ۇلەسكەرلەر مۇددەسى قورعالدى
قۇقى بۇزىلعان ادامنىڭ قارنى دا توق بولمايدى. قارىن توق بولماعان سوڭ ءومىردىڭ ءسانى كەتىپ, تىرشىلىكتىڭ ءمانى جوعالادى. ال ءبىزدىڭ ەلدە, راسى كەرەك, كوبىنە قاراپايىم ادامداردىڭ قۇقى تاپتالىپ جاتادى. «جالعىزدىڭ ءۇنى شىقپاس» دەگەندەي, قۇقى بۇزىلعان ادام جالعىز بولسا, ءۇنى ەستىلمەي قالۋى دا مۇمكىن. ال «كوپ قورقىتادى, تەرەڭ باتىرادى» دەگەن تەككە ايتىلماعان عوي. ويتكەنى, كوپتىڭ ءۇنى تۇبىندە كولگە ەمەس, تاۋ-تاستى قۇلاتار تاسقىن سۋعا اينالۋى عاجاپ ەمەس. الايدا, ەلدەگى بىرقاتار كومپانيا باسشىلارى, قالتالى ازاماتتار, شەنەۋنىكتەر دەگەنىن جاساپ, اشۋ-ىزانىڭ كوزىن اشۋعا تىرىسادى. بۇل نارازىلىقتى تۋعىزادى. ول قاراپايىم حالىق سەنەتىن زاڭدارىمىزدىڭ بۇرمالانۋىنان تۋىندايدى. دەمەك, قاراپايىم جانعا, الدىمەن, زاڭدىلىقتىڭ ساقتالعانى كەرەك. مىنە سوندا, ءبارىمىز اۋزىمىزدان تاستامايتىن, قۇقىق تا قورعالادى. وسى حالىقتىڭ قۇقىن زاڭدى قورعاي الاتىندىعىن ەلىمىزدىڭ جوعارعى سوتى تاعى ءبىر دالەلدەپ بەردى. كوپتەگەن ۇلەسكەرلەردىڭ تالاپتارىن دۇرىس دەپ تاۋىپ, ولاردىڭ قۇقىن قورعايتىن وڭدى شەشىم شىعاردى.
ال نارازىلىقتى تۋدىرعان ءماسەلە قالاي باستالدى؟ تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن بۇعان ناقتىراق توقتالايىق. وتكەن 2012-2015 جىلدار ارالىعىندا «ازبۋكا جيليا» كومپانيالار توبى باسشىلارىنىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرى سالدارىنان استانا قالاسىنداعى «Expo تown» جانە «Expo City» تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ ۇلەسكەرلەرى جالپى سوماسى 5 ملرد. تەڭگەدەن استام ماتەريالدىق شىعىنعا ۇشىراعان ەدى. ءتىپتى, قۇرىلىستىڭ اياقتالۋى 2014-2015 جىلدارعا جوسپارلانسا دا, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ۇيلەر سالىنباي, قۇرىلىس اياقتالماي قالدى.
وسىعان وراي استانا قالاسىنىڭ سوتتارى اتالعان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى ۇلەسكەرلەرىنىڭ ءمۇددەسىن كوزدەيتىن شارتتاردى بۇزۋ, وتەماقى ءوندىرۋ, اياقتالماعان قۇرىلىس نىساندارى مەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردى بەرۋ تۋرالى بىرقاتار تالاپ-ارىزداردى قارادى. ونىڭ ناتيجەسىمەن ۇلەسكەرلەردىڭ تالاپتارى ءىشىنارا قاناعاتتاندىرىلعان, ولارعا شىعىن وتەمى ەسەبىندە اياقتالماعان قۇرىلىس نىساندارى بەرىلگەن. الايدا, قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان جەر تەلىمدەرى جوسىقسىز قۇرىلىسشىلاردىڭ يەلىگىندە قالعان. بۇل جاعداي قۇرىلىستى اياقتاۋعا كەدەرگى كەلتىرگەنى بەلگىلى.
سودان جوعارعى سوت ۇلەسكەرلەردىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن ءوتىنىشحاتتى كاسساتسيالىق وندىرىسكە قابىلداپ, داۋدىڭ بارلىق ءمان-جايلارىن ەسكەرە كەلە, 2016 جىلعى 3 تامىزداعى سوت وتىرىسىنىڭ ءناتيجەسىندە ناقتى قورىتىندى شىعاردى. جەر كودەكسىنىڭ 52-بابىنا سايكەس جەر تەلىمى وندا ورنالاسقان قۇرىلىس نىساندارىنان بولىنبەيدى. جەر تەلىمىنسىز جوبالىق-سمەتالىق, اتقارۋشىلىق جانە رۇقساتتامالىق قۇجاتتاردى بەرۋ تۋرالى ۇلەسكەرلەردىڭ تالابىن قاناعاتتاندىرۋ داۋدى شەشپەيدى. سەبەبى, نىسانعا تيەسىلى بارلىق قۇجاتتاما جەر تەلىمى بولعاندا عانا جارامدى, ياعني ۇلەسكەرلەر قۇرعان تۇرعىن-ءۇي قۇرىلىس كووپەراتيۆى قۇرىلىستى اياقتاۋ ءمۇمكىندىگىنەن ايىرىلعان.
دەمەك, جەر كودەكسىنىڭ 63-بابىنا سايكەس جەكەمەنشىكتەگى جەر تەلىمى, سونداي-اق, جەردى ۇنەمى جانە ۇزاقمەرزىمدى پايدالانۋ قۇقىعى ءوز مىندەتتەمەلەرى بويىنشا جاۋاپ بەرەتىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ م ۇلىك قۇرامىنا كىرەدى. ەندەشە, زاڭنىڭ اتالعان وسى نورمالارىنا ساي, قارىزدىڭ ورنىنا جەر تەلىمدەرىنە قۇقىقتى بەرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ۇلەسكەرلەردىڭ تالابى ءادىل ءارى نەگىزدى بولىپ تابىلادى. مىنە, وسىعان وراي «Expo تown» جانە «Expo City» تۇرعىن-ءۇي كەشەندەرى ۇلەسكەرلەرىنىڭ تالاپتارى تولىعىمەن قاناعاتتاندىرىلدى. ءسويتىپ, نە كەرەك, جوعارعى سوت ۇلەسكەرلەردىڭ زاڭدى مۇددەسىن قورعايتىن شەشىم قابىلدادى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»