الماتى وبلىسىندا حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋم ءوتتى
تاڭعاجايىپ تاماشا تابيعاتىمەن ەرەكشەلەنەتىن الماتى وبلىسىندا «جىبەك جولىن جاڭعىرتۋ ارقىلى جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشۋ» اتتى حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋم بولىپ ءوتتى. فورۋمعا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى امانداق باتتالوۆ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان حايىروۆ, سونىمەن قاتار ەلىمىزدەگى ديپلوماتيالىق ميسسيالار مەن ەلشىلىكتەردىڭ جانە شەتەلدىك, وتاندىق ءىرى بيزنەستىڭ الەۋەتتى ينۆەستورلارى, ۇلتتىق كومپانيالارى مەن ەكونوميكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. فورۋمدى الماتى وبلىسى ۇيىمداستىرىپ وتىرعاندىقتان, وسى ءوڭىر باسشىسى پلەنارلىق وتىرىستى اشىپ, جەتىسۋ جەرىنە ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ بارىسىنا توقتالىپ, جاڭا دەرەكتەردى ورتاعا سالدى.
«مەملەكەتتىك ساياساتقا ساي ينۆەستيتسيا تارتۋدا جەتىسۋ جەرىندە سوڭعى جىلدارى اتقارىلعان جۇمىستىڭ ءبىر پاراسىن كەلتىرسەك, رەسپۋبليكا بويىنشا بىلتىرعى جىلى وبلىسىمىز 4-ءشى ورىننان كورىندى. قۇنى 34,7 ملرد. تەڭگە بولاتىن 170 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل 3,6 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ قۇرىلۋىنا ىقپال ەتتى. اعىمداعى جىلى سوماسى 94 ملرد. تەڭگە بولاتىن 115 جوبا قولعا الىنىپ, 4,4 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلاندى. جالپى العاندا 2016-2020 جىلدارى قۇنى 2 تريلليون تەڭگە بولاتىن 443 جوبا بويىنشا 23 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋ مەجەلەنىپ وتىر. نەگىزى زامان تالابىنا ساي اگرووندىرىستىك تەحنولوگيامەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساپالى وندىرە بىلسەك, 100 ملن.-نان استام ادامدى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگىمىز بار. ءبىزدىڭ ىرگەمىزدە وڭتۇستىك مەگوپوليستىڭ ۇلكەن رىنوگى جۇمىس ىستەپ تۇر. الداعى ۋاقىتتا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋى شەڭبەرىندە ايماقارالىق كووپەراتسيانى دامىتۋدى ويلاستىرۋدامىز. ءبىز ءۇشىن قىتاي رىنوگى اشىلدى. وتكەن ايدا رەسمي شاقىرتۋمەن ءبىز كورشى مەملەكەتتىڭ شەكارالىق وڭىرىنە بارىپ قايتتىق. تۇتاستاي العاندا, قىتاي شەكاراسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ شەكاراسى 700 شاقىرىمعا سوزىلعان. ءۇرىمشى قالاسىندا بىزبەن كەزدەسكەن جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر ونىمدەرىمىزگە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتتى. يران رىنوگىنا جول اشۋعا ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىرمىز. بۇگىنگى فورۋمعا قاتىسىپ وتىرعان يراندىق بيزنەسمەندەرگە العىسىمدى بىلدىرەمىن. ولارمەن بىرىگىپ ۇلكەن جوبالارعا جول اشۋ قاجەتتىلىگى تۋىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ الدىمىزعا سۋارمالى جەر كولەمىن كەڭەيتۋ جونىندە تاپسىرما ءتۇستى. ارينە, جەر كارتاسىنىڭ ەلەكتروندى كەشەنى جاسالعان. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرگە مونيتورينگ جۇرگىزىپ, جەرگە قاتىستى ماسەلەلەردى رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن تاڭداپ الۋعا كومەكتەسەدى. يرريگاتسيالىق جۇيەنى قالپىنا كەلتىرۋ ەسەبىنەن عانا 126 مىڭ گەكتار جەردى اينالىمعا كىرگىزۋ جوسپارلانعان. بۇل رەتتە يسلام دامۋ بانكى, ەۋرازيا دامۋ بانكى ارقىلى ميللياردتاپ قاراجات ءبولىنىپ, ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ناقتىلاندى. جەتىسۋدىڭ ءتول داقىلى قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ مۇمكىندىگى پايدا بولىپ, سوعان وراي