ەل جۇرەگى – استانا. ەل سەنىمى – استانا.
ەلوردانىڭ جاسامپاز تاريحىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن (ەۇۋ) بولەك قاراۋ مۇمكىن ەمەس. ەلباسىنىڭ 1996 جىلى 23 مامىرداعى ارنايى جارلىعىمەن نەگىزى قالانعان وسى وقۋ ورنىن – استانانىڭ رۋحاني-ينتەللەكتۋالدىق ىرگەتاسى دەسەك, شىندىققا سايكەس كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «ەۋرازيا ءجۇرەگىندە» اتتى تاعىلىمدى كىتابى قالىڭ وقىرمانعا جاقسى تانىس. ەڭبەك اتاۋىنىڭ وزىندە رامىزدىك ءمان بار. ول «استانا – ەۋرازيالىق جاڭعىرۋ مەن سەرپىلىستىڭ ورتالىعى» دەگەن ساياسي سالماقتى ماعىناعا جانە «جاڭارعان دۇنيەدەگى الەم وقيعاسىن قازاقستان جۇرەگى قالاي سەزىنەدى؟» دەگەن گۋمانيستىك پايىمعا يە. وسى كىتاپتا ەلباسى: «استانانىڭ اجارىنا اجار قوسقان, جاڭا كورپۋستارىمەن قالا لانشافتىنا كىرىگىپ كەتكەن لەۆ گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىن ايتپاي تۇرا المايمىز. «استانانىڭ مادەني كاپيتالى» دەگەن ۇعىم ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنە كوز تۇسكەن ساتتەن-اق ادام ساناسىندا ناقتى بەينەگە اينالادى دەپ ويلايمىن» دەپ جازدى.
كوزىقاراقتى وقىرمان حاباردار: جالپى, وركەنيەتتىڭ اسىل اتاۋى – مادەنيەت. كەڭ ۇعىمدا ءبىلىم دە, عىلىم دا, ادامزاتتىڭ جان-جاقتى جەتىلۋى دە وسى مادەنيەتكە كىرەدى.
ارينە, ەلباسى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ەلوردانىڭ مادەني كاپيتالى بولارىنا سەنگەندە, جالپىادامزاتتىق جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ەسكەرگەنى ءسوزسىز. ويتكەنى, ءاۋ باستا, دالىرەك ايتساق, وسىدان ءدال 20 جىل بۇرىن (1996 جىلى 23 مامىر كۇنى), تاريحي 1962 جىلعى تسەلينوگراد پەداگوگيكا ينستيتۋتى مەن 1964 جىلعى تسەلينوگراد ينجەنەرلىك-قۇرىلىس ينستيتۋتىنىڭ قوسىلۋى ناتيجەسىندە ومىرگە كەلگەن اقمولا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى نەگىزىندە ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىن جاساقتاۋ – وتاندىق ءبىلىمدەگى عاسىر جاڭالىعى دەۋگە لايىق قادام ەدى.
بىرىنشىدەن, بۇل – جاڭا ەلوردانىڭ مادەني-ينتەللەكتۋالدىق نەگىزى.
ەكىنشىدەن, بۇل – زامانعا لايىقسىز وداق يدەياسى مەن ۇلتتىق شەكتەۋشىلىككە توقتاۋ سالا وتىرىپ, الەمدىك جاڭاشىل ىقپالداستىققا باتىل بەت بۇرۋ.
ۇشىنشىدەن, بۇل – دۇنيەجۇزىنە «ن.نازارباەۆتىڭ ەۋرازيا يدەياسى» رەتىندە تانىلعان جاھاندىق اقىل-ويداعى ترانسفورماتسيا مەن رەفورمانىڭ ءبىلىم مەن عىلىمداعى تابالدىرىعى.
