قىدىر دارىپ, ىرىس قونعان قاسيەتتى بايزاق اۋدانىنىڭ توپىراعى, قىر-سايى, تاۋ-تاسى تاريحقا تۇنىپ تۇر. وڭىردە كىشى بۋرىل تاۋىنىڭ تاسىنا قوبىلاندى باتىردىڭ جۇيرىگى تايبۋرىلدىڭ تۇياعى تيگەندىگى جانە عالامنىڭ جەتى كەرەمەتىنە تەڭ كەلەتىن اقىرتاستىڭ قۇپياسى الەمدى تاڭداندىرىپ كەلەدى. سودان بولار بايزاق داتقانىڭ ەسىمىن يەلەنگەن بۇل اۋداندا بۇگىنگى كۇنى حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن, دەمالاتىن نىساندار كوپتەپ بوي كوتەرىپ, كاسىپ يگەرگەندەر سانى ارتۋدا. «بىرلىك بار جەردە تىرلىك بار» دەگەندەي, وتىزدان اسا ۇلت وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى عۇمىر كەشىپ جاتقان ءوڭىر حالقى ەل بىرلىگى مەن تاتۋلىعىن نىعايتا وتىرىپ, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتۋ جولىندا ايانباي تەر توگىپ, ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.
قازىر اۋداندا 5420 سۋبەكتى تىركەلگەن, ولاردىڭ 3464-ءى (نەمەسە 64 پايىزى) جۇمىس ىستەيدى. تىركەلگەن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ شاعىن كاسىپكەرلىك زاڭدى تۇلعالار بويىنشا تىركەلگەنى – 442, ونىڭ جۇمىس ىستەيتىنى – 428. 2684 شارۋا قوجالىعى بار. جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ تىركەلگەنى – 2294. بۇل سالادا بارلىعى 7828 ادام ەڭبەك ەتەدى. ياعني, وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 10,0 پايىزعا وسكەن.
سوڭعى ءتورت ايدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ وندىرگەن ءونىمى 21098813,0 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ, بيۋدجەتكە جالپى 163210 مىڭ تەڭگە ءتۇستى. ال ءبولشەك ساۋدا اينالىمىنىڭ كولەمى 586,8 ملن. تەڭگەنى قۇراپ, 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 92,9 پايىزعا ۇلعايىپ وتىر. كوتەرمە ساۋدا اينالىمىنىڭ كولەمى 623,2 ملن. تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 126,3 پايىزعا كوبەيدى.
شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن قولداۋ اۋدان كولەمىندە «بايزاق», «ازيا», «ارنۇر», «الاتاۋ» شاعىن نەسيە سەرىكتەستىگى, سونىمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ قورى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا. جالپى 4 ايلىق ەسەپتى كەزەڭگە اۋدان بويىنشا كاسىپكەرلەرگە 85 080 مىڭ تەڭگە 550 ادامعا نەسيە بەرىلدى.
بۇگىنگى تاڭعا جالپى سوماسى – 85,0 ملن. تەڭگە قۇرايتىن 3 جوبا دايىندالىپ ىسكە اسىرىلدى. ناقتىراق ايتساق, «كۇنساناي» جك حالىق تۇتىنۋ تاۋارلارىن ساتىپ الۋ ءۇشىن كەپىلدەمە بويىنشا حالىق بانكىنەن 42,8 ملن. تەڭگە, «اسكوم» شارۋا قوجالىعى نەگىزگى قۇرالداردى تولىقتىرۋ ءۇشىن پايىزدىق ستاۆكانى سۋبسيديالاۋ بويىنشا حالىق بانكىنەن 4,2 ملن. تەڭگە, «كۇلزيپا» جك مال ساتىپ الۋ, تسەح قۇرىلىسى, اينالمالى قوردى تولىقتىرۋ ءۇشىن پايىزدىق ستاۆكانى سۋبسيديالاۋ بويىنشا «بانكتسەنتركرەديتتەن» 38,0 ملن. تەڭگە نەسيە الدى.
ال, وتكەن جىلى دايىندالىپ, ماقۇلدانعان جالپى قۇنى 416,8 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن 5 جوبا بيىل ىسكە اسىرىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. ياعني, «لەسنياك» جك قازاندىق قۇرىلىسى ءۇشىن كەپىلدەمە بويىنشا «سبەربانكتەن» 25,1 ملن. تەڭگە, «سەرىك» شارۋا قوجالىعى ەلەكتر جەلىسى مەن گاز تارتۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا 5,3 ملن. تەڭگە, «تالاپ» شق ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا 312,6 ملن. تەڭگە, «اسىل-مۇرا قىزمەت» جشس ەلەكتر جەلىسىن تارتۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا 13,9 ملن. تەڭگە, «ەسەنباەۆ» جك اينالمالى قوردى تولىقتىرۋ ءۇشىن پايىزدىق ستاۆكانى سۋبسيديالاۋ بويىنشا «اتفبانكتەن» 59,9 ملن. تەڭگە نەسيە ماقۇلدانىپ, كۇتىلۋدە. بۇدان بولەك 2016 جىلعا جوبالارى دايىندالىپ, ۇيلەستىرۋ كەڭەستەرىنە جولدانعان 25 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن 2 جوبا ۇسىنىلۋدا.
