سەن نە, ايتقانىما سەنبەيمىسىڭ!؟
ءازىل-وسپاق, سىن-سىقاق عۇمىرناما كەشە: – تۋعان جەرىڭ؟ – بالاسىمىن اۋىلدىڭ. – تۋعان جىلىڭ؟ – 1917 جىل, قۇرداسىمىن وكتيابردىڭ, داۋىلدىڭ. – شىققان تەگىڭ؟ – باي بولىپتى اتامىز, نەسىن ونىڭ بۇگىن ايتىپ جاتامىز... باس تارتقانمىن اتامنان دا, اكەمنەن, باي-قۇلاقتى جەتى اتا عىپ نە ەتەم مەن؟ پانا بولعان پارتيا مەن ۇكىمەت, كوممۋنيزم جولىمەن تەك كەتەم مەن. – اتى-ءجونىڭ؟ – يمانقۇل ەم, يۆانقۇلدى قالادىم, فاميليام ينتەرناتوۆ, قاراعىم. قىتاي اسقان وپاسىزدى قايتەمىن, نەگە سونشا تاڭىرقاپ سەن قارادىڭ؟ – پارتيادا بارسىڭ با؟ – بارمىن, بار بولعاندا نارمىن... پارتيادان باسقا اكەنى بىلمەيمىن, جانە داعى باسقا جولمەن جۇرمەيمىن, كويلەگىم كوك, تاماعىم توق, قالاي عانا پارتياعا كىرمەيمىن. – جەلتوقسانعا كوزقاراسىڭ؟ – كوزىم اشىق, ءبارىن دە بايىپتايمىن, ماسكۇنەم, ناشاقورلاردى ايىپتايمىن. – اراسىندا بالاڭ بولسا بىرەۋى؟ – جو-جوق, مۇمكىن ەمەس ءجۇرۋى. پارتيا ءۇشىن بۋىندىرام قولىممەن, ءتيىستى ەمەس ونىڭ ءومىر ءسۇرۋى... بۇگىن: – تۋعان جەرىڭ؟ – كەڭ قازاقتىڭ ءبىر قىرى. – تۋعان جىلىڭ؟ – 1917 جىل عوي, قىزىلداردىڭ قىرعىنى... – شىققان تەگىڭ؟ – باي بولىپتى اتامىز, كەدەيلەرگە جۇمىس بەرگەن, مال بەرگەن, قايسىبىرىن ونىڭ ايتىپ جاتامىز. تەكتى تۇقىم, تەكسىز بولسا ەگەر دە ماڭىراعان مال بىتەر مە ەدى, جىلقىسىنا جال بىتەر مە ەدى! باي-قۇلاق بوپ الاساپىران جىلدارى اكەم دە بار, تالاي قازاق ۇلدارى قىزىلداردىڭ قولىمەنەن اتىلعان. ال ءتىرىسى قىتاي اسىپ, تارىداي بوپ شاشىلعان. – اتى-ءجونىڭ؟ – ازان شاقىرىپ قويعان اتىم – يمانقۇل, امالسىزدان بولدىم كەيىن يۆانقۇل, فاميليام مالدىباەۆ, قاراعىم, نەگە سونشا تاڭىرقاپ سەن قارادىڭ, نەگە سونشا تاڭ قالدىڭ؟.. بىلەمىسىڭ, ينتەرناتوۆ بولعاننان سوڭ جان قالدى. – پارتيادا بارسىڭ با؟ – كوممۋنيستەر قاتارىندا جۇرگەنمىن, سول كەزدە-اق «امەريكا داۋىسىنا» قۇلاعىمدى تۇرگەنمىن, انتيسوۆەت قانىمدا بار بولعاسىن, سوۆەتتەردىڭ كۇيرەيتىنىن بىلگەنمىن... – جەلتوقسانعا كوزقاراسىڭ؟ – كەشە ەمەس پە – جاستار قانى اققانى, ۇلتشىلدار دەپ كۇيە جاققانى. مۇز قۇرسانىپ, قارسى تۇرىپ قايمىقپاي, اشقان سولار ەگەمەندىك قاقپانى... بەردىباي كەمال اقتوبە ءبىز كىم بولدىق؟ زومبىلىق-زورلىق باستان وتكەرىپ, قۋعىن-سۇرگىندە بولدىق. زامان تۇزەلىپ ەدى, سارقىپ ءىشىپ, تارتىپ جەپ تويدىق. تەلەديدارعا تەلمىرىپ, گازەت وقۋدى قويدىق. رۋحاني ازىعىمىز – كىتاپ دۇكەنىن جويدىق, ونىڭ ورنىنا ءزاۋلىم تويحانا تۇرعىزىپ قويدىق. ءوز ءتىلىمىزدى ۇمىتىپ, وزگەنىڭ تىلىندە سايرايتىن بولدىق. اعايىننىڭ اتى وزسا, قۋانۋدىڭ ورنىنا قىزعانىپ, ءتىسىمىزدى قايرايتىن بولدىق. ديپلومدى تاڭداپ ءجۇرىپ, ساتىپ الاتىن بولدىق. التىن بالىقتى اكۆاريۋمعا قاماپ, ارمان قۇسىن اتىپ الاتىن بولدىق. انشىلەرىمىز ولەڭ ايتۋعا ەرىنىپ, ساحنادا جاتىپ ايتاتىن بولدىق. تويعا بارساق جەگەنىمىزدى جەپ, جەمەگەنىمىزدى پاكەتكە سالىپ, الىپ قايتاتىن بولدىق. وزبەك بايىسا تام سالادى, قازاقتار بايىسا ەكى قاتىن الاتىن بولدىق. قالتامىز قالىڭداسا, «مەرسەدەستى» مەنسىنبەي دجيپ الاتىن بولدىق. جەر ۇيدە جاتقىمىز كەلمەي, كوتتەدج سالاتىن بولدىق. ادامگەرشىلىگىمىز ازايىپ, جاعادان الاتىن بولدىق. تۇرمىسى ناشار تۋىستى, تانىماي قالاتىن بولدىق. قايدا بارساڭ دا بارماق باستى, كوز قىستى, سىبايلاس جەمقورلىق – سوندا ءبىز كىم بولدىق؟! ايتاتىنىمىز كوپ ەدى ازىرگە وسىمەن بولدىق. مارات كوپتىلەۋوۆ قىزىلوردا وبلىسى سۇراق-جاۋاپ – وتە باي ادام بولعان جاقسى شىعار؟ – جاقسىسى جاقسى-اۋ, بىراق, ونىڭ قايىرى بولماسا بىرەۋدى قۇلعا, تۇلا بويىن تۇلعا نەمەسە جىنعا اينالدىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. *** – قۇرداس, مەنى بىرەۋلەر وتىرىك ماقتايتىن سياقتى. – نەگىزى شىن ماقتاعاندى قازىر كۇتپەڭىز. – نەگە؟ – شىنايى ماقتاۋ ولگەندەرگە عانا ايتىلادى. *** – كورىپكەل مىقتى ما, سيقىرشى مىقتى ما؟ – اقشانىڭ سيقىرشىلىعىنا جەتەتىن ەشتەڭە جوق. «مەن مىقتىمىن» دەپ ءتوسىن ۇرىپ جۇرگەندەردىڭ كوزىن بايلاپ, كەۋدەسىن قاراڭعىلاپ اقىلىنان الجاستىرىپ جىبەرەدى. *** – وسى ءومىردى جالعان دۇنيە دەپ نەگە ايتتى ەكەن؟ – ماقتاعانى دا, جاقتاعانى دا, داتتاعانى دا, سوتتاعانى دا, جاقتاعانى دا جالعان. سول ءۇشىن جالعان دۇنيە دەيتىن شىعار. ءجۇنىس قوقىش ۇلى الماتى وبلىسى جاساسىن جوقشىلىق! ءازيز نەسين, تۇرىك جازۋشىسى بانكتىڭ قولى بەرەگەن. ءۇي, پاتەر, اقشا. بايلىعىڭ باياندى. سىياقى, جالاقى. جەر-دۇنيەنى شارلاۋ. قىسقاسى, جانىڭا نە كەرەك, ءبارىن بەرەدى. نە بەرمەيدى دەسەڭشى ودان دا. قاشانعى بىلاي جۇرەسىڭ؟ ءجۇز ليرا تاپ تا, بانككە اپارىپ سال. جولىڭ تار, تۇك شىقپادى دەلىك. ەشتەڭە جوعالتپايسىڭ. اقشاڭ سول اقشا. قۇرىعاندا ۇستەمەسى بار. قۋ دۇنيە-اي. قانشا جىل وتسە دە سول ءجۇز ليرانى تۇگەندەپ, بانككە اپارا المادىم. تىستەنىپ, تىرنەكتەپ جينايمىن. سەكسەنگە جەتەدى, توقسانعا تولادى. جۇزگە جاقىنداپ قالعاندا, ايتەۋىر ءبىر قىرسىق شالادى. ءاپ-ساتتە جەلگە ۇشىپ كەتەدى... بۇل پالەلەر «مىنا بەيباقتىڭ قالتاسىنا بارمايىق, ءجۇز ليرانى جەلكەسىنىڭ شۇقىرى كورسىن» دەپ ءوزارا كەلىسىپ العانداي. ولار دا ەرەگەستى, مەن دە قويمادىم. ءويتىپ-ءبۇيتىپ ءجۇز ليرانى جينادىم-اۋ! جان-جاققا شاشىراپ كەتە مە دەپ تاعى قورقام. دەرەۋ بانككە سالىپ تاستايىن دەگەم. بىراق سول كۇنى ءۇلگەرمەدىم, اقشانىڭ ءۇيى جابىلىپ قاپتى. كوڭىلىم نىلدەي بۇزىلدى. اقشا ساۋساقتارىمنىڭ اراسىنان سۋسىپ كەتەتىندەي. تۇك كورمەگەندىك قوي. قولىم دىرىلدەپ جاستىقتىڭ استىنا تىقتىم. توسەككە قيسايدىم. ال ەندى ۇيىقتاسامشى. ءجۇز ليرام بار... ءوزىمدى قامشىلاپ قويام. بۇيىرعان كەتپەيدى. ادام بىردەڭەگە ۇمتىلسا دەگەنىنە جەتەدى. كەرى كەتكەنگە سىلتاۋ كوپ. «جاپپاي قىمباتشىلىق, كۇنكورىس قيىن» دەپ كۇڭكىلدەيمىز. ءبارى بەكەر. قاراشى, ءجۇز ليرانى جينادىم عوي. قالاسام, مىڭ ليراعا دا جەتكىزەم, ون مىڭعا دا... ودان كەيىن لاعىپ كەتتىم. مىڭ ون مىڭعا اينالادى. ون مىڭ ءجۇز مىڭ بولادى. ءجۇز مىڭ – ءجۇز ميلليون! نولدەردى كوگەندەپ ءتىزىپ تاستادىم. تاس قاراڭعىدا ولاردى ءۇش-ۇشتەن ءبولىپ سانايمىن. ءجۇز ميلليون, ءبىر ميلليارد, ون ميلليارد... ءيا, پەندەنىڭ قۇرىعىنان ەشنارسە قۇتىلمايدى. گازەت-جورنال ميلليونەرلەردىڭ ءومىرىن بۇرىننان جازاتىن. نەبىر ميلليونەر شىعىپ, ميلليونىڭ ۋاق اقشا بوپ قالدى. مەن اۋەلى ميلليونەر بولام. سوسىن ميللياردەر. سوسىن تريلليونەر... بۇعان دەيىن مىنا جالعاندا تريلليونەر بولعان با؟ جوق! ەندەشە, مەن تريلليونەر بولام. ميلليونەر, ميللياردەر بولۋ اركىمنىڭ قولىنان دا كەلەدى. گاپ تريلليونەر بولۋدا. ءتۇھ, تريلليون! ءبىردىڭ قاسىندا... ەسەبىنە جەتە الماي جاتىرمىن. ساۋساعىممەن قاراڭعىدا «ءبىردى» جازدىم. سودان كەيىن جانىنا نولدەردى اكەپ تىزە باستادىم. ءبىر ءنول, ەكى ءنول, ءۇش ءنول... بەس ءنول... ون ءنول, ون ءبىر... ون ەكى, تۋرا ون ەكى ءنول. ال ەكىنىڭ قاسىندا بولساشى؟ ەكى تريلليون... استىڭعى جاعى ءنول. قولىمدى كورپەنىڭ استىنان شىعارىپ, ساۋساعىممەن قاراڭعىدا تاعى ءبىر دوڭگەلەك سىزدىم. سونىمەن, ءۇش ءجۇز تريلليون بولدى. نولدەر جارناما شامى سياقتى قاراڭعىدا ءىلىنىپ تۇر. قايسىبىرى تايىپ ءتۇسىپ, قاشىپ بارادى. وڭباعانداردى ۇستاپ, ورنىنا قايتا اكەلەمىن. تاعى دا قاشادى. قايىرىپ الام. بىزگە ايتپاۋشى ما ەدى, «اقشا تابۋ وڭاي, ۇستاپ تۇرۋ قيىن» دەپ. شىنىمەن سولاي ەكەن. نولدەر ءبىر ءتۇرلى ۇستاتپايدى. ۇساقتالىپ جوق بوپ كەتەدى. جارايدى, نە ىستەسە ونى ىستەسىن؟! مەنەن قۇتىلا الماس. «باي بولامىن» دەپ وزىمە ءسوز بەرگەن جوقپىن با؟! توسەكتەن تۇرىپ تەمەكى تارتتىم. ماساتتانىپ نولدەرىمە قارايمىن. جارايسىڭدار! ءبارى پىسكەن جاڭعاق سياقتى. جاس سۇلۋلاردىڭ ەرنىنە, ءتوسىنە, يىعىنا, بەلىنە دە ۇقساپ كەتەدى. باي بولۋ دەگەن راقات ەكەن عوي... كۇن شىعىپ كەلەدى. جالما-جان قولىمدى جاستىقتىڭ استىنا سۇڭگىتتىم. ءجۇز ليرام امان-ەسەن. جانۇشىرىپ بانككە جونەلدىم. بانك تۇگىلى, بازار دا اشىلماعان مەزگىل. ەسىكتىڭ الدىندا تۇرمىن. ءبىر تانىس كەزدەستى. – ءاي, نەعىپ تۇرسىڭ؟ ساعان نە بولعان؟ – جاي, اشەيىن. ەشتەمە. – كوزىڭ قىزارىپ, ءوڭىڭ قاشىپ كەتىپتى عوي. – تۇندە ۇيىقتامادىم. جۇمىس ىستەدىم. بانككە اقشا سالعانىمدى كورمەسىن دەپ تانىسىمدى ءۇيتىپ-ءبۇيتىپ شىعارىپ سالدىم. بانك اشىلدى. يمەنە ىشكە كىردىم. قۇداي ساقتاسىن, قانداي كەرەمەت! نە دەگەن سالتانات! جايناعان گۇل, قىپشا بەل قۇمىرالار. ادەمى قىز-كەلىنشەك, شىتتاي كيىنگەن ەركەكتەر. توبەدە جارق-جۇرق ەتكەن اسپالى شام. سارايعا كىردىم دەپ ويلادىم. شامامەن جيىرماشاقتى قىزمەتكەرى بار. ءساندى جيھاز. ءجۇرەگىم سۋ ەتە قالدى. سوندا مۇنداعىلار مەنىڭ سالعان اقشاممەن كۇن كورەتىن بولعانى عوي. مىناۋ زاڭعار عيمارات مەنىڭ اقشاممەن, مىناۋ قىمبات بۇيىمدار مەنىڭ اقشاممەن, جازۋ ماشينكەسى, اقشا ەسەپتەگىش, ءبارى مەنىڭ اقشاممەن... ولاي بولمايدى... اقشانى مەن بەرەيىن, يگىلىگىن باسقالار كورسىن... – حوش كەلدىڭىز, مىرزا. نە بۇيىمتايىڭىز بار؟ نەتكەن سىپايى جاندار ەدى, بۇل بانكيرلەر. مىناداي قوشەمەتتەن كەيىن كەرى بۇرىلىپ كەتە المادىم. اقشامدى بەردىم. ءجۇزى جايدارى قىزمەتكەر شارۋامدى ەكى مينۋتتا ءبىتىردى. بانك كىتاپشاسىنا قوسا سىيلىققا قويىن داپتەرىن بەردى. جۇمىستاعىلار مەنى كورىپ: – ۇيىقتاپ تۇرسىڭ عوي, – دەپ قويمايدى. ەشقايسىنا قارامادىم. ءتۇس كەزىندە ءبىر جولداسىم «ال كەتتىك اسحاناعا» دەدى. «قارنىم توق» دەپ قۇتىلدىم. تاڭەرتەڭ ورازامدى اشپاعام. كەشقۇرىم تىسكە باسار بىردەمە تاپتىم, ايتەۋىر. تۇنىمەن ۇيىقتاماعام, توسەككە جاتا كەتتىم. باسىم جاستىققا تيەر-تيمەس تە الگى نولدەر قايتىپ كەلدى. تۇندەگى ساناقتى قايتا جالعاستىردىم. اۋەدە جانعان كوبەلەك سەكىلدى ءبىر ءنول ۇشىپ ءجۇر. اينالىپ كەلىپ ءجۇزدىڭ قاسىنا قوندى. مىڭ بولدى, ون مىڭ, ءجۇز مىڭ, ميلليون... نولدەر, نولدەر... ساۋساعىمدى قيمىلداتىپ جىبەرىپ, تاعى ءبىر ءنول جازدىم. سوسىن ولارعا «توقتاڭدار!» دەپ ءامىر بەرەم. مىناداي بەيبەرەكەتسىزدىك ماعان ۇنامايدى. ومىردە ءبارى رەتىمەن تۇرۋى ءتيىس. ءار ءنول ءوزىنىڭ ورنىنا بارسىن. مارش, مارش! نولدەر قورىققاننان دىرىلدەپ ورنىنا جۇگىرەدى. قولباسشى سياقتى نولدەرىمە ءامىر بەرەمىن. – ساپ تۇزە! نولدەر تىزىلە قالادى. – العا باس! مارش! ءبىر, ەكى! ءبىر, ەكى! – ءبىر, ەكى, ءۇش, ءتورت, مىڭ, ءجۇز مىڭ, ميلليون!.. نولدەرگە ون مينۋتتىق ءۇزىلىس جاريالايمىن. – راقمەت! – دەپ جامىرايدى. نولدەرگە ءامىر بەرۋمەن تاڭدى اتىردىم. تالتىرەكتەپ ۇيدەن شىقتىم. اياعىم بانككە قاراي تارتىپ تۇر. قۇددى بانك بانكروتقا ۇشىرايتىن سياقتى. بىرەۋلەر اقشامدى يەمدەنىپ الاتىنداي... كەشقۇرىم نان مەن ىرىمشىكتى تالعاجاۋ ەتتىم. ۇيقى قىسىپ بارادى. ەرتە جاتتىم. كوزىمدى جۇمسام دا, اشسام دا بولمايدى. نولدەر قاراڭعىدا ويناق سالىپ ءجۇر. بانك سىياقىسىنا ءبىر ءۇي الدىم. ول ءۇيدىڭ اقشاسىن الدىن الا الدىم دا, بەس جىلعا جالعا بەردىم. ءوزىم ارزانداۋ ءبىر جەردە تۇرامىن. ويىما سارت ەتە ءتۇستى. مەن نەگە بۇل ۇيگە 120 ليرا بەرەمىن؟ وبال ەمەس پە؟! تاڭەرتەڭ دەرەۋ ارزانداۋ جەرگە كوشەم. قالانىڭ شەتىندە 20 ليراعا ءبىر بولمە تابىلادى. سوندا ايىنا 100 ليرا جانىمدا قالادى. ونى بانككە سالام. جىلىنا 1200 ليرا. ون جىلدا 12 000! ءجۇز جىلدا – 120 مىڭ. اقشانى اۋادان وسىلاي جاسايدى... ءسويتىپ تاڭدى اتىردىم. بانكتىڭ قاسىنان ءوتتىم. جۇمىستاعىلار مەنىمەن بۇرىنعىداي ءشۇيىركەلەسپەيدى. وزدەرى ءبىلسىن. ولارعا شاي, كوفە اپەرۋدەن قۇتىلدىم. ءتىپتى جاقسى. سۇيىكتىم تەلەفون سوقتى. داۋىسىمدى وزگەرتىپ: «بۇگىن كەلگەن جوق» دەدىم. وزىنە ۇيلەنەيىن دەپ ءجۇرگەم. ەندى ودان اينىدىم. بانككە اقشا سالعالى ونى كورگىم كەلمەيدى. ءۇيلەنۋ قىپ-قىزىل شىعىن ەمەس پە؟! كىرپىگىم كىرپىگىمە جابىسىپ ازەر شىداپ وتىرمىن. باسىمدى قاعازدىڭ ۇستىنە قويىپ ۇيىقتاۋعا كىرىسىپ ەدىم, نولدەر ۆارەتە قىزدارى سەكىلدى كولبەڭدەپ تۇرا قالدى. ەندى ۇيىقتاۋ قايدا؟! ۇيىقتاتاتىن ءدارى العىم كەلگەن. جولداستارىمنىڭ بىرىندە بار ەكەن. ماعان جانى اشىپ بەردى. قۇرعىر ءدارى دە دارمەنسىز. ...سول ءتۇنى شىلقىعان باي بوپ شىعا كەلدىم. سودان كەيىن تاقىرعا وتىردىم عوي. بۇكىل ميللياردتار ءبىر جاققا ۇشىپ كەتتى. جۇتقا ۇشىراعان ميلليونەرلەردىڭ داستۇرىمەن وزىمە قول جۇمساي جازدادىم. ابىروي بولعاندا بانكتەگى ءجۇز ليرام ەسىمە ءتۇسىپ, رايىمنان قايتتىم. قايتادان بايىدىم. بايىعانىم سونشا, جەر بەتىندەگى بۇكىل اقشانى جينادىم. جاساماعان جاقسىلىق قالمادى. تىلشىلەر كەلىپ, مەنەن سۇحبات الۋدا. – قالاي بايىدىڭىز؟ جەتىستىكتىڭ قۇپياسى نەدە؟ مۇندايدا شىندىقتى ايتا ما؟ – ەڭبەك ەتۋدە. بەس تيىنسىز باستاعام. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندامىن. سوسىن ءمۇساپىر-مىسكىندى جارىلقايمىن. ءوزىم ەڭبەگىن قاناپ, ەزىپ-جانشىعان بايعۇستىڭ بالالارىنا مەيرامدا ش ۇلىق تاراتىپ جاتىر ەكەم. دىمكاس جۇمىسشىعا كۇنىنە ءبىر بۋما پياز بەرەمىن. جەرى ماعان بۇيىرعان اۋىلداعى بيشاراعا ۋىس-ۋىس توپىراق تاراتام. نە كەرەك, جاساماعان جاقسىلىعىم قالمادى. مەنى كورگەن جۇرت «نەتكەن جومارت جان» دەپ جامىراپ بەرەدى. بۇل ءتۇندى قايىرىمدىلىق جاساۋمەن وتكىزدىم. اشتىقتان, ۇيقى ازابىنان تالتىرەكتەپ تۇرمىن. بانككە تارتتىم. كىتاپشانى قىزمەتكەردىڭ الدىنا تاستادىم. – ءجۇز ليرامدى بەر! – دەدىم. – تۇگەل الاسىز با؟ – دەپ سۇرادى. – ءبارىن, ءبارىن, – دەپ ايقايلادىم. – جەتەر ەندى! سۇيىكتىمنەن, دوسىمنان ايىرىلدىم. ادامگەرشىلىكتەن جۇرداي بولدىم. دەنساۋلىعىمنان, باقىتىمنان ايىرىلدىم. قۇداي ۇرسىن! قايدان عانا سول اقشاعا... جۇيكەم ابدەن جۇقارعان, ءوزىمدى ۇستاي الار ەمەسپىن. بانكتىڭ بۇكىل قىزمەتكەرى مەنى قاۋمالاپ, جۇباتۋعا تىرىستى. «بەرەيىك, مىرزا, بەرەيىك» دەستى. اقشامدى الدىم. قالتامدا تاعى 80 ليرام بار. مەيرامحاناعا جۇگىردىم. – انانى بەر, مىنانى بەر! اپكەل بەرمەن ونى دا... تاماقتان سوڭ ەڭ قىمبات قوناقۇيگە... ءۇش كۇن, ءۇش ءتۇن ۇيىقتاپپىن. و-و, جارىق دۇنيە, بار ەكەنسىڭ عوي! اقشامدى تۇگەل شاشتىم. بايدىڭ تارتقان ازابىن ويلايمىن دا, ءوز حالىمە شۇكىرلىك ەتەمىن. پاتشاعارلار ۇيقىسى قاشىپ, اشتىقتان, تالان-تاراج قاۋپىنەن, ۇرى-قارىدان قورقىپ, قانداي كۇيزەلىسكە تۇسەتىنىن مەن جاقسى بىلەمىن. جاساسىن جوقشىلىق! تۇرىك تىلىنەن اۋدارعان سرايىل سمايىل الماتى جۇمىستاعى "جۇمىر" ءسوز ەكى مەكەمە باسشىسى كەزدەسىپ قالادى: – سەنىڭ قىزمەتكەرلەرىڭ جۇمىسقا ەرتە كەلەدى. ءتارتىپتى قالاي ورناتىپ ءجۇرسىڭ؟ – بىزدە 30 قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى دە, ال كەڭسە الدىندا 20 كولىككە عانا ورىن بار... * * * مەرەكە قارساڭىندا كەڭسە باسشىسى تاڭەرتەڭ قاراماعىنداعىلاردى جيناپ الىپ, ارنايى ماراپات قاعازدارىن تابىس ەتەدى. ءبىر كەزدە باستىق «جۇمىسقا ۇنەمى كەشىگىپ كەلەتىن قىزمەتكەر» دەگەن جازۋى بار ديپلومدى حاتشى قىزعا بەرىپ تۇرىپ: «مىنانى يەسىنە تۇستەن كەيىن ءوزى كەلگەندە تابىستارسىڭ» دەيدى. * * * ءبىر جىگىت يت اتقىش دوسىنا: – سەندەر نەگە قاڭعىباس يتتەردى تۇگەلدەي قىرىپ تاستامايسىڭدار؟ – ءبارىن بىردەن قىرىپ تاستاساق, جۇمىسىمىز توقتاپ قالماي ما؟! * * * حاتشى قىز باستىعىنا يمەنە ءتىل قاتادى: – ءسىزدىڭ ايەلىڭىز نەگە كەلگەن سايىن ماعان ءبىرتۇرلى قارايدى وسى؟ – ويتكەنى, ءبىر كەزدەرى ول دا مەنىڭ حاتشىم بولعان...ءمۇيىستى جۇرگىزەتىن بەرىك سادىر
سۋرەت «ۆوكرۋگ سمەحا» جۋرنالىنان الىندى