قازاقستاننىڭ انكاراداعى كۇندەرى ەرەكشە تابىسپەن وتۋدە
انادولى جەرىندە قازاق ەلى مەن تۇرىك جۇرتىنىڭ باۋىرلاستىعىن ايعاقتاي تۇسەتىن كەزەكتى ماڭىزدى شارا ءوتىپ جاتىر. مۇنى ۇيىمداستىرۋعا قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگى ۇيىتقى بولدى. ەل مەن ەلدى جاقىنداستىرىپ, حالىقارالىق قاتىناستاردى ءىلگەرىلەتۋگە زور ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ەلشى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ وزىندىك قولتاڭباسى تاعى دا كورىندى. ەكى كۇن بويى تۇرىك اعايىندار ءبىزدىڭ كۇمبىرلەگەن كۇيلەرىمىزدى, ءداستۇرلى اندەرىمىزدى تىڭداپ, مىڭ بۇرالعان ءبيىمىزدى تاماشالادى. ولار ونەرپازدارىمىزدى قوشەمەتتەۋدەن جالىققان جوق. العاشقى كۇنى «ادىرنا» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلى مەن «التىناي» مەملەكەتتىك حالىقتىق بي ءانسامبلى ونەر كورسەتتى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ قازاق جەرىنەن كەلگەن ونەرپازدارعا ىقىلاسى ايرىقشا بولدى.
بۇدان سوڭ قازاقستان كۇندەرى انكارانىڭ كەچيورەن اۋدانىندا جالعاستى. قازاق ونەرپازدارى ون مىڭعا تارتا ادام جيىلاتىن الاڭدا كونتسەرت قويدى. تۇرىكتەر وسى كونتسەرتتەن دە كەرەمەت اسەر العانىن جاسىرمادى.
قازاققا و باستان بۇيرەگى بۇرىپ تۇراتىن تۇرىكتەر جولىنان جاڭىلعان جوق. وسىناۋ كۇندەر اياسىندا انكارادا قازاقتىڭ اقيىق اقىنى ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ ءمۇسىنى ورناتىلدى. ول كەچيورەن شاعىن اۋدانىندا بىلتىر اشىلعان ءسۇيىنباي ساياباعىنا قونىس تەپتى. بۇل شاراعا ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەر باسشىلارى, اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى, قازاق جانە تۇرىك زيالىلارى, ەلدەن كەلگەن ءسۇيىنباي اقىننىڭ ۇرپاقتارى قاتىستى. ولار ەسكەرتكىشكە گۇل شوقتارىن قويدى, اقىن رۋحىنا قۇران باعىشتادى. ءبيۋستىڭ بيىكتىگى ەكى مەتردەن اسادى. بۇل تۋىندىنىڭ اۆتورى – بەلگىلى ءمۇسىنشى نۇرعالىم يساباەۆ. شارا بارىسىندا ءسۇيىنبايدىڭ ولەڭ-جىرلارى ورىندالدى. انكارانىڭ كەچيورەن اۋدانىنىڭ اكىمى مۇستافا اك ءوز سوزىندە:
– تۇرىك الەمىنىڭ ورتاق تۇلعاسى ءسۇيىنباي ارون ۇلىنا مەنىڭ قۇرمەتىم ايرىقشا. ول ءوز عۇمىرىن جۇرتىنىڭ بەرەكە-بىرلىگى مەن ىنتىماعىنا ارناعان اقىن. بىلتىر ونىڭ تۋعانىنا 200 جىل تولۋ قۇرمەتىنە اۋداننىڭ ەڭ كورىكتى جەرىنەن ساياباق اشقانبىز. ەندى ەسكەرتكىشىن ورناتتىق. بۇل قادام قازاق پەن تۇرىكتىڭ باۋىرلاستىعىن بەكىتە تۇسەدى, – دەدى.
ءسويتىپ, ءسۇيىنباي ءمۇسىنى انكارا تورىندە ورنىققان قازاقتىڭ تانىمال تۇلعالارىنا قويىلعان ءبىرقاتار ەسكەرتكىشتەردىڭ قاتارىن تولىقتىردى.
تۇرىك جەرىندە ءوتىپ جاتقان قازاقستان كۇندەرى اياسىندا «مەنىڭ ءپىرىم – ءسۇيىنباي, ءسوز ءسويلەمەن سىيىنباي!» دەپ جىرلاعان جامبىل جاباەۆتىڭ 170 جىلدىعى تويلانۋدا. انكارادا جىر الىبىنىڭ مەرەيتويىنا وراي حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, مەرەكەلىك كونتسەرت قويىلدى. «ادىرنا» مەن «التىناي» انسامبلدەرى بۇل جولى دا بابىندا ەكەنىن تانىتتى. جامبىل شىعارماشىلىعىمەن ءبىرشاما تانىستىعى بار دجەميلە كىنادجى دەگەن عالىم بىلاي دەدى:
– ءبىزدىڭ انادولىدا ءپىرسۇلتان ابدال دەگەن اقىن بار. جامبىل مەن سول اقىننىڭ ولەڭدەرىنەن ۇيلەسىمدىلىكتىڭ مىسالدارىن كوپتەپ كەزدەستىردىم. بۇل شىعارمالاردىڭ ىشكى رۋحاني بايلانىسى اڭعارىلىپ تۇرادى. ەكەۋى دە پوەزيالىق قۋاتى مىقتى اقىن. ەكەۋى دە حالىققا قامقور بولعان شايىرلار. ەكەۋى دە ەلدىڭ ءوز ءتىلىمەن جىرلايدى.
تۇرىك باۋىرلاردىڭ ىقىلاسىن كورگەن قازاقستاندىقتار دا ايانىپ قالعان جوق. ولار شارانى ۇيىمداستىرعان اۋداننىڭ اكىمىنە شاپان جاۋىپ, اقىننىڭ پورترەتىن سىيعا تارتتى. الماتى وبلىسىنان كەلگەن دەلەگاتسيا قۇرامىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقتيار ونەرباەۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءشامشا بەركىمباەۆا, بەلگىلى جازۋشى, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جۇماباي شاشتاي ۇلى, ءسۇيىنباي اقىننىڭ ۇرپاعى عابيت سادىرباەۆ جانە باسقالار بار.
تۇرىك جۇرتىنىڭ قازاق تۇلعالارىن ۇلىقتاۋى مۇنىمەن عانا شەكتەلمەيتىن سياقتى. انكارانىڭ كەچيورەن اۋدانىنىڭ اكىمشىلىگى كەلەسى جىلى جامبىل اقىنعا ارناپ ەسكەرتكىش اشۋدى كوزدەپ وتىر. سوعان قاراعاندا «سىي قىلساڭ, سىپىرا قىل» دەگەن ناقىل ءسوز تۇرىك باۋىرلارعا دا جات ەمەس بولۋى كەرەك.
البينا ءاشىم,
«ەگەمەن قازاقستان» –
انكارادان
انكارا