«قازاق كiلەمi» اتاۋىن برەندكە اينالدىرۋعا كۇش سالىپ جۇرگەن تالعات يسحاحوۆتىڭ كاسiپكەرلiك سالاسىندا قول جەتكiزگەن تابىسى از ەمەس. ول باسقاراتىن «بال تەكستيل» جشس-نiڭ ءونiمدەرi قىرعىزستان, رەسەي, تاجiكستان نارىعىندا جوعارى سۇرانىسقا يە بولعانى ءوز الدىنا, ۇيگە قاجەتتi تۇرمىستىق زاتتار برەندiن قالىپتاستىرۋدا اتى ايگiلi شۆەدتiك IKEA International Group كومپانياسى «كiلەمدi سiزدەردەن الساق» دەگەن وتiنiشتەرiن بiلدiرۋدە. «بال تەكستيل» كاسiپورنى بۇگiندە جىلىنا 2 ملن. شارشى مەتر كiلەم توقىپ, 3 مىڭ توننا جiپ يiرiپ وتىر. قازاقستاندا بالاماسى جوق كiلەم توقۋ كاسiپورنىنىڭ جۇمىسىمەن ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ارنايى كەلiپ تانىسۋى دا بەكەر ەمەس. الايدا...
بۇگiن ءوز جولىن ايقىنداپ العان ءوندiرiستiڭ يەسi تالعات يسحاحوۆتىڭ كاسiپكەر رەتiندە تانىلىپ, تابىسقا جەتۋدەگi سىرى قانداي؟ تاڭمەن تالاسىپ تۇرعاننىڭ ءبارi دە كاسiپكەر بولىپ كەتپەگەنiن كورiپ ءجۇرمiز. بيزنەسمەن بولۋعا اركiمنiڭ-اق ىنتاسى بار. اسiرەسە, وڭتۇستiكقازاقستاندىقتاردى «شيراق, بيزنەسكە بەيiمدi» دەپ جاتادى. بiراق, ءبارiنiڭ بiردەي تiرلiگi «بال تەكستيلدەي» تانىمال بولا قويماۋىنىڭ سەبەبi نەدە؟ وسى جەردەن وتكەن كۇنگە شەگiنiس جاساپ كورەيiك. تالعات يسحاحوۆتىڭ ءجۇرiپ وتكەن جولى قانداي؟
جالعىز سيىرىن ساتىپ الماتىعا كەتتi
بايدiبەك اۋدانى جۇزiمدiك اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن تالعات جۇنiسبەك ۇلى شىمكەنتتەگi سول كەزدەگi م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا سىرتتاي وقي ءجۇرiپ, اۋىل مەكتەبiندە مۇعالiم بولاتىن. ۇيلەنگەن, ول كەزدە ەكi كiشكەنتاي قىزى بار. ەل قاتارلى كۇن كورiپ-اق ءجۇر. ال, بالا كۇنگi ارمانىنا قول جەتكiزiپ, قازاق تiلi مەن ادەبيەتi ءپانiنiڭ مۇعالiمi دەگەن ديپلومدى الىپ, شاڭىراعىنا شاتتانا جەتكەن كۇنi كوڭiلi قۇلازىپ كەتتi. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىنداعى تۇرمىستاعى قيىندىق تالعاتتىڭ شاڭىراعىن دا اينالىپ وتپەگەن. مەكتەپ مۇعالiمiنiڭ ايلاپ جالاقى الماۋى وتاۋىن جاڭا تiكتەگەن جاس وتباسىنا اۋىر تيiپ جاتقان-دى. «ديپلومدى بولدىم» دەپ كەلگەندەگi قۋانىشىن بولiسەرگە, دوستارىن شاقىرىپ دۋمانداتۋعا قولى قىسقا. ال, كەلiنشەگi جۇبايىنىڭ ومiرiندەگi وزiندiك ورنى بار قۋانىشىن وتباسىلىق مەرەكە ەتiپ وتكiزۋگە بارىن سالىپ بايەك بولىپ ءجۇر. داستارقاندا... قارا نان مەن قۇمشەكەر عانا بار ەدi. مۇنىڭ ءوزi سول كەزەڭدەگi جارتى بايلىق دەرسiز.
