ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور ءابدىمۇتالىپ ابجاپپاروۆپەن اڭگىمە
– رەكتور مىرزا, قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە ۋاقىتشا مۇشەلىككە سايلاندى. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟
– ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازيا توبى مەملەكەتتەرىنىڭ اتىنان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا ۋاقىتشا مۇشەسى بولىپ سايلانۋى ءداۋىر تىنىسىنداعى تاريحي وقيعا دەپ باعالانادى. بۇل كوپتەن كۇتكەن جاعداي ەدى. ءوزىڭىز بىلەسىز, كەشەگى 28 ماۋسىمدا نيۋ-يوركتە بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا وتكەن داۋىس بەرۋدىڭ ءناتيجەسىندە ءۇمىتىمىزدىڭ اقتالعانى ءمالىم بولدى.
مىنانى قاراڭىز, داۋىس بەرۋگە قاتىسقانداردىڭ اراسىنان 138 مەملەكەت قازاقستاننىڭ كانديداتۋراسىن قولدادى. قازاقستاندىق ءوتىنىمنىڭ جالعىز باسەكەلەسى – تايلاند كورولدىگى ءۇشىن 50-دەن استام مەملەكەت داۋىس بەردى. وسىنىڭ ءوزى ەل ابىرويىنىڭ بيىكتە ەكەندىگىن كورسەتەدى. سۇراعىڭىزدىڭ جاۋابى وسىدان ءوربىپ جاتقانداي ەمەس پە؟ قازاق ەلىنە قۇتتى بولسىن ايتقىم كەلەدى.
– مىناداي جاعدايعا ەكپىن تۇسىرە كەتكىمىز كەلەدى. ءبىزدىڭ ەلىمىز بۇۇ جارعىسى بويىنشا جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا وكىلەتتەنگەن ەڭ ماڭىزدى ساياسي ورگاننىڭ قۇرامىنا تاريحتا ءبىرىنشى بولىپ سايلانعان ورتالىق ازيانىڭ مەملەكەتى بولدى. نە ءۇشىن؟
– ەشتەڭە جايدان-جاي بولمايدى. بۇگىنگى ناتيجە – قازاقستاننىڭ جانە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەكە تۇلعاسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بيىك بەدەلىنىڭ, ونىڭ جاھاندىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەردى رەتتەۋگە, يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن ونى تاراتپاۋ ماسەلەلەرىن ىلگەرىلەتۋگە قوسقان بىرەگەي ۇلەسىنىڭ جارقىن ايعاعى. بۇل جونىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ تاراتىپ ايتتى.
– بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە سايلانۋ ءداپ قازىرگى كۇنى وزەكتى بولىپ وتىرعانى بەلگىلى. ۇمىتكەر وزگە مەملەكەتتەن وزا ءتۇسۋىمىزدىڭ سەبەبى نەدە بولىپ تۇر؟
– تاۋەلسىز قازاقستان ءوزىنىڭ شيرەك عاسىرلىق ءتالىمدى كەزەڭىندە الەم ديدارىنداعى وزىندىك بەت-پەردەسىن تانىتتى. وسىناۋ تاريحي ولشەمدەگى قىسقا مەرزىمدە مەملەكەتىمىز بەيبىتسۇيگىش دايەكتى سىرتقى جانە ىشكى ساياساتىنىڭ حالىقارالىق قوعامداستىقتا جوعارى قۇرمەتتەلەتىنىن دالەلدەدى.
ءبىز مۇنداي ءوسۋ كەزەڭىنەن ءوتۋىمىز كەرەك. ۋاقىت تالابى سونداي.
– ناقتىلىققا قۇرىلعان ءتۇيىندى دۇرىس دەيتىنىمىز بار. ەندەشە, جوعارى ءبىلىم سالاسىنا, ءوزىڭىز باسقارىپ وتىرعان ۋنيۆەرسيتەت ومىرىندە قانداي سىلكىنىس بولادى دەپ سانايسىز؟
– «ويلايسىز» دەگەنىمىز دۇرىس شىعار. كەسىپ ايتۋعا بارا قويماعانىمىزبەن, الداعى قادامدارىمىزدىڭ بارلىعى ءبىلىم وردالارىنان باستالاتىندىقتان, ۋنيۆەرسيتەتىمىز مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ىلگەرى لەگىندە بولاتىنى ايقىن. پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا قازاقستان حالقىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتىلعانىن جانە ءوز وتانداستارىنا سەنىممەن قارايتىنىن, بۇگىنگى داعدارىستار مەن بوگەتتەردى بىرىگىپ جەڭە الاتىنىن ايتتى.
