سوكولوۆ-سارىباي كەن وندىرىستىك بىرلەستىگىندەگى تەحنيكالار جۇمىس قارقىنىن ارتتىرادى
ەۋرازيالىق توپتىڭ قۇرامىنا كىرەتىن «سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگى» اكتسيونەرلىك قوعامى سوڭعى جىلدارى بىرنەشە رەت شەتەلدىك الىپ تەحنيكالار الدى. وسىدان 5 جىل بۇرىن جاپوندىق HITAسHI ەكسكاۆاتورلارى مەن كەن تاسيتىن اۋىر جۇكتى كولىكتەردىڭ العاشقى لەگى كاچار كەنىشىنە الىنعان بولاتىن. بۇل الىپ تەحنيكالار كارەرلەردەگى جۇمىس ونىمدىلىگىن بىرنەشە ەسە ارتتىردى. اسىرەسە, HITAسHI الىپ ەكسكاۆاتورىنىڭ دۇنيە جۇزىندە 6-7 داناسى عانا بار ەكەن. سونىڭ بەسىنشىسى وسى كاچار كەنىشىندە كەن قازىپ جاتىر. الىپ ەكسكاۆاتور ءشومىشىن جەرگە ءبىر سالعاندا 27 تەكشە مەتر جىنىستى توپىراقتى ءبىر-اق الادى. ال اۋىر جۇكتى ماشينالار ءبىر ساپارىندا 180 توننا كەن جىنىسىن تاسيدى, ءتىپتى, جۇرگىزۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا ولارعا 240 تونناعا دەيىن كەندى توپىراق ارتىلا بەرەدى. ودان كەيىن دە جاپوندىق جانە باسقا دا شەتەلدىك وزىق تەحنيكالار ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما بويىنشا الىنىپ وتىردى.
سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگىندەگى تەحنيكا پاركى جىل سايىن جاڭارتىلادى. قازىر كاسىپورىنعا بارلىعى 25 جاپوندىق HITAسHI اۋىر جۇكتى ماشينالارى الىندى. ونىڭ ىشىندە ون بەس ماشينا كاچار كەنىشىنە جىبەرىلەدى. ال ون ماشينانى №1 اۆتوكولىك تسەحى قابىلداپ الىپ جاتىر, ولار سوكولوۆ جانە سارىباي كەنىشتەرىنە جىبەرىلەتىن بولادى.
– بۇل 63 توننالىق اۋىر جۇكتى HITAسHI ماشينالارى جاپونيادا ەمەس, كانادادا شىعارىلعان. ولاردىڭ ەكەۋىن كەن الىبىنداعى ارنايى الاڭدا قۇراستىرىپ, سىناق پوليگونىنا جىبەردىك. قۇراستىرۋ ساپاسىنا كەپىل بەرەمىز. زاماناۋي تەحنيكا كەنشىلەر كوڭىلىنەن شىعادى دەپ ويلايمىز, – دەيدى تەحنيكانى قۇراستىرۋ مىندەتىن العان «TURKUAZ MACHINERY» كومپانياسىنىڭ وكىلى پەتر كولماكوۆ.
ون سەگىز مىڭنان اسا جۇمىسشى ىستەيتىن الىپ كاسىپورىنعا ءار كەلگەن جاڭا تەحنيكا بۇكىل ۇجىمنىڭ قۋانىشىنا اينالادى. ويتكەنى تەحنيكاسىز جانە ەلەكتر ەنەرگياسىنسىز الىپ ءوندىرىس تە قايىرلاعان كەمەدەي جۇمىسىن توقتاتادى. جۇمىستىڭ توقتاۋسىز جۇرگەنى ادامدارعا الىپ جۇرەكتىڭ سوعىپ تۇرعانىنداي اسەر بەرەدى. ءوندىرىستىڭ ءار ۋچاسكەسىندە ناپاقاسىن وسى جەردەن تاۋىپ وتىرعان قانشاما ادام ونى جانىمەن سەزىنگەندەي. كەنشىلەر قالاسىنىڭ تىنىسى دا وسى وندىرىستەن قۋات الادى. مىسالى, اندرەي ۆلاديميروۆيچ باسقاراتىن اۆتوكولىك تسەحىندا 139 ماشينا بار, ونىڭ سىرتىندا قانشاما ادام جوندەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسادى.