– وسى بiر كورiنiس ماعان قاتتى اسەر ەتتi. «وتباسىمدى اسىراي الماسام, بالالارىمنىڭ تويىپ تاماق جەۋiنە جاعداي جاساي الماسام, نەسiنە ازاماتپىن دەپ ءجۇرمiن» دەگەن وي كەلدi. وسى ويعا تاس ءتۇيiن بولىپ بەكiنگەنiم سونشا, بالا كۇننەن ارمان ەتiپ, ۇستاز بولامىن دەگەن ماقساتىمدى كەيiنگە شەگەرە تۇرۋعا بەل بۋدىم. تiرلiك iستەپ, ارەكەت ەتۋ كەرەك دەپ شەشكەنiممەن, ول ءۇشiن قولدا قارجى بولۋ قاجەتتiگiن ويلاعاندا تاعى دا مازام قاشتى, –دەيدi كەشەگi كۇندi ەسكە العان تالعات يسحاحوۆ.
اكەدەن بەس جاسىندا قالعان تالعات كوپ بالالى وتباسىنان شىققان. اناسى ۇيەلمەلi-سۇيەلمەلi 9 ۇل-قىزدى جالعىز باعىپ-قاعىپ, وسى كۇنگە جەتكiزiپ وتىر. كiمنەن كومەك سۇراسىن. باۋىرلارى دا ءوزi سەكiلدi «شىقپا جانىم, شىقپامەن» تiرلiك كەشiپ وتىر. «بiردەڭە iستەۋ كەرەك؟» دەگەندi iشتەي جيi قايتالاعانمەن, نە iستەۋ كەرەكتiگiن ناقتى شەشە الماي قينالدى. قاپەلiمدە كوزi تۇسكەنi ەسiكتiڭ الدىنداعى جالعىز سيىر بولدى. سول جىلى ول دا قىسىر قالىپ, اعارعاننان ايىرىلىپ, قامىعىپ وتىرعان-دى. تۇنiمەن دوڭبەكشiپ, اۋىر ويدان ارىلا الماي شىققان تالعات سول سيىردى ساتۋ كەرەك دەپ شەشتi. اۋىلدا مال الاتىنداي ەشكiمدە اقشا جوق. ءبارi ءوزi سياقتى جارتى جىلداپ جالاقى كورمەي وتىرعان جۇرت. ناقتى اقشا قالالىقتاردا عانا بار. ال شىمكەنتتiڭ بازارىنا سيىرىن اپارۋ ءۇشiن كولiگi بار اۋىلداسى 500 تەڭگە سۇرايدى. تاۋەكەلگە بەل بۋدى.
اۋىلداعى مالساق اقساقالعا سيىرىن كورسەتiپ ەدi «قۇنى 5 مىڭ تەڭگە بولادى» دەپ بولجامدادى. بۇل توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ۇلكەن اقشا بولاتىن. شىمكەنتتiڭ بازارىنا تۇندەلەتiپ جەتكەن تالعات تاڭ بوزارىپ اتىسىمەن بازارعا كەلگەن الىمشىلارعا سيىرىنىڭ قۇنىن 5 مىڭ تەڭگە دەپ ايتۋدان جالىقپادى. كۇن قايتىپ قالعان, بازاردا ادام اياعى سيرەگەن, ال, مۇنىڭ سيىرى وتپەي تۇر. اۋىلىنا قايتىپ الىپ كەتسە جالداپ كەلگەن كولiككە قوسىمشا تاعى 500 تەڭگە تولەۋi تيiس. الىپ كەلiپ, الىپ قايتقانى مىڭ تەڭگە بولماق. ونداي اقشا قالتادا جوق.
