعا سايكەس بالىق جانە بالىق ونىمدەرىنىڭ كولىكتىك ورامالارىن ىرىكتەۋ نورمالارىن باسشىلىققا الىنادى.
11. نەتتو سالماعى 500 گرامم جانە ودان كەم بانكالارعا سالىنعان ۋىلدىرىق ءۇشىن ءونىم پارتياسىنان بەس بانكا الىنادى. ءار ىرىكتەپ الىنعان بانكانىڭ ءار ءتۇرلى جەرىنەن بىرىكتىرىلگەن سىنامانى قۇرايتىن ءۇش نۇكتەلىك سىناما ىرىكتەلەدى, ودان سالماعى 400 گرامم ورتاڭعى سىناما ءبولىپ الىنادى.
12. سالماعى 5 كيلوگرامنان ارتىق باكتارداعى ۋىلدىرىقتان ءبىر بانكا الىنادى. ءار ءتۇرلى جەرلەرىنەن نۇكتەلىك سىنامالار ىرىكتەلەدى ولاردان بىرىكتىرىلگەن سىناما, سالماعى 400 گرامم ورتاڭعى سىناما قۇرالادى.
2. جانۋارلاردان الىناتىن شيكىزاتتىڭ سىنامالارىن الۋ ەرەكشەلىكتەرى
13. ساپاسىن انىقتاۋ ءۇشىن ىشەك-قارىن پارتياسىنان كەمىندە 2% تاۋارلى بىرلىك (بۋدا, بايلام, تىزبەك) الىنادى.
14. بۋمالارعا بۋىپ-تۇيىلگەن ءجۇن پارتياسىنان 10% بۋما ىرىكتەلەدى. بىرىكتىرىلگەن سىنامانى ارقايسىسىنىڭ سالماعى 50 گراممنان اسپايتىن, ءار ساڭىلاۋدان قولمەن الىنعان نۇكتەلىك سىنامالاردان قۇرايدى. بىرىكتىرىلگەن سىنامادان سالماعى كەمىندە 1 كيلوگرامم بولاتىن ورتاڭعى سىناما ىرىكتەلەدى.
3. جەمشوپ پەن جەمشوپ قوسپالارىنىڭ سىنامالارىن الۋ ەرەكشەلىكتەرى
15. ەگەر جاسىل جەمشوپ تىكەلەي جانۋارلاردى ازىقتاندىرۋعا ارنالسا, سونداي-اق ۋلى وسىمدىكتەرمەن, نيتراتتارمەن, پەستيتسيدتەردىڭ قالدىقتارىمەن ۋلانعاندىعىنا كۇدىك تۋعان كەزدە جاسىل جەمشوپ سىنامالارىن جايىلىم, شابىندىق, جەمشوپ داقىلدارىنىڭ ۋچاسكەلەرىنەن الادى. سىنامالاردى ىرىكتەۋ ۋچاسكەسىنىڭ كەمىندە 10 نۇكتەسىنەن الىنادى. الىنعان نۇكتەلىك سىنامالاردى مۇقيات ارالاستىرادى, تەگىس قابات جانە شاعىن بۋدالار ەتىپ توسەيدى, كەيىن سىنامالاردى بىرىكتىرەدى جانە سالماعى 2 كيلوگرامم (بوتانيكالىق قۇرامىن انىقتاۋ ءۇشىن جانە حيميالىق اناليزگە), رادياتسيالىق باقىلاۋ ءۇشىن كەمىندە
3 كيلوگرامم ورتاڭعى ۇلگى الادى. شابىندىقتا ۇلگىلەردى ءار ورۋدان الادى. ول ءۇشىن ءار ۋچاسكەدەن اۋدانى 1–2 شارشى مەتر كەمىندە 10-نان بولىنگەن ءبولىمىن ءبولىپ الىپ, ودان بيىكتىكتەگى جەردەن 5 سانتيمەتر بولاتىن ءشوپ ورىلادى. نۇكتەلىك سىنامالاردى الۋدى شىقتان كەيىن جانە كۇن باتقانعا دەيىن قۇرعاق اۋا رايىندا جۇرگىزەدى, ءار بولىنگەن بولىمىندەگى شالعى جولىنان كەمىندە 10 جەردەن ۋىستاپ ءشوپ الادى.
