ۇتقىرلىق پەن ۇتىمدىلىق

دسۇ نارىعىندا باسەكەلەستىكتى كۇشەيتەدى   دسۇ –1995 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا, وسىعان دەيىن بولعان جانە 50 جىل ارەكەت ەتكەن تاريفتەر جانە ساۋدا جونىندەگى باس كەلىسىمنىڭ جالعاسى رەتىندە قۇرىلعان الەمدىك ۇيىم. الايدا, بۇرىنعىعا قاراعاندا, ەڭ باستى ەرەكشەلىگى, ول ەندى حالىقارالىق ۇيىم رەتىندە زاڭدى ءمار­تەبەگە يە بولدى. سونىمەن قاتار, ىسكەرلىك اۋقىمى دا كەڭەيىپ, ادامزات قوعامىنا تيگىزەر اسەرى دە ۇلعايدى. ەندى, بۇل ۇيىم­عا قازاقستان دا قوسىلىپ وتىر. دسۇ-دان قورقۋدىڭ قاجەتى جوق. دسۇ ەرەجەلەرى دامۋشى ەلدەر ءۇشىن بىرقاتار جەڭىلدىكتەر قاراستىرادى. قازىرگى كۇننىڭ وزىندە وسى ۇيىمعا مۇشە دامۋشى مەملەكەتتەر دا­مىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ءوز نا­رىقتارىن قورعاۋدىڭ اناعۇرلىم جو­عارى كەدەندىك-تاريفتىك تەتىكتەرىنە يە بولىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيى­­مىنا قوسىلۋى قاجەتتىلىك ەكەنىن دالەلدەيتىن فاكتورلار جەتكىلىكتى. سە­بەبى, بۇگىنگى تاڭدا كۇللى الەمدە بىرىگۋ ۇدە­رىستەرى ءجۇرىپ جاتىر. الەمدەگى الىپ مەملەكەتتەر بولسىن نەمەسە شاعىن ەلدەر بولسىن ەكونوميكالىق وداقتارعا ينتەگراتسيالانۋ ۇستىندە. ويتكەنى, كوپتەگەن حالىقتار ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتۇرلى وداقتارعا بىرىگۋدى جالپىادامزاتتىق جاھاندانۋعا قولايلى تۇردە كىرىگۋدىڭ ەڭ باستى جولى دەپ سانايدى. وسىعان وراي, شۆەيتساريانىڭ جەنەۆا قالاسىندا وتكەن رەسمي شارادا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ەگەر توقسانىنشى جىلداردىڭ ورتاسىندا قازاقستان تەك پوستكەڭەستىك ەلدەرمەن عانا ساۋدا قاتىناسىن جاساسا, بۇگىنگى كۇنى ءبىز الەمنىڭ 185 ەلىمەن ساۋدا جاسايمىز. ەۋروپالىق وداق قازاقستاننىڭ نەگىزگى ەكونوميكالىق ارىپتەسى بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ ساۋدامىزدىڭ 40 پايىزدان استامى سونىڭ ۇلەسىنە تيەدى. رەسەي, قىتاي, اقش, كانادا جانە باسقا دا ءبىر­قاتار ەلدەر قازاقستاننىڭ ساۋدا اينالى­مىنا ەداۋىر ۇلەس قوسۋدا», دەپ اتاپ كورسەتتى. دسۇ-عا مۇشە بولۋ قازاقستاننىڭ ساۋدا-ساتتىق الەمىندەگى كوكجيە­گىن دە كەڭەيتە تۇسەدى. وتاندىق ءونىم ءوندىرۋ­شىلەرگە باسەكەلەستىك پەن وعان قابىلەتتىلىك قاجەتتىلىگى تۋىن­داپ وتىر. جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, تۇتىنۋشىنىڭ تاڭ­داۋ جانە ساپالى دا ارزان تاۋارعا قول­جەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن, سول ارقىلى وتانداستارىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق احۋالىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىن قادام بولاتىندىعى ايقىن. قازىرگى تاڭدا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءبىلىم مەن عىلىمىنا تىكەلەي ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان تەحنولوگيالىق جابدىق­تارى­نىڭ باسىم كوپشىلىگى ەسكىردى. بارشا ازا­ماتتاردىڭ قۇلاعىن ەلەڭ ەتكىزگەن وسى ءبىر وڭدى جاڭالىق, ەڭ الدىمەن, عىلىمداعى جابدىقتار مەن قۇرال-ساي­ماندار پاركىن تۇبەگەيلى جاڭارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. قازاقستانعا كەلەتىن عىلىمي-تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتارعا سالىناتىن كەدەندىك سالىقتىڭ مولشەرى كۇرت ازايادى. بۇل تاماشا مۇمكىندىك بولار ەدى. ەڭ باستىسى, دسۇ-عا كىرۋ قازاق ەلى­نىڭ الەمدەگى ابىرويىن اسقاقتاتىپ, حالىقتىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق الەۋەتىن جوعارىلاتادى. الەمدىك نا­رىققا ۇتىمدى كىرىگۋ, وزىق تەحنولوگيا­لار مەن زاماناۋي عىلىمعا سۇيەنگەن يننوۆاتسيالاردى كەڭىنەن ەنگىزۋ, ەركىن ساۋدا مەن باسەكەلەستىك ورتادا قارىشتاپ دامۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ, مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ, ەلدىڭ ەسەسىن ەشكىمگە جىبەرمەۋ, جان باسىنا وندىرىلەتىن ءونىمدى ەسەلەپ ۇلعايتىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ – ەڭ نەگىزگى مىندەت بولاتىندىعى ءسوزسىز. سون­دىقتان, توقمەيىلسىپ توقىراۋعا, ەرىنشەكتىك جاساپ جالقاۋلانۋعا, ىسىراپشىل شاشپا بولۋعا, ەل امان, جۇرت تىنىشتا ۇدەرىسكە ىلەسپەي كوشتەن قا­لۋعا, دوسقا كۇلكى, دۇشپانعا تابا بو­لۋعا مۇلدەم جول جوق. تەك, ۇتقىرلىق پەن ۇتىم­دىلىقتى ۇران ەتكەن ەل عانا كوم­بەگە بۇرىن جەتىپ, كوزدەگەن ماقساتىن ولجالايدى. ايدار سابىروۆ, ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى اتىراۋ