– وزiمە قوڭدى بولىپ كورiنگەن سيىرىم بازارداعى مالمەن سالىستىرعاندا كiپ-كiشكەنتاي, اپ-ارىق بولىپ شىعا كەلمەسi بار ما؟ نە iستەۋ كەرەك؟ وتكەن باعاسىنا بەرiپ تىنايىن دەدiم دە 2 مىڭ تەڭگەگە ساتتىم. ونىڭ 500 تەڭگەسiن سيىردى اۋىلدان الىپ كەلگەن كولiكتiڭ يەسiنە بەرiپ, مىڭ جارىم تەڭگەسiنە «قىرعى بازارعا» بارىپ, ۇيگە قاجەتتi ازىق-تۇلiك الدىم. ۇن, قۇمشەكەر, پiستە ماي الىپ, اۋىلعا باراتىن كولiكتەن «ۇيگە اپارىپ بەرە سالىڭدارشى» دەپ سالىپ جiبەردiم دە, ءوزiم تيىن-تەبەننiڭ باسىن قۇراپ, الماتىعا قاراي تارتىپ تۇردىم, – دەيدi تالعات كەشەگi قيىندىعىن ەسكە الىپ.
الايدا, اۋىلدان كەلگەن جiگiتتi الماتى دا قۇشاق جايا قارسى المادى. جۇمىسسىزدىق جايلاعان ەلدە ناپاقا iزدەپ الىس اۋىلداردان ۇلكەن قالاعا اعىلعان ءوزi سياقتى ازاماتتار از ەمەس ەدi. كەزدەسكەن قارا جۇمىسقا جالدانىپ ءجۇردi. اۋىلدا قالعان وتباسىن ويلاعاندا, كۇن-ءتۇن دەمەي جۇمىس iستەپ, اقشا تابۋعا بار. بiرتiندەپ قيىن كۇندەر ارتتا قالىپ, تالعات ساۋدا جاساۋعا كiرiسكەن. كەنتاۋدان شىعاتىن سۋ قايناتقىش قۇرىلعىنى (كيپياتيلنيك) الماتى بازارىنا اپارىپ ساتادى. ءسويتiپ جۇرگەندە 1994 جىلى بازاردا كiلەم ساتاتىن ناعاشى اعاسى قايرات قاسىنا شاقىردى. الدىمەن قىتايدان, سوسىن ءتۇركيادان كەلەتiن كiلەمدەردi پويىزدان وزدەرi ءتۇسiرiپ الىپ, بازارعا الىپ شىعادى. ساۋدا ولتiرگەن جوق. وتباسىن الماتىعا كوشiرiپ الدى. ءۇيلi-باراندى بولىپ ءجۇرiپ جاتتى. بiراق «نەگە بiزدiڭ ەلدiڭ ءوز ءونiمiن ساتپاسقا؟ كiلەم توقۋ قازاقتىڭ قىز-كەلiنشەكتەرiنiڭ نەگiزگi كاسiبi ەدi عوي... قازاقستاندا كiلەم توقيتىن زاۋىتتىڭ بولماۋى قالاي؟» دەگەن وي مازا بەرمەي ءجۇردi. تۇرiكتiڭ كiلەمiن ساتىپ وتىرىپ, «قازاقتىڭ كiلەمi» دەگەن ۇعىمدى قالاي قالىپتاستىرسام ەكەن», دەپ باس قاتىردى.
تالعات جۇنiسبەك ۇلىنا كiلەم الۋشى قازاقتاردىڭ بازارعا كەلگەندە «بەلگيالىق, يراندىق كiلەم بار ما؟», «تۇركيانىڭ كiلەمiن iزدەپ ءجۇرمiن» دەگەن تالاپتارى نامىسىنا تيە باستادى. «كەزiندە نەشە ءتۇرلi ويۋ سالىپ, قالى كiلەم توقىعان اپا-اجەلەرiمiزدiڭ ونەرi ۇمىت قالىپ, كiلەم ءوندiرiسi تەك شەتەلدiكتەردiڭ عانا قولىنان كەلەتiن كاسiپ بولعانى ما؟» دەگەن وي مازالاي باستادى. جالعان نامىستان تۇك شىقپايتىنىن, ناقتى كاسiپ ۇيرەنiپ, ارەكەت ەتۋ كەرەكتiگiن تۇسiنگەن شاقتا ءتۇركيادان كiلەم جەتكiزiپ بەرۋشi ءتۇرiك كاسiپكەرلەرمەن ەتەنە ارالاسا باستادى. كiلەم توقۋدىڭ تەحنولوگياسىن ۇيرەنۋگە دەن قويدى. وي-ارمانى پiسiپ جەتiلگەندە ءتۇرiك كاسiپكەرلەرiمەن بiرلەسە وتىرىپ, كiلەم ءوندiرiسiن قازاقستاندا وركەندەتۋدiڭ جوسپارىن ءتۇزدi.
– تاۋەلسiزدiگiمiزدiڭ ارقاسىندا كاسiپكەرلiككە كەڭ جول اشىلدى. قولىنان iس كەلەتiن ازاماتتارعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ جاسالىنىپ وتىر. وسىنىڭ بارلىعىن نەگە تيiمدi پايدالانباسقا؟! مەنi ەندiگi جەردە وتاندىق ءونiم شىعارۋ يدەياسى مازالاي باستادى. بيزنەس-جوسپارىمدى پىسىقتاپ, وبلىس اكiمiنiڭ ورىنباسارى ساپاربەك تۇياقباەۆتىڭ قابىلداۋىنا جازىلدىم, – دەيدi ت.يسحاحوۆ.
بۇل كەزدە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن شىمكەنتتە «وڭتۇستiك» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن قۇرۋ جۇمىستارى ءجۇرiپ جاتقان. كاسiپكەردiڭ كiلەم ءوندiرiسiن اشۋ يدەياسى وبلىس اكiمدiگi تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاپتى.
ەلباسى تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىنداۋدا
«بال تەكستيلدiڭ» العاشقى ءونiمi بازارعا 2013 جىلى شىعا باستادى. الدىمەن iشكi نارىققا جول تارتقان تاۋاردىڭ ساتىلعانىنان ساتىلماي تۇرعانى كوپ بولاتىن. «ساپاسى ناشار, بوياۋى وڭىپ كەتەدi ەكەن» دەگەن قاڭقۋ ءسوز كاسiپورىن باسشىسىنىڭ قابىرعاسىنا شانشۋداي قادالاتىن. جوعارى تەحنولوگيالاردى باسشىلىققا العان, الەمدiك تاجiريبەدە مارتەبەگە يە قوندىرعىلارمەن توقىلىپ جاتقان كiلەمنiڭ ساپاسى شەتەلدiك تاۋاردان بiر مىسقال كەم ەمەس ەدi. بار ماسەلە «شىمكەنتتiڭ كiلەمi», «وتاندىق ءونiم» دەگەن ۇعىمعا تۇتىنۋشىنىڭ ءالi دە بولسا كۇمانمەن, كۇدiكپەن قاراۋىنان تۋىنداسا كەرەك. ونى تەكسەرiپ تە كوردi.
– بازارداعى ساتۋشىلار بiزدiڭ كiلەمدi «تۇركيانىڭ كiلەمi», «بەلگيانىڭ كiلەمi» دەسە ساتىلىپ كەتەدi ەكەن. وسىنى بiلگەن كەي الىپساتۋشى ارiپتەستەرiمiز «قازاقستاندا جاسالعان» دەگەن ەتيكەتكانى جاپسىرماي-اق قويىڭىزدارشى» دەپ ءوتiنiش ايتا باستادى. بۇل مەنiڭ نامىسىما تيدi. ساپاسى ارتىق بولماسا كەم تۇسپەيتiن وتاندىق ءونiمدi, سالىستىرمالى تۇردە العاندا باعاسى دا قالتاعا قونىمدى كەلەتiن كiلەمدi, كەرiسiنشە, ماقتانىشپەن ساتۋىمىز كەرەك ەمەس پە؟ بiراق, وكپەلەگەننەن تۇتىنۋشىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ مۇمكiن ەمەس. سوندىقتان دا ءتۇرلi دەڭگەيدەگi كورمەلەر ۇيىمداستىرۋ iسiن قولعا الدىق. ەلگە قازاق تا كiلەم توقي الاتىندىعىن, قازاقتىڭ كiلەمi كوزتارتارلىق ويۋ-ورنەكپەن كومكەرiلگەندiگiن iسiمiزبەن دالەلدەۋگە تىرىستىق, – دەيدi تالعات يسحاحوۆ.