16. ءشوپ مايانىڭ ءار ءتۇرلى دەڭگەيىنەن 0,5 – 1 مەتر بيىكتىكتەن باستاپ كەم دەگەندە 10 نۇكتەدەن الىنادى. نۇكتەلىك سىنامانىڭ سالماعى 200 – 250 گراممدى قۇراۋى ءتيىس. مايالانعان ءشوپتىڭ ءار 5 تونناسىنان سالماعى كەمىندە 2 كيلوگراممنان بىرىكتىرىلگەن سىناما ىرىكتەيدى.
17. سۇرلەم, پىشەندەمە سىنامالارىن ساقتاۋعا (كونسەرۆاتسيالاۋ ءۇردىسى اياقتالعان سوڭ) قويعاننان كەيىن كەمىندە 1 اي وتكەن سوڭ جانە ازىقتاندىرعانعا, وتكىزگەنگە نەمەسە باسقا شارۋاشىلىقتارعا ساتقانعا دەيىن كەمىندە 10 كۇنگە دەيىن سىناما ىرىكتەيدى. جانۋارلاردىڭ سۇرلەمنەن نەمەسە پىشەننەن ۋلانۋىنا كۇدىك تۋعان جاعدايدا, سىنامانى مۇنداي جاعدايلار پايدا بولعاننان كەيىن تەز ارادا الادى.
نۇكتەلىك سىنامالاردى قاباتتىڭ بۇكىل تەرەڭىنەن سىناما العىشپەن ىرىكتەيدى. سۇرلەمنەن ساپالىق تالداۋعا سىنامالاردى ىرىكتەۋ كەزىندە نەگىزگى ماسسادان ءتۇسى بويىنشا قاتتى وزگەشەلەنەتىن ۇستىڭگى (ب ۇلىنگەن) قاباتىن الدىن الا الىپ تاستايدى جانە ۇلگىگە قوسپايدى, ۋلانۋعا كۇدىك تۋعان جاعدايدا جەكە الادى. ءار قويمادان كەم دەگەندە ءۇش سىناما ىرىكتەيدى. ءبۇيىر تۇستارى اشىق ترانشەيالاردا سىنامالاردى ىرىكتەۋ نۇكتەلەرىن ءبىر-بىرىنەن تەڭ اراقاشىقتىقتا دياگونال بويىنشا ورنالاستىرۋ ۇسىنىلادى: بىرەۋى ترانشەيانىڭ ورتاسىندا جانە ەكەۋى قابىرعادان (شەتىنەن) 0,5 مەتر شەتىندە جانە بەسەۋى – قۇرىلىستاردىڭ ءبۇيىر تۇستارىندا; ءبۇيىر تۇستارى بار ترانشەيالاردا – قابىرعادان 0,5 مەتر بولۋعا ءتيىس. بىرىكتىرىلگەن سىنامانى ءۇلدىر نەمەسە برەزەنتكە ورنالاستىرادى جانە مۇقيات ءارى تەز ارالاستىرعاننان كەيىن بىرنەشە جەردەن سالماعى 1 كيلوگرامم شاماسىندا ورتاڭعى سىناما ىرىكتەلەدى. ورتاڭعى ۇلگىنى بانكالارعا سالادى, حلوروفورم جانە تولۋول (1:1) قوسپاسىن قوسادى, جانە ونى بىردەي بولىكتەرمەن 1 كيلوگرامم ماسساسىنا 5 ميليليتر ەسەبىمەن ىدىستىڭ تۇبىنە, ورتاسىنا جانە ۇستىنە ەنگىزەدى, تىعىن نەمەسە قاقپاقتارىمەن نىعىزداپ جابادى.