ەلباسىنىڭ ستراتەگياسى مەن تاكتيكاسى ەشقاشان ءمۇلت كەتكەن ەمەس. ماقسات – ايقىن, جوسپار – باياندى, ءىس-شارالار دا جۇيەلى جۇزەگە استى. وسى تۇستا «ەۋرازيا جۇرەگىندە», ەلباسى ايتقانداي, استانا يدەياسى مەن ونىڭ عيماراتتارى ەل ساناسىندا كۇننەن-كۇنگە اسقاقتاي بەردى. قازاقستان جۇرتشىلىعى ەلوردانى تۇرعىزۋعا قالاي جۇمىلسا, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن قالىپتاستىرىپ, دامىتۋعا دا سولاي جۇمىلدى. مۇندا دا ەكى فاكتور ايقىن كورىندى: ءبىرىنشى – ءار كەزەڭدەگى ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى ەلباسى العا قويعان ماقساتتى تەرەڭ سەزىنىپ, رەسپۋبليكانىڭ بۇرىنعى باس قالاسىنان وبلىس ورتالىقتارىنا دەيىن بىلىكتى عالىمداردى شاقىرىپ, ماماندار لەگىن شوعىرلاندىرا باستاۋى; ەكىنشى – نارىق پەن باسەكە زامانىندا مەكتەپ ءبىتىرۋشى جاستاردىڭ استانا فەنومەنىنە يەك ارتىپ, ەلوردانىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتىنە كوپتەپ-كولەمدەپ تارتىلۋى.
ناتيجە مەن تاجىريبە ءساتتى بولعان سەكىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 10 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي 2006 جىلى 26 مامىردا وقىعان «يننوۆاتسيالار مەن ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ ارقىلى – بىلىمگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكاعا» دارىسىندە ەلباسى بىلاي دەدى: «وسى جىلدار ىشىندە جاڭا ۋنيۆەرسيتەت ءوزىنىڭ تاريحىن ونەگەلى باستامالارمەن, ومىرشەڭ ىستەرمەن جاساي ءبىلدى. ءسويتىپ, قازىر ول ىرگەلى عىلىم ورداسىنا, ءبىلىمنىڭ شىن مانىندەگى كيەلى شاڭىراعىنا اينالىپ وتىر. بۇگىندە ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتى – جوعارى ءبىلىم كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرى. استانا قۇرىلىسى وسى وقۋ ورداسىنىڭ جاڭا عيماراتىن تۇرعىزۋدان باستالدى دەۋگە دە بولادى».
قازاقستاننىڭ كۇللى ستۋدەنت-جاستارىنا ارنالعان وسى تاريحي دارىسىندە ن.ءا.نازارباەۆ اسا كورەگەندىكپەن «ەۋرازيانىڭ جۇرەگى, رۋحاني كىندىگى – استانا بولا الادى, ال وسى جۇرەكتىڭ ەڭ اسىل ورتالىعى – ەلورداداعى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتى», دەگەن ەدى.
مەملەكەت باسشىسى عالامدىق تۇلعا, ساياسي قايراتكەر رەتىندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە مۇنشاما مۇرات جۇكتەۋى جايدان-جاي ەمەس. ويتكەنى, ول كەمەل باسشى رەتىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قوعام وي-ساناسىنداعى سەرپىلىسىن, جاسامپازدىعىن جەتە ءتۇسىندى. ءاۋ باستا لاتىننىڭ «universitas» اتاۋى اقىل-ويداعى قوعامداسۋ مەن بىرلىكتى ءبىلدىرسە, جاڭا عاسىرداعى ۋنيۆەرسيتەت – ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت ۇشتاعانىنا نەگىزدەلگەن ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمداردىڭ كەشەندى ورداسى.
وسى سالاداعى الەمنىڭ وزىق ءتاجىريبەسىن بايىپتاعان ەلباسى وتاندىق جوعارى ءبىلىم الدىنداعى بەس ماقساتتى بەلگىلەپ بەردى. اتاپ ايتقاندا, ءبىرىنشى ماقسات – قوعامدىق قۇندىلىقتار مەن ءبىلىم جۇيەسى ارقىلى باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ, ەكىنشى ماقسات – ادام كاپيتالىن نەمەسە «ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتتى» دامىتۋ, ءۇشىنشى ماقسات – يننوۆاتسيالىق دامۋ, ءتورتىنشى ماقسات – ورىنداۋ ساپاسى, بەسىنشى ماقسات – ساياسي ەرىك پەن ۇلتتىق مامىلە.