ءوندiرiس ورنىن اشۋ بiر باسقا دا, ءونiم شىعارۋ, ونى تۇتىنۋشىنىڭ سۇرانىسىنا يە بولاتىنداي ەتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. «بال تەكستيل» جشس-نiڭ باسشىسى رەتiندە تالعات جۇنiسبەك ۇلىنىڭ الدىنان ەندiگi كەزەكتە وسىنداي ماسەلە شىعا باستادى.
– قايتسەك وتاندىق ءونiمنiڭ ءورiسiن كەڭەيتەمiز دەپ جۇرگەندە ەلباسى نۇرسۇلتان ءابiش ۇلى نازارباەۆ شىمكەنتكە كەلگەن ساپارى بارىسىندا فابريكا جۇمىسىمەن تانىساتىن بولدى. ءوز تاۋارىمىزدىڭ ساپاسىنا سەنiمدi بولعاندىقتان پرەزيدەنتكە كiلەمدەرiمiزدi قىسىلماستان كورسەتتiك. اسiرەسە, قازاقتىڭ نەشە ءتۇرلi ويۋى سالىنعان نۇسقاسىن كورگەندە ەلباسى «مىنالارىڭ دۇرىس ەكەن. مەنiڭ بالا كۇنiمدi ەسكە ءتۇسiردiڭدەر. اجەلەرiمiز بەن شەشەلەرiمiز كiلەم توقىعاندا وسىنداي ورنەك سالۋشى ەدi. وسى قالىپتارىڭنان اينىماڭدار. وتاندىق ونiمگە اركەز ۇلكەن قولداۋ جاسالادى. «قازاقستاندا جاسالعان» دەگەن بەلگi ۇرىلعان تاۋار ەڭ ساپالى, ەڭ ءوتiمدi بولاتىنىنا سەنەمiن» دەپ جiگەر بەردi. نەگiزiندە ەلباسىمىزدىڭ بولاشاقتى بولجاي الاتىن, الداعى كۇنگە سەنiم ارتاتىن قاسيەتiن ۇلكەن كiسiلەردiڭ اۋزىنان تالاي ەستiگەنمiن. وسى جولى سول قاعيداتقا ناقتى كوزiم جەتتi. پرەزيدەنت كەلiپ كەتكەن سوڭ, جiگەرلەنە جۇمىس iستەدiك. ول كiسi بەرگەن تاپسىرمانى بۇلجىتپاي ورىنداۋعا تىرىسۋدامىز, – دەيدi كاسiپكەر.
ەلiمiزدە بالاماسى جوق, جوبالىق قۇنى 8,450 ملرد. تەڭگەنi قۇراعان ءوندiرiس ورنى وسىلاي دۇنيەگە كەلدi. ەۋروپا ەلدەرiنە تانىمال, تۇركيالىق «Kartal Carpets» كومپانياسىمەن بiرلەسiپ اشىلعان «بال تەكستيل» كاسiپورنى كۇنiنە 6 مىڭ شارشى مەتر كiلەم توقىپ, ساۋدا نۇكتەلەرiنەن بولەك, فابريكانىڭ وزiندە بۇگiندە 240 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ساۋدا نۇكتەلەرiندەگi قىزمەتشiلەردi قوسقاندا سەرiكتەستiكتە مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتۋدە. ولار ءۇش مەزگiل تەگiن تاماقپەن, جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتiلگەن.