اسىرەسە, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ تەرەڭ بىلىمدىلىكتى, بىلىكتىلىكتى, شەبەرلىكتى قاجەت ەتەدى. ال ول – بولاشاق ءۇشىن كەز كەلگەن ماماندىقتى تولىق ءارى بىلىكتى يگەرۋ دەگەن ءسوز. ياعني, ءبىلىم مەن عىلىم كوزىن جەتىلدىرۋگە باعىتتايدى. بۇل رەتتە, 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جوو ستۋدەنتتەرىنىڭ شاكىرتاقىلارىن 25 پايىزعا كوتەرۋ ارقىلى جاستاردىڭ ءبىلىم الۋىنا قولداۋ كوزدەلىپ وتىر. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ قازاقستان جاستارىن «ءبىلىمدى, ەڭبەكقور, باستاماشىل, بەلسەندى بولۋعا, جۇمىس پەن سۇرانىسى بار وڭىرگە باتىل قاداممەن بارۋعا, شەبەرلىككە قول جەتكىزۋگە شاقىرىپ, جوعارى وقۋ ورىندارى ماماندارىنا, پەداگوگ عالىمدارعا ءبىلىم بەرۋدە, كاسىبي مامان دايارلاۋدا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. ول ءۇشىن ءبىلىم جۇيەسىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتاپ, ءبىلىم الۋ مەن ءبىلىم بەرۋدىڭ, وقىتۋدىڭ حالىقارالىق تالاپتارىن مەڭگەرتۋدىڭ ماڭىزى زور. وسى ورايدا, سولتۇستىك وڭىردەگى 50 جىلدان استام تاريحى بار ۋنيۆەرسيتەتتە اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى جۇمىستار بەلگىلەنگەن مىندەتتەرمەن ءوز ۇيلەسىمىن تاۋىپ وتىر دەپ ايتا الامىز. اتالعان ءبىلىم ورداسىندا ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋدىڭ ناقتى جۇيەسى قۇرىلعان.
– تاراتىڭقىراپ ايتساڭىز ءجون بولار ەدى.
– قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان ءبىلىم شاڭىراعى باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرادان تۇراتىن كوپدەڭگەيلى قۇرىلىم بولىپ تابىلادى. جوو باكالاۆرياتتىڭ 54 ماماندىعى بويىنشا جانە ماگيستراتۋرانىڭ 27 ماماندىعى, PhD دوكتورانتۋرانىڭ 4 ماماندىعى بويىنشا (ماتەماتيكا, تاريح, فيلولوگيا, شەت ءتىلى: ەكى شەت ءتىلى) وقىتۋ قىزمەتىن كورسەتەدى. اتالعان وقۋ ورداسىندا وقۋ ءۇردىسىن زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگيالارى نەگىزىندە جاڭعىرتۋعا, مامان دايارلاۋدىڭ ساپاسىنا, عىلىمي-پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ الەۋەتىن نىعايتۋعا كوپ كوڭىل بولىنۋدە. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ ماقساتىمەن فيزيكالىق, حيميالىق, تەحنيكالىق جانە اۋىل شارۋاشىلىعى زەرتحانالارى جاڭادان جابدىقتالىپ, عىلىمي-وندىرىستىك كەشەن قۇرىلدى.
قازاق ەلىنىڭ جاڭا ساتىعا كوتەرىلۋىنىڭ باستى نەگىزى, ۇكىلى ۇمىتتەرىمىزدىڭ بەرىك تىرەگى بولماق. بۇگىنگى جەتىستىكتەرىمىز – ەلباسى الدىمىزعا بۇعان دەيىن دە قويعان ءمىندەتتەردىڭ تياناقتى ورىندالۋىنىڭ كورىنىسى. قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە سايلانۋى بولاشاعىمىزدىڭ باياندىلىعىن ايقىندايدى.
اڭگىمەلەسكەن
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى