* بۇگىن استانادا «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» دەگەن تاقىرىپپەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتەدى
بۇگىن استانادا «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتەدى. وعان شەتەل پارلامەنتتەرىنىڭ دەپۋتاتتارى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى, ءدىني قايراتكەرلەر – الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ مۇشەلەرى كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. 41 ەلدەن 63 دەلەگاتسيا, حالىقارالىق ۇيىمدار مەن شەت مەملەكەتتەردىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىكتەرىنىڭ باسشىلارى, سونداي-اق, قازاقستاندىق ساراپشىلار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى قاتىسادى.
زادىندا, ءاۋ باستاعى قاي ءدىننىڭ بولسىن ۇستانىمى يماندىلىققا, مەيىرىمدىلىككە, تاتۋلىق پەن بەيبىتشىلىككە بارىپ سايادى. ءدىندى ساياساتتىڭ, ىقپالداستىقتىڭ قۇرالىنا اينالدىرىپ جۇرگەندەر بەرتىندەگىلەر عوي. تۇما باسى تۇنىق دۇنيەنى ءبۇلدىرىپ, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ قولشوقپارى بولعانداردىڭ ارەكەتى – مەملەكەتتەر اراسىنا وت تاستاپ, سول ارقىلى ايتقانىنا كوندىرىپ, ايداۋىنا جۇرگىزۋ. ايتپەسە, يسلام ءدىنى بەيبىت ءدىننىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى ەمەس پە. ال بۇگىندە تەرروريزم مەن لاڭكەستىك يسلام دىنىمەن بايلانىستىرا اتالاتىن بولىپ ءجۇر. يسلام ءدىنى عانا ەمەس, جالپى ءدىن اتاۋلىنىڭ تابيعاتى ىزگىلىكپەن ۇندەسەدى.
«دىندەر ەكسترەميزم مەن لاڭكەستىككە قارسى ەكەنى بەلگىلى. ءدىني جانە ساياسي باعىتتاعى كوشباسشىلار وسى قۇندىلىقتاردى بارشا ادامعا جەتكىزۋى ءتيىس, اسىرەسە, جاستارعا دۇرىس باعدار بەرگەن دۇرىس. نەگىزگى كۇش-جىگەردى قاقتىعىستاردى دوعارۋعا جۇمىلدىرۋ قاجەت. ءويتكەنى, تەك بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم عانا وركەنيەتتەر دامۋىنىڭ نەگىزى بولا الادى», – دەدى سەناتور گەورگي كيم كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە.
گەورگي كيمنىڭ ءسوزىن ارىپتەسى سەرىك اقىلباي ءارى قاراي جاڭا قىرىنان جانداندىرا ءتۇستى. «قانداي ءدىن بولسا دا ادامدى ءولتىرۋدى ايىپتاپ, توزىمدىلىك پەن كەلىسىمدى ۋاعىزدايتىنى بەلگىلى جايت. ساياسي جانە ءدىني قايراتكەرلەردىڭ مىندەتى – وسى جايتتى بارلىق ادام بالاسىنا, جاستارعا ناسيحاتتاپ, ءدىني ءتۇسىنىسپەۋشىلىك سالدارىنان تۋىنداعان قاقتىعىستاردى توقتاتۋ. وركەنيەتتىڭ ودان ءارى دامۋىنا تەك بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم عانا نەگىز بولا الادى».
سەناتورلاردىڭ سوزىنە قۇلاق قويۋعا ابدەن بولادى. ويتكەنى, قازاق قوعامىندا دا جات اعىمنىڭ جەتەگىندە جۇرگەن جاستار از ەمەس. اتەيزمنىڭ شەكپەنىنەن شىعىپ, مۇسىلماندىققا بەت بۇرعان ساتتە اراب الەمىنەن اعىلعان اعىمداردىڭ بارلىعىن يسلامنىڭ تەمىرقازىق ۇستانىمى رەتىندە قابىلدادىق. ءسويتسە, داستۇرىمىزبەن قابىسپايتىن, ءتىپتى, ۇلتتىق مادەنيەتىمىزبەن ءۇيلەسپەك تۇگىلى, ونى مۇلدەم جوققا شىعاراتىن بۇلدىرگى اعىمداردىڭ ارباۋىنا تۇسكەندەر جەتكىلىكتى ەكەنىن ەندى-ەندى ءبىلىپ جاتىرمىز عوي. سول سەبەپتى, سەناتور كيمنىڭ ايتقانى كىم-كىمنىڭ دە كوڭىلدەگىسىن ءدوپ باسادى.
