سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ مىقتاپ قولعا الىندى. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ شەڭبەرىندە ولارعا قارجى ءبولىنىپ, كاسىبىن دوڭگەلەتىپ اكەتۋگە مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلۋدا. دەگەنمەن, ونىڭ كوپشىلىگى اۋىلعا جەتپەي جاتادى. قارجىنىڭ باسىم بولىگى قالاداعى كاسىپكەرلەردەن ءارى اسپايدى. بۇل رەتتە نە ىستەۋگە بولادى؟ قىزىلوردا قالاسىنىڭ اكىمدىگى بىلتىر «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرىگىپ «ميكروبيزنەس قىزىلوردا» جوباسىن قولعا الدى. سول بويىنشا وبلىستىق اكىمدىك 360 ميلليون, «اتامەكەن» 360 ميلليون تەڭگە شىعارىپ, اۋىلداعى كاسىپكەرلەردى قولداۋدى جان-جاقتى باستاپ كەتتى.
اتالعان ماسەلەنى كاسىپكەرلەر پالاتاسى, وڭىرلىك كەڭەس مۇشەلەرى تۇپكىلىكتى زەرتتەگەن. رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قارجى ءبولىنىپ جاتىر. بىراق شاعىن كاسىپپەن اينالىساتىن ازاماتتارعا, اسىرەسە اۋىلدىڭ كاسىپكەرلەرىنە ونىڭ جەتپەي جاتقانى بەلگىلى بولعان. باستى سەبەپ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر قوياتىن تالاپتىڭ قاتاڭدىعى ەكەن. 2014 جىلى وبلىستىڭ ءوز قارجى ينستيتۋتىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالدى. وسىلايشا, ايماقتا «قىزىلوردا» وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق ورتالىعى قۇرىلدى. 2015 جىلى جالپى قۇنى 342 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 56 جوبا نەسيەلەندىرىلدى. بۇل قارجى ينستيتۋتىنىڭ اۋىل بيزنەسىن كوتەرۋگە ەرەكشە ۇلەس قوسۋ ارقىلى سۇرانىسقا ساي ەكەندىگىن كورسەتتى. ال بيىلدان باستاپ «اتامەكەن» ۇكپ مەن وبلىس اكىمدىگى بىرلەسكەن «ميكروبيزنەس قىزىلوردا» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدا. وسىلايشا شاعىن نەسيەلەندىرۋدى دامىتۋ اياسىندا بيىل وبلىس رەسپۋبليكا كولەمىندەگى «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ قاناتقاقتى جوباسى بويىنشا 4 ايماقتىڭ قاتارىنا ەنگىزىلدى. نەسيەلەندىرۋ «المەكس» حولدينگتىك توبى» اق ۇسىنعان قارىز ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى. جوبانىڭ نەگىزگى ءمىندەتى – ميكروبيزنەستى دامىتۋ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ, كووپەراتسيانىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋ, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ جانە تەرەڭ قايتا وڭدەۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ, وندىرىستىك جانە وتكىزۋ ينفراقۇرىلىمدارىنىڭ دامۋىنا جاردەمدەسۋ, ىشكى جانە سىرتقى ساۋدا بازارلارى مەن ديستريبيۋتورلىق جەلىنى بىرىكتىرۋ.
جوبانىڭ ەرەكشەلىگى – ەلدىمەكەن كاسىپكەرلەرىن قارجىلاندىرۋعا باعىتتالعان. اۋىل كاسىپكەرلەرى ءۇشىن بانكتەردەن كاسىپكەرلىك ماقساتقا نەسيە الۋ اجەپتاۋىر قيىندىق تۋدىراتىنى بارشاعا ايان. بۇل جەردە, كەپىل رەتىندە ۇسىنىلاتىن جىلجىمايتىن م ۇلىككە قاتاڭ تالاپ قويىلادى جانە وزگە دە كەدەرگىلەر جەتكىلىكتى. وسى رەتتە, وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق ورتالىق اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كەز كەلگەن جىلجىمايتىن م ۇلىكتەرىن كەپىل رەتىندە قابىلداي بەرەدى. قازىرگى تاڭدا «قىزىلوردا» وڭىرلىك ينۆەستيتسيالىق ورتالىعى ارقىلى جالپى قۇنى 441,9 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 70 جوبا ماقۇلداندى. ۇكپ تاراپىنان 50 ملن. تەڭگە كولەمىندەگى ءبىرىنشى ترانش ءبولىندى. بۇگىنگى تاڭدا ۇلتتىق پالاتا شاعىن نەسيەلەندىرۋ بويىنشا 8 جوبانى قارجىلاندىرىپ, كاسىپكەرلەر جۇمىسىن باستاپ كەتتى. «اتامەكەننەن» بولىنەتىن قارجىنىڭ ەرەكشەلىگى 7 پايىزبەن, 15 ميلليون تەڭگەگە دەيىن 5 جىلعا بەرىلەدى.
«ميكروبيزنەس قىزىلوردا» جوباسى اياسىندا قارجى العان وتباسىلاردىڭ ءبىرى قارماقشى اۋدانىنداعى تورتۋلوۆتار اۋلەتى. وتاعاسى جاميتبەك تورتۋلوۆ ەڭبەك جولىنىڭ بىرنەشە جىلىن تەمىرجول ۆاگوندارىن جوندەۋگە ارناسا, كەيىنگى ۋاقىتتاردا جەكەمەنشىك كاسىپورىندا توكار قىزمەتىن اتقارعان. وتكەن جىلى جۇمىستان قىسقارىپ قالعاننان كەيىن, ءوز كاسىبىن اشۋدى ويلاستىرا باستاعان. تورتۋلوۆتار كوپ ويلانباستان اۋدانداعى سۇرانىسقا يە جىلىجاي شارۋاشىلىعىن قولعا الۋدى ءجون دەپ تاپقان. قاجەتتى جەر تەلىمى دە بار. جىلىجايدى سۋارۋ ماسەلەسىن ۇيدەن 30 مەتر قاشىقتىقتا جاتقان وزەن شەشىپ بەردى. پالاتانىڭ كاسىپكەرلەردى قولداۋ قورىنىڭ قارماقشى ءبولىمى جاڭا ءىس باستاعالى وتىرعان كاسىپكەرگە بيزنەس جوسپار جاساۋعا جانە وزگە دە قۇجاتتاردى ازىرلەۋگە كومەك كورسەتتى. جوبا بويىنشا جىلىجايدا قيار مەن قىزاناق وسىرىلەتىن بولادى. بۇگىنگى كۇننىڭ وزىندە اۋداننىڭ كوتەرمە-ساۋدا ورتالىقتارىنان كاسىپكەردىڭ ونىمدەرىنە سۇرانىس ارتۋدا. بيزنەس-جوسپارمەن تانىسقان قامقورشىلار كەڭەسى جوبانىڭ اۋدان ءۇشىن تيىمدىلىگىن ەسكەرىپ, قارجىلاندىرۋعا رۇقسات بەردى. قازىر ولار شىمكەنت قالاسىنان كەرەكتى قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الىپ, كاسىپتەرىن باستاپ كەتتى.
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا وبلىسى