ەلباسىمىز ن.نازارباەۆ اسا جاۋاپتى ساتتە بىرلىكتىڭ ساقتالۋى اسا ماڭىزدى ەكەنىن, سونداي-اق, بارشا قوعام ەل يگىلىگى ءۇشىن ايانباي تەر توگۋ قاجەتتىگىن, زاماننىڭ بەتالىسىنا قاراي, مەجەلەرىمىزدى بەلگىلەپ, جوسپارلارىمىزدى جوندەپ وتىرۋىمىز قاجەت ەكەندىگىن ءسات سايىن ايتىپ وتىرادى. ءبىزدىڭ اۋداننىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن سارالاپ, دامۋ جولىنىڭ باعىتتارى تۋرالى ايتار بولسام, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن اينالىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇگىندە بايزاق اۋدانىندا ءىرى قارا سانى 35791 باستى قۇراپ, جىلقى سانى 9946 باستى, تۇيە سانى 812, قوي 225,5 مىڭ باستى قۇراپ وتىر.
اۋدانىمىزدا اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, مال شارۋاشىلىعى ءونiمiنiڭ ءونiمدiلiگi مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «سىباعا», «قۇلان», «التىن اسىق», «ىرىس» جانە «جايىلىمداردى سۋلاندىرۋ» باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونىڭ ارقاسىندا وڭىردە اسىل تۇقىمدى مالدىڭ ۇلەسى ارتتى. اۋداننىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە وتكىزىلگەن جينالىستاردا شارۋا قوجالىعى جەتەكشىلەرىنە مال شارۋاشىلىعىنداعى وسى باعدارلامالار تۋرالى تۇسىندىرمە جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ تۇرادى.
اۋداندا «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 7 شارۋا قوجالىعى جالپى سوماسى 92,52 ملن. تەڭگە نەسيە الۋ ءۇشىن قۇجاتتارىن دايىنداپ وتكىزدى. «زاڭعار» شارۋا قوجالىعى 2,550 ملن. تەڭگە نەسيەگە 17 باس, «سىرگەباي اتا» شارۋا قوجالىعى 20,0 ملن. تەڭگە نەسيەگە 109 باس, «امانگەلدى» شارۋا قوجالىعى 3,450 ملن. تەڭگە نەسيەگە 21 باس, «اي-بي» شارۋا قوجالىعى 9,720 ملن. تەڭگە نەسيەگە 60 باس ءىرى قارا مال الدى. ال, «مۇنال» شارۋا قوجالىعىنىڭ 2,8 ملن. تەڭگە نەسيەگە 14 باس ءىرى قارا مال الۋعا قۇجاتتارى ماقۇلداندى. سونداي-اق, «رۋسلان» شارۋا قوجالىعىنىڭ 4,0 ملن. تەڭگە, «جاقىپ» شارۋا قوجالىعىنىڭ 50,0 ملن. تەڭگە نەسيە الۋ ءۇشىن وتكىزگەن قۇجاتتارى قارالۋدا.
«سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا جوسپار 470 باس بولاتىن. بۇگىنگى كۇنگە 207 باس مال الىندى, ياعني, ورىندالۋى 44 پايىزدى قۇراپ وتىر.
سونداي-اق, «قۇلان» باعدارلاماسى بويىنشا 6 شارۋا قوجالىعى جالپى سوماسى 26,37 ملن. تەڭگە نەسيە الۋ ءۇشىن قۇجاتتارىن دايىنداپ وتكىزدى. بۇل بويىنشا «ەلامان» شارۋا قوجالىعى 5,2 ملن. تەڭگە نەسيەگە 20 جىلقى السا, «جانكۋليەۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ 2,350 ملن. تەڭگە نەسيەگە 9 جىلقى الۋعا قۇجاتتارى ماقۇلداندى. قالعان 4 شارۋا قوجالىعىنىڭ جالپى سوماسى 18,82 ملن. تەڭگە نەسيە الۋعا وتكىزگەن قۇجاتتارى قارالۋدا.
ال, «التىن اسىق» باعدارلاماسى بويىنشا 10 شارۋا قوجالىعى جالپى سوماسى 45,057 ملن. تەڭگە نەسيە الۋ ءۇشىن قۇجاتتارىن دايىنداپ وتكىزدى. «ىرىس» باعدارلاماسى بويىنشا «اسىل مۇرا قىزمەت» جشس 200 باس, «كەڭەسحان» شارۋا قوجالىعى 100 باس جانە جەكە كاسىپكەر ايبەك قالمۇراتوۆ 100 ساۋىن سيىر الۋ ءۇشىن قۇجاتتارىن دايىنداۋدا.
مىنە, بايزاق اۋدانىنىڭ جۇرتشىلىعى ەل دامۋىندا وسىنداي بەلسەندىلىك تانىتىپ, ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. حالىقتىڭ الەۋەتىن كوتەرۋگە باعىتتالعان ساياساتتىڭ ارقاسىندا, بۇگىندە, ەگەمەندى ەلىمىز ءۇشىن ءاربىر جىلدىڭ تولىسۋ, كەمەلدەنۋ جىلىنا اينالعانى – ءومىر شىندىعى. تاۋەلسىز قازاقستان حالقى بەرەكەلى تىرشىلىك كەشۋدە, ەلىمىزدىڭ داۋلەتى مەن ساۋلەتى ارتىپ, ەكونوميكالىق داعدارىستارعا قاراماستان قارقىندى ءوسىپ-وركەندەۋدە. لايىم, بەرەكەلى تىرلىگىمىز ءومىرىمىزگە مەرەكە, شۋاق سىيلاي بەرسىن.
مۇراتحان شۇكەەۆ,
بايزاق اۋدانىنىڭ اكىمى
جامبىل وبلىسى