كەشە ءماجىلىس توراعاسى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولدى.
قارالۋعا ءتيىستى زاڭ جوبالارى سيرەپ قالعان با, ايتەۋىر, قازىر جالپى وتىرىستاردىڭ كۇن تارتىبىنە تەك 1-2 زاڭ جوباسى عانا ەنگىزىلەتىن بولىپ ءجۇر, ونىڭ دا جارتىسى قورىتىندى ازىرلەۋگە ارنالعان. كەشەگى وتىرىستا دا كۇن تارتىبىنە ءۇش-اق ماسەلە ەنگىزىلىپتى. ونىڭ ءبىرىنشىسى «تولەمدەر جانە تولەم جۇيەلەرى تۋرالى» زاڭ جوباسى, ەكىنشىسى وسى زاڭعا بايلانىستى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ىلەسپە زاڭ جوباسى. ءۇشىنشى ماسەلە تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا بىرلەسكەن جەدەل-تەرگەۋ توپتارىن قۇرۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى بولدى.
العاشقى ەكى ماسەلە بويىنشا ۇلتتىق بانك توراعاسى دانيار اقىشەۆ بايانداما جاسادى. تولەمدەر مەن تولەم جۇيەلەرى بىزدە باياعىدان بەرى قالىپتاسقان, وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇل ارەكەتتەردى قۇقىقتىق تۇرعىدان «اقشا تولەمى مەن اۋدارىمى تۋرالى» زاڭ رەتتەپ كەلگەن. جاڭا زاڭ جوباسى سونى جەتىلدىرىپ, اتالعان زاڭنىڭ كۇشىن جويۋدى كوزدەيدى ەكەن. بۇل تۋرالى ۇلتتىق بانك توراعاسى: «تولەم رىنوگى جۇمىس ىستەۋ سالاسىندا قۇقىقتىق نەگىزدى قۇرۋ جانە قارىم-قاتىناستاردى كەشەندى رەتتەۋ, سونداي-اق, تولەمدەر مەن اقشا اۋدارىمىن جۇزەگە اسىرۋ راسىمدەرى بويىنشا نورمالاردى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جاڭا زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى», دەدى.
جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى قاتارىنا: 1. تولەم جۇيەلەرىنىڭ جۇمىسىن رەگلامەنتتەۋ. 2. تولەم قىزمەتتەرىنىڭ نارىعىن رەتتەۋ. 3. تولەمدەر مەن اقشا اۋدارىمدارىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ جاتقىزىلعان. ونى ازىرلەۋ بارىسىندا ەۋروپالىق وداق ەلدەرىنىڭ, سينگاپۋردىڭ, انگليانىڭ جانە ت.ب. ەلدەردىڭ تاجىريبەلەرى ۇلگى رەتىندە ەسكەرىلىپتى.
ءبارى دە تۇسىنىكتى قاراپايىم زاڭ جوباسى بولعانىمەن, دەپۋتاتتار وعان قاتتى شۇيلىگىپ, ءبىرشاما سۇراق قويدى. بىراق كوپتەگەن سۇراق اتالعان زاڭ جوباسى شەڭبەرىنەن شىعىپ, جالپى بانكتىك وپەراتسيالار, ونىڭ مونيتورينگ قىزمەتى, اگروبانك قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋ سياقتى ماسەلەلەرگە دە اۋىسىپ جاتتى. سونىڭ ىشىندە دەپۋتات مۇحتار تىنىكەەۆتىڭ ۇلتتىق بانكتى نەگىزسىز ايىپتاپ, «ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەرگە «كرىشەۆات» ەتەدى» دەگەن سەكىلدى كريمينوگەندىك جۇيەنىڭ سوزدەرىن قولدانىپ, پارلامەنتاريلىك لەكسيكوننىڭ ادەبىنەن اتتاپ سويلەگەنى قۇلاققا جاعىمسىزداۋ تيگەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.
ءوزىنىڭ سۇراعىندا ول ۇلتتىق بانكتى نەگىزىنەن حالىققا قارسى زاڭدار اكەلەدى دەپ تە ايىپتاپ, سونىڭ مىسالىنا ساقتاندىرۋدى يسلامدىق قارجىلاندىرۋ, كوللەكتورلىق ءىس-ارەكەتتەر تۋرالى زاڭ جوبالارىن اتادى. وسىلايشا وزىنە ەرىكسىز نازار اۋدارتقان دەپۋتاتتىڭ سونداعى سۇراماعى: ترانزاكتسيا ءۇشىن الىناتىن پايىزدىق مولشەرلەمەنى جاڭا زاڭ جوباسى تومەندەتە مە دەگەن قاراپايىم عانا دۇنيە ەكەن.
ۇلتتىق بانك توراعاسى وعان جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ قولدانىستاعىدان ارتىقشىلىعى تۋرالى ايتىپ كەتتى دە, ناقتى جاۋاپ بەرمەدى. الايدا, م.تىنىكەەۆ وسى سۇراقتى ەكىنشى رەت قويعاندا عانا د.اقىشەۆ ترانزاكتسيا ءۇشىن الىناتىن اقىنىڭ پايىزىن بانكوماتتىڭ يەلەرى بولىپ تابىلاتىن ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر وزدەرى انىقتايتىنىن ايتتى. بۇل باسەكەلەستىك ورتانىڭ وزدەرى بەلگىلەيتىن ماسەلەسى, ءبىزدىڭ وعان ارالاسىمىز جوق, دەدى توراعا. زاڭ جوباسى ماقۇلدانىپ, ەكىنشى وقىلىمعا ازىرلەنۋگە جىبەرىلدى. باسقا زاڭ جوبالارى دا تولىقتاي ماقۇلداندى. كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر قارالىپ بولعان سوڭ دەپۋتاتتار ورتالىق اتقارۋ ورگاندارىنا ارناعان وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جاريالادى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»