سەناتوردىڭ دەگەنىنە دەن قويار بولساق, ەلىمىزدە ەتنوسارالىق, ءدىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ۇندەستىكسىز تۇراقتى ساياسي, سونداي-اق, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ءمۇمكىن ەمەس. وعان ءسوز بار ما! ۇيلەسىم بولماسا, وتان تۇگىلى وتباسىنىڭ دا, ءۇيدىڭ دە بەرەكەسى قاشادى ەمەس پە؟
«استانا القالى جيىنداردى ءجيى وتكىزەدى, «كۇلتوبەنىڭ باسىندا كۇندە جيىننان» پايدا بار ما وسى؟» دەپ كۇڭكىلدەسىپ جاتادى كەيبىر اعايىندار. كۇردەلى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنى بەس-التى ساعاتتىق جيىندا تارقاتىلاتىن بولسا, بۇكىل پروبلەمانى از ۋاقىتتا شەشىپ تاستاماس پا ەدىك. ۇستانىمداردىڭ ۇيلەسىمىن تابۋى ءۇشىن, مامىلەگە كەلۋ ءۇشىن قانشا مارتە باسقوسۋعا تۋرا كەلەدى دەسەڭىزشى. رەسمي استانانىڭ ءباتۋالى جيىندارعا ۇيىتقى بولىپ, مامىلەگەرلىك ميسسيانى اتقارىپ جۇرگەنى دە سوندىقتان. ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزىن وتكىزۋ سەبەبى دە سول. بۇگىن ەلوردا تورىندە وتەتىن «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا دا سونداي ىزگى نيەتتەن تۋىنداپ وتىر.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا قازاقستاننىڭ الەمدەگى بەيبىت ۇستانىمىن ايگىلەپ, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى الەم بولىپ كۇرەسۋ جولىنداعى باستاماشىلدىعىن كورسەتپەك. ءويتكەنى, لاڭكەستىكتى كوپ بولىپ كۇرەسۋدىڭ ارقاسىندا عانا اۋىزدىقتاۋعا بولادى. اتالعان كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشى ساياساتكەرلەر مەن ءدىن جەتەكشىلەرىنىڭ ىقپالدارىن, ءمۇمكىندىكتەرىن بىرىكتىرە وتىرىپ, ورتاق ءىس-قيمىل جاساۋعا ۇندەۋ قابىلدانباق.
«تەرروريزمگە قارسى كۇرەستىڭ زاڭدى جولدارىن قاراستىرىپ, ءار مەملەكەت وسى باعىتتاعى زاڭدارىن جەتىلدىرۋى كەرەك. ەلباسى ۇسىنعانداي, لاڭكەستىك پيعىلداعى توپتاردى تولىق تىزىمگە الىپ, الەمدە ولارعا توزگىسىز جاعداي جاساۋ كەرەك. قازىر قارۋلى قاقتىعىس ءجيى ورىن الاتىن ەلدەردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلە جاتىر. لاڭكەستىك الەمدىك قوعامداستىق ءۇشىن ۇلكەن قاۋىپكە بالانىپ وتىر. ول شەكارا اسىپ, كۇننەن-كۇنگە ۇيىمداسقان سيپاتتا ءوربىپ كەلەدى. دىنارالىق شيەلەنىستەرگە قوسا, دىندەردىڭ ءىشىنارا قايشىلىقتارى كۇشەيىپ تۇر», دەدى سەرىك اقىلباي ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە.
راس, سىرتقى دۇنيەنى ايتپاعان كۇننىڭ وزىندە, ءوز ەلىمىزدە دە ءدىني قايشىلىقتار پايدا بولا باستادى. ۇلتتىق ءداستۇردى تالاق ەتكەندەردىڭ وزىندىك شوعىرى پايدا بولدى. جات اعىمداردىڭ جەتەگىندە جۇرگەن جاستار توڭمويىندانىپ, وزدەرىنىكىن عانا حاق جولى دەپ باعامدايتىن حالگە ءتۇستى. ءدىني ساۋاتسىزدىقتىڭ اقىرى تىكەلەي ءبىر بۋىندى اداستىرماسا جارادى ايتەۋىر. يمان بايگەسىندە ايىمىز وڭىنان تۋىپ تۇر دەپ ايتۋ قيىن ازىرشە. نە دەسەك تە, القالى جيىننان كۇتەرىمىز كوپ.
عابيت ىسكەندەر ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»