18. قويمالار مەن الاڭداردا 1,5 مەترگە دەيىنگى بيىكتىكتە ساقتالاتىن بيدايدان, ارپادان, س ۇلى جارماسىنان نۇكتەلىك سىنامالار بۇراپ كيگىزىلەتىن شتانگالارى بار قولدىق قۋىس بۇرعىمەن الىنادى. ءۇيىندىنىڭ ۇستىڭگى قاباتىن سەكتسيالارعا بولەدى (ارقايسىسى شامامەن 200 م2). سىنامالاردى قويما قابىرعاسىنان (الاڭ شەتىنەن) جانە سەكتسيانىڭ شەكاراسىنان 1 مەتر قاشىقتىقتان التى نۇكتەدەن ءبىر-بىرىنەن بىردەي قاشىقتىقتان الادى. پارتياداعى استىق از بولعاندا 100 مەترگە دەيىنگى الاڭدا پارتيانىڭ بەتىندەگى ءتورت نۇكتەدەن نۇكتەلىك سىنامالار الۋعا جول بەرىلەدى.
نۇكتەلىك سىنامالار ءۇيىندىنىڭ جوعارعى بەتكەيىنەن 10 – 15 سانتيمەتر تەرەڭدىكتەگى قاباتىنان, ورتاڭعى جانە تومەنگى قاباتتارىنان ىرىكتەلەدى. ورتاڭعى سىناما كەمىندە 2 كيلوگراممنان, سالماعى كەمىندە 100 گرامم بولاتىن 20-دان نۇكتەلى سىناما ىرىكتەلەدى.
ەگەر كەلىسىمشارتتا ارنايى ەسكەرتپە بولماسا, نۇكتەلىك سىنامالار ءاربىر تيەلگەن ۆاگونداردان نەمەسە اۆتوپويىزدان, 3,5 مەترلىك ۇزىندىقتاعى شوناقتان (تىركەمەدەن) سالماعى كەمىندە 1 كيلوگرامنان ءتورت نۇكتەدەن, 3,5-نان 4,5 مەترلىكتەن سالماعى كەمىندە 1,5 كيلوگرامنان التى نۇكتەدەن, 4,5-نان جانە ودان كوپ مەترلىكتەن سالماعى كەمىندە 2 كيلوگرامنان سەگىز نۇكتەدەن ىرىكتەلەدى. ءاربىر توپتامادان كەمىندە 2 كيلوگرامنان ورتاڭعى سىنامانى ءبولىپ شىعارادى.
ۆاگوندارعا, كەمەگە ءونىمدى تيەگەندە (تۇسىرگەندە) تىك تۇسەتىن اعىستىڭ وزگەرەتىن جەرلەرىندە قيىلىستىرۋ جولىمەن تەڭ ۋاقىت ارالىعىندا وجاۋ نەمەسە اۆتوماتتى سىناما العىشپەن, بۇل رەتتە ءونىمنىڭ جىلدامدىعى نەگىزىندە ءاربىر تونناعا 100 گرامم ەسەبىنەن, پارتيادان كەمىندە 2 كيلوگراممنان الادى.
تىگىلگەن قاپتاردان نۇكتەلىك سىنامالاردى قاپتىڭ قول جەتىمدى ءۇش نۇكتەسىنەن قاپ ءتارىزدى سۇڭگىمەن الادى. سۇڭگىنى قاپتىڭ جىپتەرىن جىلجىتىپ, ناۋاسىن تومەن قاراتىپ, قاپتىڭ ورتاڭعى بولىگىنە باعىتتاپ ەنگىزەدى. پايدا بولعان تەسىكتى سۇڭگىنىڭ ۇشىمەن كرەست ءتارىزدى ارەكەتپەن بىتەيدى. ورتاڭعى سىنامانىڭ جالپى سالماعى-كەمىندە 2 كيلوگرامم.
