ادام بولعان سوڭ باس اۋىرىپ, بالتىر سىزداماي تۇرمايدى. وندايدا, ارينە, قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرمايسىز. ەڭ الدىمەن, ۇيدە ۇيرەنشىكتى ەم-دومىڭىزدى جاسايسىز. قۇرت تىستەپ, قۇرىم شاي ىشكەن سوڭ قۇرىس-تىرىسىڭىز جازىلىپ, قۇر اتتاي شاۋىپ كەتەتىن كەزدەرىڭىز دە از ەمەس. ال اناۋ-مىناۋ انتيبيوتيكتەرگە بوي بەرمەيتىن بۇگىنگىنىڭ تۇماۋ-سىماۋى نەمەسە ودان گورى اۋىرلاۋ اۋرۋلار الىپ ۇرعالى تۇرسا قايتەسىز؟ امال جوق, اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنۋىڭىزگە تۋرا كەلەدى. اياعىڭىز جەتسە, ەل قاتارلى ەمحاناعا باراسىز. دەنەڭىزدى دەرت دەندەپ, سىركەڭىز سۋ كوتەرمەي سىلەڭىز قاتسا, تەلەفونمەن «103» ءنومىرىن تەرەسىز. وكىنىشكە قاراي, ءبارى ءسىز ويلاعانداي وڭدى بولا بەرمەيدى. ءاسىرەسە, قىستا قىزۋ كوتەرەر جۇقپالى ۆيرۋستار قوزعان شاقتا شۇعىل شاقىرتۋلار شامادان تىس كوبەيەتىندىكتەن «جەدەل جاردەم» دىتتەگەن ۋاقىتىندا جەتە الماي قالىپ جاتادى. سودان بارىپ سالا قىزمەتىنە بايلانىستى سانالۋان سىن-ءپىكىرلەر ايتىلادى. بىراق, بۇل كەلەڭسىزدىكتىڭ استارىندا قانداي گاپ بارىن بىلايعى جۇرت بىلمەيدى.
جۋىردا ءبىز استانا قالاسى جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسىنىڭ تىنىس-ءتىرشىلىگىمەن تانىسۋ بارىسىندا ماسەلەنىڭ مانىسىنە ءبىراز قانىققانداي بولدىق. اتالعان مەكەمەنىڭ باسشىسى ساپاربەك دۇيسەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى پروبلەمالار كوپ كورىنەدى. سولاردىڭ ءىشىندەگى ەڭ ءىرىسى – كادر تاپشىلىعى. قازاقستاننىڭ باسقا ايماقتارىنا ۇلگى كورسەتۋگە ءتيىس ەلوردامىزداعى جەدەل ءجاردەم قىزمەتى دارىگەرلەرمەن نەبارى 52 پايىزعا عانا قامتىلعان. قالعان بولىگىن فەلدشەرلىك قۇرام تولىقتىرىپ تۇر. بۇل بيىل قالىپتاسقان جاعداي ەمەس. تالاي جىلداردان بەرگى تاۋسىلمايتىن جىر. ىرگەلى ءىستىڭ ىلگەرى باسۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن كەمشىلىكتەن قاشان ارىلارىمىز بەلگىسىز.
اڭگىمەنىڭ وسى تۇسىنا كەلگەندە كوكەيىمىزدەگى ساۋالدى كومەكەيدە ىركە المادىق. «وۋ, سوندا رەسپۋبليكامىزداعى بالەنباي مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى قايدا ءجۇر؟». سۇحباتتاسىمىز قايتارعان جاۋاپقا قاراعاندا قازىرگى تاڭدا جەدەل جاردەم قىزمەتى ءۇشىن ارنايى ماماندار دايارلانبايدى ەكەن. ۋنيۆەرسيتەت ديپلومىمەن وسىندا جۇمىسقا كەلگەن قىز-جىگىتتەر قايتا ازىرلىكتەن ءوتىپ, قولدارىنا سەرتيفيكات تيگەننەن كەيىن عانا قاتارعا قوسىلادى. وقۋعا بايلانىستى بارلىق شىعىنداردى مەكەمە ءوز موينىنا الادى.
– ءبىزدىڭ جۇمىستىڭ سيپاتى بولەكتەۋ بولعاندىقتان, سودان تۋىندايتىن تۇيتكىلدەر دە جەتەرلىك. بىردە كۇندىز, بىردە تۇندە ەكى اۋىسىممەن ەرتەلى-كەش شاپقىلايتىندىقتان جاستارىمىز مازاسىز شارۋانىڭ ماڭىن باسقىلارى كەلمەيدى. سوندىقتان, تاڭەرتەڭ ساعات توعىزدا كەلىپ, كەشكى التىدا ۇيلەرىنە قايتاتىن ەمحانالاردى كوبىرەك ءتوڭىرەكتەيدى. ولاردى دا تۇسىنۋگە بولادى. ءارقايسىسىنىڭ وتباسى بار. دەمالىس, مەرەكە كۇندەرى ۇيلەرىندە, اعايىن-تۋعاندارى مەن دوس-جاراندارىنىڭ ورتاسىندا بولعىلارى كەلەدى. راس, وزگە ارىپتەستەرىمىزبەن سالىستىرعاندا جالاقىنى ارتىقتاۋ تابامىز. پسيحولوگيالىق, ەموتسيالىق جۇكتەمەلەردىڭ مولدىعى, كەستە بويىنشا كەزەككە شىعۋدىڭ وتەمى رەتىندە قىزمەتكەرلەرىمىزگە قوسىمشا اقى تولەنەتىنى بەلگىلى. ءبارىبىر ماماندار جەتىسپەۋشىلىگى بايقالادى. سوندىقتان, جوعارى ءبىلىمدى دارىگەرلەر جەتىسپەيتىن ولقىنى تاجىريبەلى فەلدشەرلەرمەن «جابۋعا» ءماجبۇرمىز», – دەپ ساپاربەك سەرىك ۇلى ويىن ودان ءارى ءوربىتتى.
باس دارىگەر حالىقتى ابدەن ابىگەرگە ءتۇسىرىپ, مەزى قىلاتىن «جەدەل جاردەمنىڭ» دەنساۋلىعى ناشارلاعان ناۋقاستارعا دەر كەزىندە جەتىپ ۇلگەرمەۋ سەبەپتەرىن دە جاسىرماي جايىپ سالدى: «بيىل 15 قاڭتاردا قىزمەتكە كىرىسكەننەن باستاپ «مەجەلى نۇكتەگە نەگە مەزگىلىندە كەلە المايمىز؟» دەگەن ساۋال سانامدى سان ساققا جۇگىرتتى. سىنىققا سىلتاۋ ىزدەپ اقتالۋدان اۋلاقپىن. كوكەيكەستى ماسەلەنى زەرتتەپ كورسەك, اۆتوپاركتەگى كولىكتەردىڭ 53 پايىزى توزعان. 2010 جىلى الىنعان اۆتوكولىكتەر تاۋلىك بويى تىنىمسىز جۇيتكيتىندىكتەن ەسكىرىپ بىتكەن. سونىڭ سالدارىنان ولاردىڭ بۇزىلۋى جيىلەيدى. ارعى جاعى تۇسىنىكتى».
تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن ىزدەۋدىڭ ارقاسىندا قالالىق اكىمدىكتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن بىرقاتار يگى ىستەر اتقارىلىپتى. شاھار تۇرعىندارى سانىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى كەيىنگى كەزدەرى «جەدەل جاردەمنىڭ» تاعى بەس بولىمشەسى اشىلىپتى. بۇل رەتتە «يلينكا», «لەسوزاۆود», «كوكتال» سەكىلدى شەتكەرى ايماقتارداعى تۇرعىنداردىڭ تالاپ-تىلەگى ەسكەرىلىپتى. قىزمەت كورسەتىلەتىن اۋدانداردىڭ اۋماعىنا قاراي دارىگەرلىك بريگادالار جاساقتالىپتى. ءتيىمدى وزگەرىستەردىڭ ناتيجەسى بىردەن كورىنىپتى. ءسويتىپ, 1-3 دارەجەلى شاقىرتۋلارعا ۇزاعاندا 10 مينۋتتا جەتۋ جونىندەگى استانا اكىمىنىڭ تاپسىرماسىن ويداعىداي ورىنداۋعا قول جەتكىزىلگەن. سونداي-اق, قالالىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىمەن كەلىسىمگە قول قويىلعان. ول بويىنشا جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى «جەدەل جاردەم» بريگادالارىنىڭ كوشەلەردەگى كەپتەلىستەرگە تۇسپەي, توقتاۋسىز قوزعالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى. بىرلەسكەن ارەكەت ۇدەرىسىن ديسپەتچەرلەر ۇيلەستىرىپ وتىرادى.
قالا باسشىلىعىنىڭ قامقورلىعىمەن جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانساسىنا جاقىندا 8 رەانياموبيل بەرىلىپتى. الداعى تامىز ايىندا تاعى 25 اۆتوكولىك بولىنبەك. مۇنداي قولداۋ وسى ۋاقىتقا دەيىنگى ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەرى انىق.
ۇزىن-ىرعاسى 1500-دەي ادام ەڭبەك ەتەتىن ۇجىمدا الەۋمەتتىك ماسەلەلەر دە دۇرىس جولعا قويىلعانىن بىلدىك. ناۋرىزدا كىلتى تاپسىرىلعان 30 قىزمەتتىك پاتەر يەلەرى قونىس تويلارىن وتكىزگەن. بالاباقشالاردان بۇلارعا 100 ورىن ءتيىپتى. جاقسى ءداستۇر جالعاسىن تاپپاق.
ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بار ەكەن. قالالىق بيۋدجەتتەن تۇسەتىن قارجىنى ورنىمەن پايدالانا وتىرىپ, ۇنەم ەسەبىنەن ۇزدىك شىققان قىزمەتكەرلەرگە سىياقى بەرۋدىڭ شارتتارى بەكىتىلگەن. سوعان سايكەس جۇرگىزۋشىلەر 130-150 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا, جوعارى ساناتتى دارىگەرلەر 280 مىڭ تەڭگە مولشەرىندە جالاقى الادى.
باس دارىگەردىڭ ەمدەۋ جۇمىستارى ءجونىندەگى ورىنباسارى راۋشان مولدابەكوۆانىڭ باستاۋىمەن ديسپەتچەرلەر بولىمىنە بارعانىمىزدا قازانداي قايناعان قىزۋ تىرلىكتىڭ ۇستىنەن تۇستىك. ارانىڭ ۇياسىنداي گۋلەگەن اياداي بولمەدەگى قىزمەتكەر ايەلدەردىڭ اۋزىندا دا, قولدارىندا دا تىنىم جوق. سىرقاتىنا داۋا سۇراپ حابارلاسۋشىلاردىڭ الدىمەن ادرەسىن جازىپ, سوسىن قالىپتاسقان قاعيدات بويىنشا ولارعا ءتيىستى كومەك كورسەتىلەدى, جەڭىل-جەلپى دىمكاستارعا دارىگەرلىك كەڭەس بەرىلەدى نەمەسە وزدەرىنىڭ ۋچاسكەلىك ەمحانالارىنا كورىنۋ جونىندە ۇسىنىس جاسالادى. اۋرۋى اسقىنعاندارعا دارىگەرلىك توپ اتتاندىرىلادى. ولار بارعان بويدا ناۋقاستىڭ دياگنوزىنا قاراي ءدارى-دارمەك تاعايىنداپ, ەكپە جاسايدى. قاجەت دەپ تاپسا پاتسيەنتتى اۋرۋحاناعا اپارىپ جاتقىزادى.
اينالاعا اڭتارىلا قاراعان ءتۇرىمىزدى كورگەن اعا ديسپەتچەرلەر ناتاليا كوزىرەۆا مەن جانات ءىلياسوۆا قالجىڭمەن قاعىتىپ قويادى. «ءسىز, قايتا «تىنىش» كەزىمىزگە تاپ كەلدىڭىز. ءبىرازدان سوڭ بىرەۋدى بىرەۋ ءبىلىپ بولمايتىن قاربالاس باستالادى. ونى كورسەڭىز ەكى قۇلاعىڭىزدى باسىپ بەزىپ كەتەتىن سىڭايىڭىز بار ما, قالاي؟..».
– كەيدە بولار-بولماسقا شاقىراتىندار دا كەزدەسەدى. سول ساتتە ەكىنشى ءبىر جەردە قينالىپ كومەككە ءزارۋ باسقا بىرەۋلەر جاتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرمەيدى. اقىرىنداپ بازىنا بىلدىرسەك, اشۋ شاقىرىپ, ارىز-شاعىمدارىن بوراتا جونەلەدى. گۋمانيستىك ماماندىق وكىلدەرى بولعاندىقتان الگىلەردىڭ ادەپسىزدەۋ ارەكەتىنە كونەمىز. كەيبىرەۋلەرى ءتۇسىنىستىك تانىتىپ, ايتقاندارىمىزعا قۇلاق اسادى, – دەيدى قوس قۇربى اڭگىمەلەرىن ءارى جالعاپ.