– ءبىزدىڭ تسەح وسىدان 4 جىل بۇرىن وسىنداي زاماناۋي تەحنيكالار العان بولاتىن. ءتورت جىلدىق ۇزىلىستەن كەيىن الىپ وتىرعان ماشينالارعا ءبارىمىز دە قۋانىپ وتىرمىز. وسى جولى ون ماشينا الامىز, – دەيدى №1 اۆتوكولىك تسەحىنىڭ باستىعى اندرەي انكۋدينوۆ. «TURKUAZ MACHINERY» كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى قۇراستىرعان ەكى اۋىر جۇكتى HITAسHI ماشينالارى تەحنيكا قاۋىپسىزدىگى پوليگونىنا جەتكىزىلىپ, وسىندا سىناقتان وتكىزىلەدى. وندا وسى ءبىر ماشينادا جۇمىس ىستەيتىن الەكساندر ۆاسيۋچكوۆتى, زاحار گايتۋرين, دىنمۇحاممەد بايقۇلوۆتى ەرتىپ تسەح باستىعى اندرەي ءۆلاديميروۆيچتىڭ ءوزى كەلدى. بۇلار جۇرگىزۋشىلەر كومانداسى بولىپ ەسەپتەلەدى ەكەن. جاي جۇرگىزۋشىلىكتەن باستاپ, كەن ورنىنا كەلگەن سوڭ بەلاز, Comatsu, Catarpillar اۋىر جۇكتى ماشينالارىمەن جۇمىس ىستەگەن ولاردىڭ ارقايسىسى مىنا كەلگەن HITAسHI ماشيناسىنىڭ ءار تەتىگىن جاتقا ءبىلىپ تۇر. ءۇش جۇرگىزۋشىنىڭ اراسىندا دىنمۇحاممەدتىڭ عانا ەڭبەك ءوتىلى ون جىلدان اسىپتى. ال الەكساندر مەن زاحاردىڭ ءجۇرگىزۋشىلىك وتىلدەرى 40 جىلعا تاياعان.
– شەتەلدىك وزىق تەحنيكالار جىل سايىن جەتىلدىرىلىپ وتىرادى. مىنا ماشينانىڭ قۋاتتىلىعى اسا زور ەمەس, ورتاشا 63 توننا. مەن مۇنان بۇرىن 75 توننالىق CAT كولىگىندە جۇمىس ىستەگەنمىن. ءبىزدىڭ كەنىشتەردە ءبىر اپارعاندا 195 توننا توپىراق تاسيتىن ماشينالار بار. ولاردىڭ بارلىعى دا وتە قولايلى, ىشىندە قىستا پەشى, جازدا جەلدەتكىشى بار. شاڭ كىرمەيدى. بىراق مىنا تەحنيكانىڭ ارتىقشىلىعى – اقاۋى بىردەن ەكرانعا شىعادى, – دەيدى جۇرگىزۋشى الەكساندر ۆاسيۋچكوۆ.
ماشينا تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىك پوليگونىندا سىناقتان اسىقپاي وتكىزىلەدى. جۇرگىزۋشىلەر مەن تسەح باستىعى ماشينانى كەزەك-كەزەك ايداپ كوردى. ماشينا كابيناسىنداعى ەكراننان الدىنداعى, ارتىنداعى, جانىنداعى جولدىڭ بارلىعى كورىنەدى.
– جولدى ونسىز دا اينەكتەن كورىپ وتىرعان جوقسىز با, مىنا ەكران جۇرگىزۋشىنىڭ نازارىن بۇرماي ما؟ – دەيمىز ءبىز تەحنيكا سىناعىنا قاتىسقاندا.
– ولاي ەمەس, ماشينانىڭ ەنى وتە جالپاق. مەن وڭ جاعىمداعى, ماشينانىڭ ارتىنداعى جولدى تۇگەل كورمەيمىن. ال ەكراننان ونىڭ بارلىعىن كورىپ وتىرمىن. ال كارەردەگى جولدار پوليگونداعىداي جازىق ەمەس, تەرەڭدەگەن سايىن قۋسىرىلىپ, جىڭىشكەرە بەرەدى. وندا اۋىر جۇكپەن كەلە جاتقان ماشيناعا ءمۇلت كەتۋگە بولمايدى, – دەپ ءتۇسىندىردى اندرەي ۆلاديميروۆيچ.
جۇرگىزۋشىلەردىڭ پوليگوندا سىنالعان جاڭا تەحنيكاعا قۋانىشىن ءبىز دە تۇسىنگەندەيمىز. شەتەلدەن اكەلىنگەن بۇل وزىق تەحنيكالار كارەرلەردە ءۇش جىل بويى تاۋلىگىنە توقتاماي جۇمىس ىستەيدى. تەك جۇرگىزۋشىلەر تۇسكى اسىن ءىشىپ جانە اۋىسىمىن قابىلداپ العاندا عانا ءبىر ساعاتتان تىنىستايدى ەكەن. وسىلاي تىنىمسىز جۇمىس ىستەگەن كەيبىر تەحنيكالارعا ءۇش جىلدا قول تيمەيدى, ياعني اقاۋسىز جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگىنىڭ كارەرلەرىنەن بارلىعى 115 ميلليون توننا كەن جىنىسى سىرتقا شىعارىلعان. ال بيىل جىل باسىنان بەرى كەنىشتەر 38 ميلليون توننا توپىراقتان بوساتىلدى. كەن جىنىسى سىرتقا شىعارىلعان سايىن تازا كەندى الۋعا مۇمكىندىك مول تۋادى. ونىڭ بارلىعىن كەنىشتىڭ سىرتىنان قاراعاندا قۇمىرسقاداي تىنىمسىز قىبىرلاپ جۇرگەن وسى ماشينالار تاسيدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
رۋدنىي