19. ءۇيىندى تۇرىندە ساقتالاتىن نەمەسە جەتكىزىلىپ بەرىلەتىن قۇنارلاندىرىلعان جەمشوپ پارتياسىنان نۇكتەلىك سىنامالار وجاۋ نەمەسە كونۋستى سۇڭگىمەن شاحمات تارتىبىمەن ءار ءتۇرلى (ۇستىڭگى, ورتاڭعى, تومەنگى) قاباتتاردان ىرىكتەلەدى. نۇكتەلىك سىنامالاردى بىرىكتىرەدى, مۇقيات ارالاستىرادى جانە سالماعى كەمىندە 2 كيلوگراممنان بىرىكتىرىلگەن سىناما ىرىكتەلەدى.
20. سىعىندىدان, شروتتان نۇكتەلىك سىنامالاردى ىرىكتەۋ كەزىندە ءونىمدى ۆاگوندارعا, اۆتوكولىككە, كەمەگە تيەۋ ء(تۇسىرۋ) كەزىندە تىك تۇسەتىن اعىستىڭ وزگەرەتىن جەرلەرىندە قيىلىستىرۋ جولىمەن تەڭ ۋاقىت ارالىعىنان كەيىن وجاۋ نەمەسە اۆتوماتتى سىناما العىشپەن ىرىكتەلەدى. نۇكتەلىك سىنامالاردى الۋ مەرزىمدىلىگىن بەلگىلەۋ ءونىمنىڭ جىلدامدىعى نەگىزىندە ءاربىر تونناعا 100 گرامم ەسەبىنەن, پارتيادان كەمىندە 2 كيلوگرامم بولۋعا ءتيىس.
قويمالاردا ءۇيىندى تۇرىندە ساقتالاتىن سىعىندىدان, شروتتان نۇكتەلىك سىنامالاردى كونۋستى سۇڭگىمەن كۇنجارا ءۇشىن ءار 1 شارشى مەتردەن كەيىن جانە شروتتار ءۇشىن ءار 2 شارشى مەتردەن كەيىن شاحماتتى تارتىپپەن ۇستىڭگى, ورتاڭعى جانە تومەنگى قاباتتارىنان ىرىكتەيدى. ىرىكتەلگەن نۇكتەلى سىنامالاردى تازا ىدىسقا توگەدى, مۇقيات ارالاستىرادى جانە بىرىكتىرىلگەن سىناما ىرىكتەيدى. ءونىمنىڭ ورتاڭعى سىناماسىن بىرىكتىرىلگەن سىنامادان كۆارتتاۋ جولىمەن قولمەن ءبولىپ الادى. پارتيادان سىنامانىڭ ورتاق سالماعى 2 كيلوگراممنان كەم بولماۋعا ءتيىس.
21. ۇنتاق ءتارىزدى جانە ۇساق كريستالدى مينەرالدى زاتتاردىڭ, كارباميدتىڭ, فوسفاتتى جەمشوپ قوسپالارىنىڭ ورتاڭعى ۇلگىلەرىن ىرىكتەۋدى استىق جانە ۇن ءتارىزدى جەمشوپتەردەن سىنامالار ىرىكتەۋگە ۇقساس ءارتۇرلى جەرلەردەن سۇڭگىمەن جۇرگىزەدى. ورتاڭعى ۇلگىنى 2 كيلوگراممعا تەڭ ەتىپ جاسايدى.
قۇراما جەمدەر, ءشوپ ۇنى, اعاش جاپىراعىنىڭ ۇنى, كەبەك, جارما, جەمشوپ اشىتقىسى, پاپرين, ەپرين جانە باسقا دا اقۋىز جەمشوپتەرى. قويمالاردا, شارۋاشىلىقتاردا دانالانعان جانە تۇيىرشىكتەلگەن جەمشوپتەن نۇكتەلىك سىنامالاردى ۆاگوندىق نەمەسە قامبالىق سۇڭگىمەن, ول بولماعان جاعدايدا, ارقايسىسى 4-5 شارشى مەتر الاڭدى ش