مازاسىز ماماندىقتىڭ قىر-سىرىنا قانىعۋ ماقساتىمەن №24 بريگادانىڭ اۆتوكولىگىنە مىندىك. باعىتىمىز كەنەسارى كوشەسىندەگى كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەنى. دارىگەر انار داۋىتباەۆا مەن فەلدشەر ازامات ەشمۇراتوۆتىڭ قولدارىنداعى مالىمەت بويىنشا ءبىر جىگىت بيىكتەن قۇلاعان. قايدان؟ قاشان؟ قانداي جاعدايدا جاتىر؟ ازىرگە بەلگىسىز. ءبارىن بارا كورەمىز.
ءسوزدىڭ شىنى كەرەك, ىشتەي ەپتەپ جۇرەكسىنىپ كەلەمىن. كوز الدىمدا ۇرەيلى كورىنىستەر كولبەڭدەيدى. «قايدان جەلپىلدەي قالىپ ەدىم. انشەيىندە قاندى كورسەم زارەم ۇشاتىن قايران باسىم, ەندى قايتەر ەكەنمىن...». وسى ويىمدى وقىعانداي قاسىمداعى ءفوتوتىلشى ورىنباي بالمۇرات «سەسكەنسەڭ وسىندا وتىرا بەر, كەرەك دەرەكتەردى مەن-اق اكەلەم» دەيدى ءازىل-شىنى ارالاس.
ابىروي بولعاندا, جاراقاتتانعان ازاماتتىڭ ون ەكى مۇشەسى امان ەكەن. قولما-قول ىسكە كىرىسكەن انار العاشقى پايىمدارىن العا تارتتى. جۇمىس بابىمەن شاپقىلاپ جۇرگەن سانتەحنيك شالقار دانياروۆ باسپالداقتان اياعى تايىپ, شالقالاي قۇلاعان. سونىڭ سالدارىنان ازداپ ميى شايقالعان, قۇيىمشاعى شىتىناعان سەكىلدى. ازامات اۆتوكولىك ىشىندە ەكگ جاساعاندا جۇرەگىنىڭ قالىپتى سوعاتىنىن انىقتادى. ىشكى اعزالارىنا زاقىم كەلگەن-كەلمەگەندىگى اپارعان اۋرۋحانادا تەكسەرىلمەك.
ورتالىق بازاعا ورالىپ كەلە جاتقان جولدا انار مەن ازاماتتى اڭگىمەگە تارتتىق. «وزدەرىڭ ورىمدەي جاس ەكەنسىڭدەر, ۇنەمى ات ۇستىندەسىڭدەر. شاپقىلاۋدان شارشامايسىڭدار ما؟ قىرعىن توبەلەس, اتىس-شابىستان اجال قۇشقانداردى كورەسىزدەر, اۋىر ناۋقاستان ازاپتانعان ادامداردىڭ مۇشكىل حالىنە كۋا بولاسىزدار. سولاردىڭ ءبارى جۇيكەلەرىڭە ارتىق سالماق تۇسىرمەي مە؟» دەيمىز عوي باياعى. ەكەۋى اقىلداسىپ العانداي «بۇل ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز. بويىمىزدى قورقىنىش بيلەگەن ساتتەر دە بولماي قالعان جوق. كورە-كورە كوندىگىپ كەتتىك قوي» دەدى ءبىراۋىزدان.
جەدەل جاردەم ستانساسىنا جاقىنداي بەرگەنىمىزدە بريگادا مۇشەلەرىنە راتسيا ارقىلى جاڭا تاپسىرما بەرىلدى. رەسپۋبليكا داڭعىلىنداعى №57 ءۇيدىڭ 43 جاسار تۇرعىنىنىڭ قان قىسىمى كۇرت كوتەرىلىپ كەتىپتى. تەزدەتىپ جەتپەسە بولمايدى.
...انادايدا اسىعىپ «جەدەل جاردەم» اۆتوكولىگى زۋلاپ بارادى. توبەسىندەگى قىزىل شامى جارق-جۇرق ەتەدى. دابىلدىڭ اششى ءۇنى اينالانى ازان-قازانعا بولەپ, قۇلاق تۇندىرادى. دەمەك, دەنساۋلىعى دەم بەرۋدى قاجەتسىنگەن ءبىر جانعا جاردەمگە اسىققاندارى عوي. ءۇمىت دۇنيەسىن ۇزبەي ۇلگەرسە ەكەن...
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
استانا