جيىرما جىلدا ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەت باسشىسى ايقىنداعان ءبىلىم-عىلىم باعىتى بويىنشا ءبىرسىپىرا ناتيجەگە جەتتى, رەسپۋبليكاعا, وڭىرگە, الەمگە تانىمال بولدى. وسى رەتتە ماعان دەيىن رەكتور قىزمەتىن اتقارعان ا.قۇسايىنوۆ, م.جولداسبەكوۆ, س.ءابدىماناپوۆ, ب.ءابدىرايىم سىندى ارىپتەستەرىمنىڭ ەڭبەگىن ىلتيپاتپەن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل ورايدا, جەتەكشى عالىم-وقىتۋشىلار مەن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەردىڭ ماڭداي تەرى, بەل-بەلەسى – ۋنيۆەرسيتەت تاريحىنا التىن ارىپپەن جازىلدى. سوندىقتان 2012 جىلى ەل پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىن الۋىمىز – ۇجىمنىڭ ۇزاق جىلعى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى ءارى قازاقستان ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ جەڭىسى. 2013 جىلى تمد دەڭگەيىندە «ۇزدىك قىزمەت» نوميناتسياسى جۇلدەسىن الۋىمىز, الەمدەگى 17 مىڭ ۋنيۆەرسيتەت قاتىساتىن QS رەيتينگىندە ۇزدىك 300-دىك قاتارىنا ەنۋىمىز, تاۋەلسىز ۇلتتىق رەيتينگتە توپ باستاۋىمىز – جۇيەلى جۇمىستىڭ باعاسى بولسا كەرەك. وتكەن جىلى QS-تەن تاعى ءبىر سۇيىنشىلەگەن حابار جەتتى: ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى سوڭعى 50 جىلدا اشىلعان الەمدەگى 2 مىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 30-دىعى ساپىنا كىرىپتى.
سونىمەن, استانا جۇرەگىندەگى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ مەملەكەتتىك ءبىلىم-عىلىم جوسپارلارىن ورىنداۋدىڭ قاي تۇسىنان تابىلىپ جۇرگەنى – حالىقتىڭ كوز ال-دىندا. اسىرەسە, ەلوردا تورىندە وتىرىپ, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ۇيلەسىمىنە, دامۋىنا, ساپالانۋىنا باعىتتالعان يدەيالاردى قولداۋدى, ءبىلىم مەن عىلىم تۇرعىسىنان جۇزەگە اسىرۋدى ۇجىمنىڭ اسىل پارىزى رەتىندە قارايدى.
ماقسات-مىندەتتىڭ باستىسى ەلباسى ايقىنداعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنان ءوربيدى. بۇل قۇجات ەل بولاشاعىن باعدارلاپ, جاڭا باسىمدىقتار ارناسىن كورسەتىپ بەردى. مۇندا مەملەكەت باسشىسى «جوعارى وقۋ ورىندارى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىمەن شەكتەلىپ قالماۋى ءتيىس. ولار قولدانبالى جانە عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك بولىمشەلەرىن قۇرۋى جانە دامىتۋى قاجەت», دەپ اتاپ كورسەتتى. ءبىز وقۋ ۇدەرىسى مەن عىلىمي ورەدەگى جۇمىس باعدارىن وسى تاپسىرماعا سايكەس جان-جاقتى پىسىقتادىق. ۇكىمەت قاۋلىسىمەن اشىلعان ينجەنەرلىك زەرتحانامىزدان باستاپ وڭىرلەردە قوماقتى جەتىستىككە جەتكەن يننوۆاتسيالىق پاركىمىزگە دەيىن ءىس-شارا جوسپارىندا ستراتەگيا مەجەسىن ولشەم ەتىپ الدى.
پرەزيدەنت «عىلىم مەن يننوۆاتسيانى ەكىنشى ورىنعا ىسىرىپ قويعان ەل ەشبىر سالادا ءبىرىنشى بولا المايدى», دەپ اتاپ كورسەتتى.
ىرگەلى, ىزدەنىستىك جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردى جۇزەگە اسىراتىن ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمى جاقسى دامىعان. ول ىرگەلى زەرتتەۋلەردەن باستاپ عىلىم ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋعا دەيىنگى تولىق تسيكلدى قامتاماسىز ەتەدى.
2011 جىلدان بەرى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا يننوۆاتسيالىق پارك جۇمىس ىستەيدى. ول عالىمدارىمىزدىڭ وندىرىستىك سەكتورمەن بايلانىسىنىڭ عىلىمي-تەحنولوگيالىق پلاتفورماسى ىسپەتتەس. وسىنداعى ستارتاپ-جوبالار ايماعىنىڭ جۇمىسى قازاقستان كولەمىندە بەلگىلى بولا باستادى.