كوكسۋ, قارابۇلاق, اقسۋ قانت زاۋىتتارىن ىسكە قوسۋعا جول اشىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا الماتى وبلىسىندا 12 وندىرىستىك جىلىجاي بار. رەسپۋبليكامىزدا جوعارى ساپالى جۇگەرى تۇقىمىن وندىرەتىن بىردەن ءبىر وبلىسپىز. ارعى جىلمەن سالىستىرعاندا بىلتىر جۇگەرى تۇقىمىن ەگۋ 5,5 مىڭ گەكتارعا كوبەيىپ, بارلىعى 76 مىڭ گەكتاردى قۇرادى. بۇل رەتتە جاركەنت كراحمال سىرنە زاۋىتى جىلىنا 100 مىڭ تونناعا دەيىن جۇگەرىنى قايتا وڭدەۋ مۇمكىندىگى بار. شەكارالىق قارىم-قاتىناستى جاقسارتۋ ماقساتىندا قورعاس حالىقارالىق ورتالىعى ءوز جۇمىسىن باستادى. الماتى وبلىسى پانفيلوۆ اۋدانى اۋماعىنداعى قورعاس بەكەتى ارقىلى كۇن سايىن 1200-1800 ادام شەكارادان ءوتىپ, قايتىپ كىرە الادى. قورعاس-شىعىس قاقپاسى ارقىلى ارنايى ەكونوميكالىق جوبا جۇزەگە استى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن قۇنى 150 ملرد. تەڭگە بولاتىن 69 جوبا تىركەلدى. تىركەۋ ودان ءارى جالعاسۋدا. سونىمەن قاتار, قۇرعاق پورت قۇرىلىسى اياقتالىپ قالدى. تەك قورعاس-شىعىس قاقپاسىنان 34 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋ قارالعان. بۇل ءۇشىن ەل شەكاراسىنداعى نۇركەنت ەلدى مەكەنىندە تۇراتىن ەكى مىڭ ادام سانىن 2022 جىلى 50 مىڭعا جەتكىزۋ كوزدەلگەنى تاعى بار», دەدى اماندىق باتتالوۆ.
تۇتاستاي العاندا تاياۋ جىلدارى الماتى وبلىسىندا ەكونوميكالىق ءوسىمدى ورلەتۋ ءۇشىن 5 يندۋستريالىق ايماق ىسكە قوسىلادى. ولار تالدىقورعان, قاپشاعاي قالالارى مەن ىلە, جامبىل,تالعار اۋداندارىندا ورنالاسادى. تابيعات مۇمكىندىكتەرىن مولىنان پايدالانۋ ءۇشىن وڭىردە ءتۋريزمدى دامىتۋ ەرەكشە ەكپىن العان. الاكول جاعالاۋىندا جازعى تۋريزم جانە قاسكەلەڭ, تەكەلى قالالارىندا تاۋ شاڭعىسى سەكىلدى قىسقى تۋريزم دامۋ ۇستىندە. كۇن جانە جەل ەلەكتر ستانسالارى دا جارىسا بوي كوتەرۋدە. ونىڭ سىرتىندا وبلىس اكىمدىگى 2020 جىلعا دەيىن 443 جوبانى جۇزەگە اسىرماق. بۇل الداعى ۋاقىت ەنشىسىندە.
ءوز كەزەگىندە الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك مىنبەگە كوتەرىلىپ, ساراپشىلار مالىمەتتەرىنە سۇيەنە قالا ماڭىنداعى ايماقتى وركەندەتۋ ءۇشىن ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن دامىتۋ قاجەتتىلىگىنە توقتالدى. بۇگىنگى تاڭدا الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى ەلدى مەكەندەردەن كۇن سايىن جارتى ميلليوناعا جۋىق ادام, 300 مىڭ اۆتوكولىك قالاعا كىرەدى ەكەن. ءوز كەزەكتەرىندە الماتىلىقتار اۋىلدى جەرلەردە اگرووندىرىستىك بيزنەستى دامىتۋعا كۇش سالۋدا. بۇل ءۇشىن الماتى وبلىسى مەن قالاسى اراسىندا ەنەرگەتيكا, تۋريزم, كولىك قۇرىلىمدارى بويىنشا جاقسى بايلانىس ورناتۋ قاجەتتىگىن دە ايتتى. ال جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ ءوزى باسقارىپ وتىرعان ءوڭىردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پاش ەتتى. ينۆەستورلاردى مەملەكەتتىك قولداۋ جونىندە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان حايىروۆ, كاسىپكەرلىكتە ەلەكتروندى كارتانى دامىتۋ جونىندە «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان التاەۆ, قورعاس-شىعىس قاقپاسى ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى جونىندە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى قانات الپىسباەۆ ماعلۇمات بەردى.
حالىقارالىق فورۋم قورىتىندىسى بويىنشا الماتى وبلىسى مەن جامبىل وبلىسى اكىمدىكتەر اراسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى, سونىمەن قاتار الماتى وبلىسى اۋماعىندا جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالارمەن 900 ميلليوننان استام اقش دوللارى كولەمىندە كەلىسىمدەر جاسالدى.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى,
تالعار اۋدانى