ەلiمiزدە فابريكا كiلەمدەرi «تۇران», «ءحانتاڭiرi», «الاتاۋ», «ليدەر», «سارىارقا», «بارىس» ماركالارىمەن تانىمال بولسا, شەتەلدەر دە قازاق كiلەمدەرiن «ANTIQUE IMPTRIAL», «ASTSNA DELUXE, VIZION, MASHAT SILK, KASHAN, تاعى باسقا ماركالارىمەن تۇتىنۋشىلار بiردەن تانىپ جاتادى. «بال تەكستيل» كiلەم توقىپ قانا قويماي, كiلەم توقۋعا قاجەتتi Heat Set, BCF, Freeze پوليپروپيلەندi جiپتەر يiرiپ وتىر. جiپ يiرۋ, تەكستۋرالدى سوزۋ, وراۋ ماشينالارىنىڭ ءبارi دە الەمدiك وندiرۋشiلەردەن, گەرمانيادان, بەلگيادان ساتىپ الىنعان قوندىرعىلار. سەبەبi, مۇندا ەڭ باستىسى ساپاعا ۇلكەن ءمان بەرiلەدi.
– قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىس ورتالىقتارىندا ءوز ءونiمiمiزدi ۇسىناتىن كوتەرمە ساۋدا نۇكتەلەرiمiز بار. رەسەي, تاجiكستان, قىرعىزستان نارىعىندا دا قازاق كiلەمدەرiنە دەگەن سۇرانىس ارتىپ كەلەدi. الداعى كەزدە قىتاي, موڭعوليا نارىعىنا شىقساق دەيمiز. جاقىندا فرانتسيادان كەلگەن كاسiپكەر ارiپتەستەرiمiز دە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ءوز ەلدەرiندە بiزدiڭ ءونiمنiڭ ساتىلۋىنا مۇرىندىق بولساق دەپ وتىر. ال, شۆەدتiك IKEA كومپانياسى ۇيگە قاجەتتi بارشا تاۋاردىڭ باسىن بiرiكتiرiپ, برەندتiك ۇلگiدەگi تۇرمىستىق زاتتاردىڭ iشiنەن «بال تەكستيلدiڭ» كiلەمدەرiن كورسەك دەپ وتىر. قازiر وسى كومپانيانىڭ تاپسىرىسى بويىنشا كiلەمنiڭ بiرنەشە نۇسقاسىن توقۋدامىز, – دەيدi تالعات يسحاحوۆ.
ءوندiرiستiڭ ءۇشiنشi كەزەڭi iسكە قوسىلادى
كاسiپكەرلiكتە قول جەتكiزگەن تابىسىنىڭ قۇپياسىنا قانىعا ءتۇسۋ ءۇشiن ءالi دە بولسا سىر سۋىرتپاقتاپ كەلە جاتىرمىز. بارلىعى دەرلiك اۆتوماتتاندىرىلعان فابريكادا كiلەڭ قاراكوز قازاقتىڭ قىز-جiگiتتەرi ءجۇر. بiرi تەحنولوگ, ەندi بiرi ديزاينشى, جiپ يiرۋشi... قازاقتىڭ ۇل-قىزى كاسiپ يگەرە باستاعان. اسiرەسە, ديزاين ءبولiمiندە وتىرعان 20 جاس ماماندى كورگەندە تاڭدانىسىمىزدى جاسىرا الماعانىمىز راس. «وسىنشاما ديزاينەر كوپ ەمەس پە؟» دەيمiز iشكi ويىمىزدى سىرتقا شىعارىپ.
– بۇلاردىڭ تورتەۋi كۇن سايىن جاڭا ديزاين ويلاپ تابۋمەن اينالىسادى. قالعاندارى وندiرiسكە ەنگiزiلگەن ۇلگiلەردi قالىپقا كەلتiرۋ, كەم-كەتiگiن تۇزەتۋ, جاڭا ديزايندى وندiرiسكە دايىنداۋ iسiمەن اينالىسادى, – دەيدi تالعات جۇنiسبەك ۇلى.
راسىندا دا, جىل تۇرماق, اي سايىن ينتەرەر اۋىستىرۋعا قۇمبىل دامىعان ەلدەرگە iلەسەمiز دەسەك, ءۇي جيھازدارىمەن ۇيلەسiم تاباتىن توسەنiش كiلەمدەردiڭ دە جاڭا ءتۇرiن ويلاپ تابۋ, ونىڭ تۇرمىستا قولدانۋعا ىڭعايلى بولۋىن كۇيتتەۋ وڭاي شارۋا ەمەس. اۋىلدان كەلگەن جاستاردى ءتۇركياعا جiبەرiپ, بiلiم الىپ, كiلەم ءوندiرiسiن مەڭگەرiپ قايتۋىنا جاعداي تۋعىزعان دا وزدەرi ەكەن.
