سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا س.ج.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (قازۇمۋ) جانىنان ءوز كلينيكاسى اشىلىپ, ەلىمىزدە حالىققا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىنداعى العاشقى قادامىن جاساپ, جەتەكشى ەمدەۋ ورىندارىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. كلينيكادا ناۋقاسقا دياگنوز قويۋ, ولاردى ەمدەۋ جانە الدىن الۋدا زاماناۋي دەڭگەيدە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, جوعارى ساپالى مەديتسينالىق كومەكتى ۇسىنادى. باعالارى قولجەتىمدى ءارى قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جوعارى دەڭگەيدە. ولار الەمدىك وندىرۋشىلەردىڭ زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان.
بۇگىن ءبىز س.ج.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسىنىڭ ديرەكتورى جانار عۇبايدۋلليناعا جولىعىپ, ەمدەۋ ورنى جايلى جاقىنىراق بىلگەن ەدىك.
– جانار ايۋپحانقىزى, بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى قازىرگى نارىق زامانىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسۋدا. وقىرماندارعا ءتۇسىنىكتى بولسىن, كلينيكاعا جەكە توقتالىپ, ونىڭ ماقسات, مىندەتىن تاراتىپ ايتىپ بەرسەڭىز...
– بۇگىندە قازۇمۋ قۇرامىندا زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتالعان, كوپتەگەن اۋرۋلارعا كەشەندى دياگنوستيكا مەن امبۋلاتوريالىق ەمدەۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى جۇمىس ىستەيدى. وندا امبۋلاتوريالىق دارىگەرلىك كەڭەس بەرۋ ورتالىعىنان باسقا باۋىر مەن ءىش-قۇرىلىس پاتولوگيالارى, بۋىن مەن ومىرتقا, دانەكەر ءتىنىنىڭ ديففۋزدى اۋرۋلارىن, جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارىن, ىشكى سەكرەتسيا بەزدەرىنىڭ اۋرۋلارى مەن تامىر اۋرۋلارىنا ناقتى دياگنوز قويىپ, ولاردى ەمدەۋ جانە الدىن الۋدا زاماناۋي دەڭگەيدە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, جوعارى ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن ورتالىقتار بار.
رەۆماتولوگيا بولىمشەسىندە ناۋقاستارعا الەمدىك مەديتسينانىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى, ونىڭ ىشىندە گەندىك-ينجەنەرلىك تەراپياسى قولدانىلادى. ال ەندوكرينولوگيا بولىمشەسىندە اۋرۋدى ەرتە دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدەن باسقا وسى اۋرۋدىڭ اسقىنۋلارىن الدىن الۋعا ءتيىمدى كەڭەستەر مەن ەم الۋعا ارنالعان «ديابەتتىك تابان جانە قول» كابينەتى جۇمىس جاسايدى. ينسۋلين پومپاسىن قولدانۋ ارقىلى 1 ءتيپتى قانت ديابەتىن ەمدەۋدەگى جاڭا تەحنولوگيالار تۋرالى كەڭەستەر بەرىلەدى. باۋىر جانە اسقازان ىشەك اۋرۋلارىن جانە جۇيكە جۇيەلەرىنىڭ اۋرۋلارىن ەمدەۋدە دە كىشى ينۆازيالىق ەم-شارالار قولدانىلادى.
كلينيكادا ناۋقاستاردى جوعارى دارەجەلى ماماندار, پروفەسسورلار, عىلىم كانديداتتارى مەن دوكتورلارى, ءتۇرلى اۋرۋلاردى ەمدەۋ سالاسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى بەدەلدى دارىگەرلەر قابىلدايدى. ولار ەمدەۋ مەن دياگنوستيكالاۋدا يننوۆاتسيالىق ادىستەردى قولدانىسقا ەنگىزۋ ماقساتىندا جاقىن جانە الىس شەتەلدەردە ءوز كاسىبي دەڭگەيلەرىن ۇنەمى ارتتىرىپ وتىرادى.
مىنە, بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسىندا جوعارى مامانداندىرىلعان, كەڭ سپەكترلى, ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. ماقساتىمىز – حالقىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساپاسىن جانە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن, جۇمىس ىستەۋ قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ. ەندەشە, دارىگەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيى, الەمدىك جانە وتاندىق مەديتسينانىڭ ەڭ جاڭا جەتىستىكتەرىنە نەگىزدەلگەن تەكسەرۋدىڭ زاماناۋي اسپاپتىق ادىستەرى جانە ەمدەۋ ستاندارتتارى – ۋاقتىلى الدىن الۋ شارالارىن وتكىزۋگە جانە ءاربىر ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان ەمدەۋ جۇرگىزۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى.
ال نەگىزگى تۇجىرىمدامامىز – ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان كلينيكا جاساۋ.
– ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان كلينيكا دەپ ايتىپ قالدىڭىز, وسى جونىندە تولىعىراق مالىمەت الساق...
– قازىرگى كەزدە ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان كلينيكاعا ناقتى انىقتاما جوق بولعاندىقتان كەيىن, ءبىز ايگىلى فيرمالار مەن كومپانيالاردىڭ جۇمىستارىنا تالداۋ جاساپ, بۇگىنگى ۋاقىتتا ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان ارەكەت – ناۋقاس دەرتىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىنۋ, كىلتيپانىن انىقتاۋ, ناۋقاستىڭ مۇقتاجدىعىن باعالاۋ مەن قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋ, سونداي-اق, ناۋقاستىڭ ەمنەن كۇتكەن ناتيجەلەرىنە سايكەس كەلۋ جانە پسيحولوگيالىق جاعدايىن تۇسىنە ءبىلىپ, بىرىككەن شەشىم قابىلداۋ. ءسويتىپ, ناۋقاستىڭ دەنساۋلىعىنا بىرگە جاۋاپكەرشىلىكتە بولۋ. بۇل باعىتتى تەك قانا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتە عانا ەمەس, ستاتسيونار دەڭگەيىندە دە قولدانۋ كەرەك.