قولدانبالى زەرتتەۋلەرىمىزدىڭ دە سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. عالىمدارىمىز جىلۋ ناسوستارىن پايدالانۋ, جىلۋ ەنەرگياسىنىڭ كاۆيتاتسيالىق كوزدەرى, كرەكينگ-گاز الۋ قوندىرعىلارى سياقتى جوبالاردى دامىتۋدا ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە جەتتى.
حالىقارالىق ەكسپو-2017 كورمەسى قارساڭىندا ۋنيۆەرسيتەت بالامالى ەنەرگيا كوزدەرى, ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ, ءتيىمدى جىلۋ-جىلىتۋ جۇيەلەرى, تۇرمىس جانە ءوندىرىس قالدىقتارىن وڭدەۋ بويىنشا بىرقاتار يننوۆاتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرماق. ءبىزدىڭ عالىمدار «جاسىل تەحنولوگيالار» اتالاتىن بالامالى ەنەرگەتيكانى دامىتۋعا باعىتتالعان عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ۇسىنىپ وتىر.
ستارتاپ-جوبالاردى قارجىلاندىرۋ قازىر ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. جوعارى وقۋ ورىندارىن كوممەرتسيالىق جوبالارعا تارتۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىگى جاسالعان جاعدايدا عىلىم مەن ءوندىرىس ىقپالداسۋى كەزەڭ-كەزەڭمەن ورىندالادى دەپ ەسەپتەيمىز.
زياتكەرلىك مەنشىكتى قورعاۋ سالاسىندا ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتى – 200-دەن استام پاتەنتتىڭ يەگەرى. عالىمدارىمىز ءداستۇرلى رەسپۋبليكالىق «شاپاعات» ونەرتاپقىشتار كونكۋرسىنا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورالىپ ءجۇر. مىسالى, سالا ماماندارىمىز «اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس جانە ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق دامۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» ديپلومىمەن ماراپاتتالدى. سەگىز مەملەكەتتىڭ (قازاقستان, ازەربايجان, قىرعىزستان, رەسەي, بەلارۋس, ارمەنيا, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان) تەرريتورياسىندا قولدانىلاتىن ەۋرازيالىق پاتەنتتەرىمىز دە بار.
ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ۇلتتىق زەرتتەۋ باعىتىنداعى قالىپتاسۋى جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. عىلىمي ازىرلەمەلەردىڭ ساپاسى, زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن ءوندىرىس پەن وقۋ ۇدەرىسىنە ەنگىزۋ, عىلىمي جانە عىلىمي-وندىرىستىك جۇمىستاردىڭ قارجىلىق كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋ – باستى تالابىمىز. وسى رەتتە ءبىز وتاندىق عىلىمدى دامىتۋدىڭ مۋلتيپليكاتسيالىق اسەرىن ەرەكشە ايتامىز. بۇل – ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ, ەكونوميكاعا باعىتتالعان يننوۆاتسيالاردى ازىرلەۋ, ۋنيۆەرسيتەتتى حالىقارالىق عىلىمي قوعامداستىقتىڭ مويىنداۋى دەگەندى بىلدىرەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى وقۋ ورىندارى الدىنداعى زور مىندەت – ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق قالىبىنان يننوۆاتسياعا قاراي بەت بۇرۋىن قامتاماسىز ەتەتىن مامان دايارلاۋ جانە قاۋقارلى تەحنولوگيالاردى پايدالانىپ عىلىمي-زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ.
بۇل ماسەلەدە ەلباسىمىز بەن ۇكىمەتىمىز, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۋنيۆەرسيتەتتىك عىلىم-بىلىمگە ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا, سينگاپۋر, ت.ب. وزىق ەلدەردىڭ دامۋ تاجىريبەسىن العا تارتىپ, عىلىم مەن يننوۆاتسياعا باسىمدىق بەرۋدى اتاپ كورسەتكەن ەدى.