ەسەسiنە, شەتەلدiك تاۋاردان باعاسى ارزان بولعانىمەن, ساپاسى بiر مىسقال كەم تۇسپەيتiن «تۇران», «الاتاۋ» جانە «بارىس» ساۋدا بەلگiلەرiمەن شىعارىلعان «بال تەكستيلدiڭ» كiلەمدەرi ەۋروپا تورiندە برەندتi IKEA كومپانياسىنىڭ تاراتۋى ارقىلى تانىمال بولا باستادى.
وتاندىق ءوندiرiستi قولداۋعا باسىمدىق بەرiپ وتىرعان «دامۋ» قورى ارقىلى قارجىلاي نەسيە الىپ, ءوندiرiستi ودان ءارi قاراي دامىتۋعا بەت العان «بال تەكستيل» جشس-نiڭ كiلەم فابريكاسى الداعى كەزدە ءوندiرiستiڭ ءۇشiنشi كەزەڭiن iسكە قوسپاق. ونداي جاعدايدا جىلىنا 15 ملن. شارشى مەتر كiلەم توقىلىپ, 8 مىڭ توننا پوليپروپيلەن كiلەم جiبi يiرiلەتiن بولادى. بۇل ءوز كەزەگiندە فابريكاداعى جۇمىس ورنىن 700-گە جەتكiزەدi دەگەن ءسوز.
– بيزنەستە ەڭ باستىسى ادالدىق كەرەك. جالقاۋ, ەرiنشەك, تiرلiكتi تيiپ-قاشىپ iستەيتiن ادام ۇزاق تۇراقتاي المايدى. بiزگە جۇمىسقا ورنالاسىپ الىپ, كوپ ۇزاماي جۇمىستان سۇرانا بەرەتiن, ءار نارسەنi سىلتاۋ ەتiپ ەنجارلىق تانىتاتىن ادامدار كەزدەسەدi. وندايلار كوپكە بارمايدى. كاسiپكەرلiك تازالىقتى سۇيەدi. ارام پيعىلمەن ۇزاققا بارۋ مۇمكiن ەمەس. ال, ىنتاسى بار, iزدەنiسi, جاۋاپكەرشiلiگi باسىم جاستاردى كورسەك, قۋانا-قۋانا قولداپ, ونىڭ بيزنەستە وسۋiنە قامقورشى بولۋعا دايىنبىز.
تالعات يسحاحوۆتىڭ كاسiپكەرلiكتە جەتكەن تابىسىنىڭ باستى سىرى دا وسىندا بولسا كەرەك. توقسان جاسقا كەلiپ دۇنيەدەن وزعان اناسى ۇل-قىزىنا ۇنەمi «بiرەۋدiڭ الا جiبiن اتتاماڭدار. بارلىعىن دا ءوز ەڭبەكتەرiڭمەن, ماڭداي تەرلەرiڭمەن تابىڭدار» دەپ وتىرادى ەكەن. انا اماناتىنا ادال بولۋعا تىرىسقان پەرزەنتتiڭ «قاي iستi باستاسام دا بiر اللاعا سىيىنىپ, ابىرويسىز ەتە كورمەگەيسiڭ دەپ باستايمىن» دەۋi دە كوڭiلگە قۋانىش ۇيالاتادى.
«بار ارمانىم «قازاق كiلەمi» دەگەن برەندتi قالىپتاستىرۋ» دەيدi كەزiندە جالعىز سيىرىن ساتىپ, كاسiپ iزدەپ كەتكەنiنە ەش وكiنبەيتiن, بۇگiندە ءتورت ۇل-قىز ءوسiرiپ وتىرعان كاسiپكەر. وتاندىق ءونiم ءوندiرۋشiنiڭ ءوز ماقساتىنا جەتۋiنە بiز دە تiلەكتەسپiز.
ءجاميلا مامىءرالى,
جۋرناليست
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى