قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۇراعاتى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە وراي دەرەكتى كورمە ۇيىمداستىردى.
تالايلى تاعدىر, تاس تاعدىر. مۇڭ, شەر, نالا. تەك ءبىر عانا ادامعا, تەك ءبىر وتباسىنا, تەك ءبىر ەلدى مەكەنگە عانا قاتىستى ەمەس, تۇتاس كەڭىستىكتى ءورت جالىنىنا وراپ, پۇشايمان ەتىپ, تاعدىرلارىنا نالەت ايتقىزعان زۇلمات جىلدار كەيىندە قالدى دەگەنمەن, ونىڭ سالعان جاراسىنىڭ تابى جاندارىن سىزداتقاندا جانارلارىنا جاس ءۇيىرىلىپ, كومەيلەرىنە تاس تىعىلىپ, جۇزدەرى قۋاراتىن مۇڭلىقتار تاريحى مۇڭ سورعالاعان سۋرەتتەر مەن قۇجاتتار ارقىلى بەرىلىپ, قۋعىن-سۇرگىندە ناقاقتان توگىلگەن جاستىڭ وتەۋىندەي, زار زامانعا لاعنەت ايتىپ جاتقانداي كورىنەدى.
جيەگىنە جەتەمىن دەپ كوزىڭدى قانشا قاداساڭ دا بۋالدىرلانعان ساعىمى بۇلتتاي ويناپ, بۇلاڭداعان سارى دالا كەۋدەسىنە سالماعىن باقساڭ جانشىپ تاستارداي مۇڭ-شەردى دە, قۋانىش پەن قايعىنى دا جاسىرا بىلەدى. قايىسپايدى دا, ەش اۋىرلىعىن سەزدىرمەيدى دە. قازاق دالاسى سول ءبىر جىلداردا ناقاقتان توگىلگەن ءمولدىر دە اششى جاس تامشىلارىمەن سۋارىلىپ, ارىستاي ۇلدارىن قۇربانعا شالىپ, ءوزى دە وكسىپ, ەرىكسىز جەر اۋدارىلىپ, جاپا شەگىپ, سۋىققا توڭعان تورعايداي بۇرسەڭدەپ پانا ىزدەگەندەردىڭ مەكەنىنە اينالىپ, تۇنەرە ءتۇسىپ, توعىشار وكىمەت توپىرلاتىپ سالىپ تاستاعان تۇرمەلەردىڭ ىشىندە ايتىلعان زارلى تاعدىرلاردىڭ سىرىنا قۇلاق تۇرەتىن.
وسى جولى كورمەگە كەلۋشىلەر نازارىن وزىنە اۋداراتىن ەكسپوناتتار ۇلتتىق مۇراعات, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق-ساراپتامالىق ورتالىعى جانە باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ قورلارىنان الىنعان «وتە قۇپيا» گريفىندە بولعان بىرەگەي مۇراعات قۇجاتتارىنىڭ تۇپنۇسقالارى بولۋىمەن ەرەكشەلەندى.
حالقىمىزدىڭ اسىل پەرزەنتتەرى, بەلگىلى ساياسي جانە قوعام قايراتكەرلەرى ءاليحان بوكەيحانوۆ, احمەت بايتۇرسىنوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, ماعجان جۇماباەۆ, سانجار اسفەندياروۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, ساكەن سەيفۋللين, ءىلياس جانسۇگىروۆ, بەيىمبەت مايلين, وراز جاندوسوۆ, تەمىربەك جۇرگەنوۆ, ابىلقايىر دوسوۆ, جۇمات شانين, شاحان مۋسين, ابۋباكىر الدياروۆ, جۇماعالي تىلەۋلين, تۇرلىحان حاسەنوۆ, الداجار حاسەنوۆ, مۇحتيزار تيتاقوۆ سىندى ازاماتتاردىڭ جەكە قۇجاتتارى مەن تەرگەۋ ماتەريالدارى كورمەنىڭ ءمان-ماڭىزىن اشا تۇسكەن. ءار قۇجاتتىڭ سىرتىنداعى تاعدىر, جەتىم-جەسىردىڭ كوز جاسى, قورلاۋ مەن ازاپتاۋ سىندى اۋىرتپالىققا قوسا, حالقىمىزدىڭ ءسۇتتىڭ بەتىنە شىققان قايماقتاي ەڭ اسىل پەرزەنتتەرىن قالاي قيدى زابىرگە, قالاي عانا قولدارى قالتىراماي اتتى ەكەن دەگەن ساۋالدار وزەكتى ورتەيدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ 1997 جىلعى جارلىعى بويىنشا 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى بولىپ بەلگىلەنگەنى ءمالىم. وسى جىلدار ىشىندە قۋعىن-سۇرگىننىڭ كىساپىر كەيپى ايقىندالىپ, قانشاما تاريحي قۇجات اينالىمعا ەندى. بىراق سولاردىڭ ءاربىرىن كورگەن سايىن ءدىر ەتپەيتىن جۇرەك جوق. ويتكەنى, ەلىمىزدە 103 مىڭ ادام ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, ونىڭ 25 مىڭى اتىلعان ەكەن.
ەلىمىزگە ءتوتاليتاريزمنىڭ مىڭداعان قۇربانى دەپورتاتسيالانىپ, 800 مىڭ نەمىس, 507 مىڭ سولتۇستىك كاۆكاز حالىقتارىنىڭ وكىلدەرى (چەشەندەر, ينگۋشتار, بالقارلار, لەزگيندەر جانە ت.ب.), 102 مىڭ پولياك, 43 مىڭ گرەك (1942-1949 جىلدار ارالىعى), قىرىم تاتارلارى, 19 مىڭ كورەي وتباسىلارى كۇشتەپ قونىس اۋدارىلىپتى.
كورمە قۇجاتتارىنىڭ ءبىر پاراسى وسى دەپورتاتسيالانعان پونتيالىق گرەكتەر, ليتۆالاردىڭ, ەستونداردىڭ, لاتىشتاردىڭ, يرانداردىڭ, قىتايلاردىڭ جەكە قۇجاتتارى; فرانتسيالىق, يسپانيالىق, جاپونيالىق, اۆستريالىق, ۆەنگريالىق اسكەري تۇتقىنداردىڭ قۇجاتتارى; اقتار قوزعالىسىنىڭ باسشىلارى مەن قاتىسۋشىلارىنىڭ مۇراعاتتىق قۇجاتتارى, سونىمەن قاتار, قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان حريستيان ميتروپوليتتەرى, ەپيسكوپتار مەن ءدىن قىزمەتشىلەرىنىڭ تەرگەۋ قۇجاتتارىن قۇرايدى. سويلەگەن قۇجاتتار ستاليندىك زۇلمات ساياسات سالدارىنان ادام تاعدىرى ويىنشىق بولعان جانتۇرشىگەرلىك وقيعالاردىڭ قانشالىقتى اۋقىمدى بولعانىن باعامداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»