ەلىمىزدە جىلىنا 30 مىڭنان استام ادام قاتەرلى دەرتكە شالدىعادى
ەلورداداعى ونكولوگيا جانە ترانسپلانتولوگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى – قازاقستانداعى جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن ءتورتىنشى دەڭگەيدەگى قۋاتتى كوپبەيىندى ستاتسيونار. ءىس جۇزىندە اتالعان ورتالىقتىڭ بارلىق نەگىزگى كلينيكالىق پەرسونالى (200-دەن استام ادام) اقش, جاپونيا, كورەيا, گەرمانيا, بەلگيا, يتاليا, شۆەيتساريا, تۇركيا جانە جاقىن شەتەلدەردىڭ ەڭ ءىرى مەديتسينالىق ورتالىقتارىنان تاعىلىمدامادان ءوتتى. 2013 جىلدان باستاپ وسىنداعى مامانداردىڭ تالىمگەرلىك ەتۋىمەن 6 ماماندىق بويىنشا 30-دان استام رەزيدەنت شىعارىلدى.
مۇندا تاجىريبەسى مول, دياگنوستيكا مەن ەمدەۋدىڭ الەم بويىنشا جەتەكشى كلينيكالارىندا ماقۇلدانعان زاماناۋي ادىستەرىن مەڭگەرگەن مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتتارى مەن دوكتورلارى, جوعارى ساناتتاعى دارىگەرلەر جۇمىس ىستەيدى.
باتىس ەلدەرىندە اۆيتسەننا اتىمەن بەلگىلى عالىم, فيلوسوف, استرونوم يبن سينا مەديتسينا – ساۋلىقتى ساقتاۋ, ناۋقاستى كەسەلدەن ايىقتىرۋ ءۇشىن ادام ءتانىن زەرتتەيتىن عىلىم ەكەندىگىن دالەلدەپ: «دارىگەردە ءۇش قارۋ بار. ولار: ءسوز, وسىمدىك, پىشاق», دەپ ايتقان ەكەن. ءار نارسەنىڭ جاقسى-جامان ەكى ۇشى بار دەپ تۇسىنسەك, سونىڭ ءۇشىنشىسىن, تەك ادامنىڭ جان جاراسىن جازىپ, جاقسى ماقساتتا ەل پايداسىنا اسىرىپ جۇرگەن جاننىڭ ءبىرى – وسى ۇلتتىق ونكولوگيا جانە ترانسپلانتولوگيا عىلىمي ورتالىعى حيرۋرگيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت, جوعارى ساناتتاعى حيرۋرگ-دارىگەر ادىلبەك مۇقاجانوۆ.
تابانى كۇرەكتەي 23 جىل بويى تاپجىلماي قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان باس كەيىپكەرىمىز بويىنداعى بار كۇش-جىگەرىن وسى سالاعا سارپ ەتكەن بىلگىر دە بىلىكتى مامان. رەسەي, تۇركيا, اقش جانە وڭتۇستىك كورەيا, ت.ب. الپاۋىت ەلدەردە بىرنەشە مارتە بولىپ, ءاردايىم بىلىكتىلىگىن شىڭداپ, جەتىلدىرىپ وتىرادى.
تاياۋدا وسى ءبىر ازاماتپەن جولىعىپ, سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇسكەن ەدى. اڭگىمە نوبايى – قازاقستانداعى ونكولوگيانىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىنە ويىستى. كەزىندە «جامان اۋرۋ», «ەمى جوق كەسەل» دەپ استارلاپ ايتىپ, شاراسىزدىق تانىتاتىن قاۋىپتى دەرتتى ەمدەۋدىڭ بۇل كۇندە از دا بولسا كوڭىلگە ساۋلە سىيلار تۇستارى مەن جولدارىنىڭ قازاقستاندا دا پايدا بولا باستاعانىن ەستىگەندە, ىشتەي جۇرەگىڭ جىلىپ قالادى. بارعا قاناعات, جوققا سابىر ەتپەسكە لاج جوق.
ءيا, سوڭعى جىلدارى مەديتسينانىڭ دارمەنسىزدىگىن ەمەس, ونىڭ پارمەندىلىگىن بىرتىندەپ مويىنداي باستاعاندايمىز. ول دا بولسا, وسىنداي تاجىريبەلى دارىگەر ماماندارىمىزدىڭ توككەن ماڭداي تەرىنىڭ ارقاسى بولار.
ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىعۋ كورسەتكىشى باسقا دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا جوعارى جانە بۇل دەرتتى دياگنوستيكالاۋدا ءبىرشاما كەمشىلىكتەر بار ەكەندىگى جاسىرىن ەمەس. بىزدە جىلىنا 30 مىڭنان استام ادام اتىنان ات ۇركەتىن وسى ءبىر قاتەرلى دەرتكە شالدىعادى ەكەن. سونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءىىى, ءىV ساتىدا بارىپ انىقتالاتىن كورىنەدى. بۇل كەزدە تىم كەش ءارى ناۋقاستى ەمدەۋ ەداۋىر قيىنعا سوعاتىنىن قىنجىلا ايتقان ءا.مۇقاجانوۆ باستى مىندەت – ونكولوگيالىق اۋرۋلاردان بولاتىن ءولىم-ءجىتىمدى ازايتىپ, قاتەرلى دەرتتى باستاپقى ساتىسىندا انىقتاۋدى جاقسارتۋ جانە اۋرۋدىڭ الدىن الۋ شارالارىن دامىتۋ, دەيدى.
«دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جوباسى بويىنشا سكرينينگتىك باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. بۇعان مەملەكەتتەن قارجى بولىنەدى. ازاماتتارعا تەگىن دياگنوستيكادان ءوتىپ, ۋاقىتىندا ەم الۋعا مۇمكىندىك بار. بىزدە دياگنوستيكا ناشارلاۋ, قازىر وسى باعىت بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. ونكولوگيالىق اۋرۋدىڭ ءىV ساتىسىنداعى ناۋقاستاردى ەمدەۋدىڭ جاڭا كەشەندى جول-تاسىلدەرى دە زەرتتەلۋ ۇستىندە. ونىڭ باستاپقى ناتيجەلەرى دە جوق ەمەس», – دەيدى دارىگەر مامان.
ورتالىقتا 2013 جىلدان بەرى باۋىر ترانسپلانتاتسياسى باعدارلاماسى جۇرەدى. سونىڭ ارقاسىندا 2013 جىلى 8 ماۋسىمدا قازاقستاندا تۇنعىش رەت پروفەسسور توقان سۇلتاناليەۆتىڭ باستاۋىمەن ورتالىقتىڭ ماماندارى باس ميىنىڭ ولگەنى ايقىندالعان ءمايىت دونوردان ورتوتوپيالىق باۋىر ترانسپلانتاتسياسىن ءساتتى جاساپ شىقتى. بۇل وپەراتسيا بۇكىل ەلگە كاداۆردان (باس ميىنىڭ ولگەنى ايقىندالعان ءمايىت) باۋىر الماستىرۋ وپەراتسيالارىن وتكىزۋگە تۇرتكى بولدى.
ادىلبەك قايىربەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, باۋىردىڭ تۋىستىق ترانسپلانتاتسياسى بويىنشا شەبەرلىك-سىنىپتارىن وتكىزۋمەن قاتار, ورتالىقتا قىزمەتكەرلەردى شەتەلدىك كلينيكالاردا وقىتۋ جونىندە بەلسەندى جۇمىس اتقارىلۋدا ەكەن. «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن اقش-تىڭ پيتتسبۋرگ قالاسىندا UPMC كلينيكالارىندا 5 قىزمەتكەر (4 حيرۋرگ, 1 ۋرولوگ) 1,5 جىلدىق ءبىلىم الىپتى. سونىمەن قوسا, باۋىر ترانسپلانتاتسياسى جانە گەپاتوبيليارلى حيرۋرگيا بويىنشا بەلارۋس, تۇركيا, گەرمانيا, جاپونيا, يسپانيا جانە وڭتۇستىك كورەيا كلينيكالارىندا بىلىمدەرىن جەتىلدىرىپ كەلگەن.
اتالعان كلينيكادا باۋىر, ۇيقى بەزى جانە ءوت جولدارىنا ۇزدىكسىز وتالار جاسالۋدا. ءماسەلەن, سوڭعى 3 جىلدا 100-دەن اسا ءوت جولدارىنىڭ رەكونسترۋكتيۆتى وپەراتسيالارى, 155 باۋىردىڭ قاتەرسىز جانە قاتەرلى ىسىكتەرىنە وپەراتسيا جانە 96 ۇيقى بەزىنە وپەراتسيا جاسالىپ ۇلگەرىلىپتى.
باۋىر جانە ءوت جولدارى اۋرۋلارى بار ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كومەكتى ءارى قاراي دامىتۋ جانە ۇيلەستىرۋ, باۋىر ترانسپلانتاتسياسىنا ناۋقاستاردى تاڭداۋ جانە ترانسپلانتاتسيادان كەيىنگى كەزەڭدە ناۋقاستاردى ەمدەۋ ماقساتىمەن گەپاتولوگيالىق ورتالىق قۇرىلدى. قازىرگى كەزدە كلينيكادا 15 توسەككە ارنالعان گەپاتوبيليارلى حيرۋرگيا جانە ترانسپلانتاتسيا ءبولىمشەسى اشىلعان جانە تەراپيا بولىمشەسىندە گەپاتولوگيا توسەكتەرى 10-عا دەيىن كەڭەيتىلگەن, دەيدى ءا.مۇقاجانوۆ. سوڭعى ۋاقىتتا وتكىزىلگەن شارالار (شەبەرلىك-سىنىپتار, وقىتۋ سەمينارلارى, گەپاتولوگيا ورتالىعىن قۇرۋ جانە ت.ب.) باۋىر جانە ءوت جولدارى اۋرۋلارى بار ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى جانە باۋىر ترانسپلانتاتسياسىندا ساندىق جانە ساپالىق پروگرەسكە جەتۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر. 2013-2014 جىلدارى باۋىردىڭ 7 ترانسپلانتاتسياسى, 2015 جىل مەن 2016 جىلدىڭ 2 ايىندا 11 باۋىر الماستىرۋ وتاسى جاسالدى. ونىڭ 8-ءى تۋىستىق ترانسپلانتاتسيا. 2013-2014 جىلدارى 2 ءولىم جاعدايى تىركەلسە, 2015 جانە 2016 جىلدىڭ العاشقى ايلارىندا ءولىم جاعدايى تىركەلمەگەن.
ايتا كەتەيىك, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2008 جىلعى 13 ماۋسىمداعى قاۋلىسىنا سايكەس 2009 جىلى 24 قازاندا ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگتىڭ قۇرامىندا «رەسپۋبليكالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم عىلىمي ورتالىعى» اق قۇرىلدى. ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگتىڭ 2014 جىلعى 7 اقپانداعى ديرەكتورلار كەڭەسى شەشىمىنىڭ نەگىزىندە ورتالىق «ۇلتتىق ونكولوگيا جانە ترانسپلانتولوگيا عىلىمي ورتالىعى» اق بولىپ اتاۋى وزگەرتىلگەن ەدى.
راۋشان تاۋىرحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»