– كلينيكانىڭ ەمدەلۋشىگە دەگەن كوزقاراسىن قالاي وزگەرتتىڭىزدەر؟
– ءبىزدىڭ كلينيكادا ەمدەلۋشىنىڭ ءرولى بەلسەندى, مەديتسينالىق كومەكتىڭ رەتسەپيەنتى عانا بولىپ تابىلمايدى, ياعني ناۋقاس ءۇشىن شەشىمدى دارىگەر, مەيىربيكە جانە ناۋقاس بىرگە قابىلدايدى. سەبەبى, مەديتسيناداعى كومەك دەرتكە ەمەس, ناۋقاسقا باعىتتالعان. ال ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان كلينيكادا ەمدەلۋشىنىڭ ءرولى بەلسەندى: ءوزىنىڭ شەشىمىن قابىلداۋعا, اۋرۋعا قارسى كۇرەسۋگە, ماقساتىن قويۋعا ءدارىگەرمەن بىرگە اتسالىسادى. ول ءۇشىن ءبىز ەمدەلۋشىنىڭ قاجەتتىلىگىن ءۇش توپقا بولدىك: مەديتسينالىق, پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك.
مەديتسينالىق توپ – دەر كەزىندە ەم جانە اۋرۋ تۋرالى اقپارات الۋ, دارىگەر مەن ەمدەلۋشىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا اۋرۋحانادا قولايلى ورتا جاساۋ. ناۋقاستى قاراعاندا, دارىگەر ۋاقىتىن تولىعىمەن ءبولۋ, ەمدەۋ جوسپارىن ناۋقاسپەن بىرگە تالداۋ, تاعايىندالعان ەمنەن قانداي ناتيجە كۇتەتىنىن اقپاراتتاۋ. قورىتا ايتقاندا, ناۋقاس پەن دارىگەردىڭ اراسىنداعى اشىق قارىم-قاتىناس ورناتۋ.
پسيحولوگيالىق توپ – اۋرۋدىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولعان ءارتۇرلى پسيحولوگيالىق قوسىمشا سەزىمدەرمەن بىرلەسىپ كۇرەسۋ. ناۋقاسقا دەگەن قۇرمەت كورسەتۋ, شاعىمدارىنا نازار اۋدارىپ, قولداۋ كورسەتۋ.
الەۋمەتتىك توپ – ەمگە كەلگەن ناۋقاسقا كلينيكادا الەۋمەتتىك ورتا جاساۋ. وسى ورتادا ول ءوزىنىڭ قانداي قارىم-قاتىناستا بولاتىنىن ويلايدى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قايىرىمدىلىعى ناۋقاستىڭ سەنىمدىلىگىن تۋدىرۋ كەرەك.
– جانار ايۋپحانقىزى, ءوزىڭىز ايتىپ وتىرعان ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان كلينيكادان قانداي ناتيجە كۇتەسىز؟
– وسى ءتاسىل تولىعىمەن ەنەتىن بولسا, قازاقستاندا دەنساۋلىق سالاسىن تولىعىمەن وزگەرتەدى. ءبىز مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ مورالدىق جانە ادامگەرشىلىك قاعيدالارىن جوعارىلاتۋ, جاندۇنيەلىك قۇندىلىقتارىن ارتتىرۋ جانە دامىتۋ ارقىلى ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە وتە الامىز.
– بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسىنىڭ اشىلعانىنا كوپ ۋاقىت بولا قويماسا دا, ءبۇگىنگە دەيىن قانشاما قالا تۇرعىندارىنا اشىق ەسىك كۇنىن وتكىزىپ, ءوز تاراپتارىڭىزدان كومەكتەرىڭىزدى ءداستۇرلى تۇردە كورسەتىپ كەلەسىزدەر. سونىڭ ءبىرنەشەۋىنە ءبىز دە كۋا بولعان ەدىك...
– ءيا, بيىل ءتورتىنشى جىل قاتارىنان ايتۋلى كۇندەرگە وراي ءبىر جىلدا بىرنەشە رەت ارنايى اكتسيالار وتكىزەمىز. ماسەلەن, بىلتىر 8 ناۋرىز – حالىقارالىق ايەلدەر كۇنى قارساڭىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعىن جانە ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا وتان سوعىسىنا قاتىسقان جانە سوعىس كەزىندە تىلدا ەڭبەك ەتكەن انالارىمىزدى شاقىردىق. وعان 31 ادام كەلسە, سونداي-اق, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ ۇرپاقتارى مەن 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنا قاتىسۋشىلاردى دا تەگىن دارىگەرلىك تەكسەرۋدەن وتكىزدىك.
1 ماۋسىم حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنى قارساڭىندا «اردي» مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار قاۋىمداستىعىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىن دە تەگىن قابىلدادىق.
قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان اكتسياعا 60-تان اسا الماتىلىقتار كەلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, كەلۋشىلەر اقىسىز نەگىزدە دارىگەرلەردەن كەڭەس الىپ, قاجەت دەگەندەرى مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندە تەگىن ەمدەلدى. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جايت, بارشاعا ايان, قازىر ەلىمىزدە كەز كەلگەن ادام ەمدەۋ ورنىن, دارىگەردى ءوزى تاڭداي الادى. ەندەشە, قاراشا ايىندا الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءوز تاڭداۋلارىن جاساپ, ءبىزدىڭ ەمحاناعا تىركەلۋلەرىنە بولادى. سونداي-اق, ولار كۇندىزگى ستاتسيونار بولىمىندە دە ەمدەلەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»