پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى مەن اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك ەلىمىزدىڭ اگرارلىق سەكتورىندا يادرولىق تەحنولوگيالاردى بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ جوباسىن ىسكە اسىرادى, دەپ جازادى Egemen.kz.
پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى مەن اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك (اەحا) عىلىم, تەحنولوگيالار جانە يننوۆاتسيالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق كەلىسىمىنە قول قويدى.
بۇل كەلىسىم قازاقستان مەن اەحا اراسىنداعى عىلىمي-تەحنولوگيالىق ارىپتەستىكتى جاڭا دەڭگەيگە شىعارىپ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, تۇراقتى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ جانە يادرولىق ءارى يزوتوپتىق تەحنولوگيالاردى بەيبىت ماقساتتا قولدانۋ باعىتتارىنداعى بىرلەسكەن باستامالاردى ىسكە اسىرۋعا نەگىز بولادى.
تاراپتار بۇل باعىتتاعى جوبالاردى عىلىم, تەحنولوگيالار جانە يننوۆاتسيالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق جانە پراكتيكالىق نەگىزدەرىن ايقىنداي وتىرىپ, حالىقارالىق عىلىمي ستاندارتتاردى جانە اەحا-نىڭ جاھاندىق عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋەتىن بىرىكتىرە وتىرىپ جۇزەگە اسىرماقشى.
ۇعا قوعاممەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – Atoms4Food حالىقارالىق باستاماسى اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ. بۇل باستاما اگروونەركاسىپتىك سەكتورعا زاماناۋي يادرولىق جانە يزوتوپتىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا جانە كليماتتىق وزگەرىستەر جاعدايىندا تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەلەرىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلىق باقىلاۋعا الۋ قاجەت
كەلىسىم اياسىندا ۇيلەستىرىلگەن عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارى (CRP), اەحا-نىڭ تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى (TCP) جانە بىرلەسكەن عىلىمي پلاتفورمالار ارقىلى كەلەسى ستراتەگيالىق باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر:
– كليماتتىق وزگەرىستەرگە ءتوزىمدى جانە جوعارى ءونىمدى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جاڭا سورتتارىن شىعارۋ ماقساتىندا مۋتاتسيالىق سەلەكتسيا باعدارلامالارىن ازىرلەۋ;
– تىڭايتقىشتاردى ءتيىمدى پايدالانۋ مەن وسىمدىكتەردىڭ قورەكتەنۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن ازوت-15 (¹⁵N) سەكىلدى يزوتوپتىق ادىستەردى قولدانۋ;
– اۋىل شارۋاشىلىعى زيانكەستەرىنە قارسى ەكولوگيالىق قاۋىپسىز كۇرەس قۇرالى رەتىندە ستەريلدى جاندىكتەر ءادىسىن (SIT) ەنگىزۋ;
– رادياتسيالىق وڭدەۋ جانە فيتوسانيتاريالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى ازىق-ت ۇلىك شىعىندارىن ازايتۋ, تاعام ونىمدەرىنىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ;
– جانۋارلاردى ازىقتاندىرۋ, كوبەيۋ جانە ۆەتەريناريالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا يادرولىق جانە يادرولىق تۋىندى تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى مال شارۋاشىلىعى ونىمدىلىگىن كوتەرۋ;
– تۇراقتى يزوتوپتار ادىستەرىن پايدالانۋ ارقىلى عىلىمي نەگىزدەلگەن تاماقتانۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ جانە حالىق دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ;
– عىلىمي جانە زەرتحانالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەن جاڭعىرتۋ, كادرلار دايارلاۋ جانە مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى ينستيتۋتسيونالدىق الەۋەتتى كۇشەيتۋ;
– اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ازىق-ت ۇلىك جۇيەلەرىندە رادياتسيالىق جانە يادرولىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا قاتىستى رەتتەۋشى جانە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازالاردى ۇيلەستىرۋ.
بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 250 ءوندىرىس اشىلدى
تاراپتار عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, تاجىريبە مەن ءبىلىم الماسۋ, حالىقارالىق ساراپشىلاردى تارتۋ, عىلىمي تاعىلىمدامالار مەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىنە دە نازار اۋدارادى. سونىمەن قاتار, جاس عالىمداردى قولداۋ, حالىقارالىق عىلىمي جەلىلەرگە قاتىسۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ جانە قازاقستاندىق عىلىمدى جاھاندىق زەرتتەۋ كەڭىستىگىنە ىقپالداستىرۋ ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندالدى.
بۇل كەلىسىم ۇعا مەن اەحا اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ستراتەگيالىق سيپاتىن ايقىندايدى. سونىمەن بىرگە عىلىم مەن يننوۆاتسيانى دامىتۋ ارقىلى جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرۋگە باعىتتالعان ۇزاق مەرزىمدى سەرىكتەستىكتىڭ بەرىك نەگىزىن قالىپتاستىرادى. بۇل قادام ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىقتاعى ءرولىن كۇشەيتىپ, وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى ەلدىڭ عىلىمي جانە اگرارلىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا جاڭا سەرپىن بەرەدى.
الماتى