ەلدىڭ مويىندالعان بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارى سەكىلدى, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ستراتەگيالىق ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە اينالۋعا جۇمىلىپ, ءبىلىم-عىلىم-ءوندىرىس ىقپالداسۋى اياسىندا شەتەلدىك جانە وتاندىق عالىمداردى تارتىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا تاڭداۋلى مامانداردى ۇيلەستىرىپ, مەملەكەت پەن بيزنەس كلاستەرىن جۇيەلەۋ, الەمدىك دەڭگەيدەگى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان. ونى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرۋ – عىلىم-ءبىلىمنىڭ ابىرويلى مىندەتى. بۇل دارەجەگە جەتۋدە ءار وقۋ ورنىنىڭ ءوز كوزدەگەن جولى بار. ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىندا ءبىز ءوز مىندەتىمىزدى انىقتاپ الدىق. جاقىن بولاشاقتا ەۇۋ ءبىلىم-عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ تىعىز ىقپالداستىعىنا نەگىزدەلگەن ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە اينالادى دەپ سەنەمىن.
قازاقستانداعى جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەت رەتىندە باسىم باعىتىمىز – عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, سونىمەن بىرگە, ءبىلىم-عىلىم مەن ءوندىرىستى ىقپالداستىرۋ. عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىمىزدىڭ دا كولەمىن جىلدان-جىلعا ارتتىرىپ كەلەمىز, كولەمىنىڭ ءوسىمى بايقالادى. وسى باعىتتا 2011 جىلى 276 ملن. تەڭگەلىك جوبا ورىندالسا, 2015 جىلى 1,82 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن ىرىلەنگەن 150 عىلىمي جوبانى جۇزەگە اسىردىق. بۇل عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كولەمىن 6 ەسەگە ارتتىرعانىمىزدى بىلدىرەدى.
زەرتتەۋلەر, نەگىزىنەن, عىلىمدى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارى – ەنەرگەتيكا, شيكىزات پەن ءونىمدى تولىق وڭدەۋ, اقپاراتتىق جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, ءومىر تۋرالى عىلىم, ەلدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتى بويىنشا جۇرگىزىلدى. جوبالاردى ورىنداۋعا جاس عالىمدار (ماگيسترانت, دوكتورانت) تارتىلعان. دوكتورانتتاردىڭ 40 پايىزدان استامى قارجىلاندىرىلاتىن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ورىنداۋعا قاتىسادى.
عىلىمي-زەرتتەۋ ساپاسىنىڭ ارتۋى Thomson Reuters جانە Scopus بيبليومەتريكالىق مالىمەتتەر بازاسىمەن يندەكستەلەتىن رەيتينگتىك باسىلىمداردا ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ەڭبەگىنىڭ جاريالانۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. وسى رەتتە ر.بەرسىمباي, ر.وماروۆ (بيولوگيا), ر.مىرزاقۇلوۆ, ا.ارىنعازين, ق.سابدەنوۆ, ا.داۋلەتبەكوۆا, ءا.اقىلبەكوۆ, س.تىلەۋكەنوۆ, ق.كۇتەربەكوۆ, ت.نۇراحمەتوۆ, س.ساۋىتبەكوۆ (فيزيكا), ت.ينەرباەۆ (نانوتەحنولوگيا), م.وتەلباەۆ, ن.تەمىرعاليەۆ, ر.وينار ۇلى, ن.بوقاەۆ, ل.قۇسايىنوۆا, ن.تىلەۋحانوۆا, ق.وسپانوۆ (ماتەماتيكا), ي.ىرگەباەۆا, ءا.تاشەنوۆ, ر.ەرقاسوۆ, س.راحماديەۆا, ە.سۇلەيمەن (حيميا, فيتوحيميا), م.قاسەن, ە.نەچاەۆا, م.سىدىقنازاروۆ, ج.ءسابيتوۆ (ساياساتتانۋ) ت.ب. عالىمداردىڭ تابىسىن ەرەكشە اتاپ وتكىمىز كەلەدى.
ۋنيۆەرسيتەتتە پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىن شەتەلدىك جۋرنالدارعا ساپالى ماقالالار جازۋ بويىنشا ىنتالاندىرۋدىڭ كەشەندى جۇيەسى ءازىرلەنگەن. سوڭعى ءۇش جىلدا الەمدىك رەيتينگتىك 300-گە جۋىق عىلىمي جاريالانىم ءۇشىن ماتەريالدىق سىياقى تولەدىك.
ماڭىزدى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى – جوعارى وقۋ ورنىندا مەنشىكتى عىلىمي مەرزىمدى جۋرنالدىڭ بولۋى. ەۇۋ-دا قازىرگى ۋاقىتتا 7 عىلىمي جۋرنال شىعارىلادى. سونىڭ ىشىندە Eurasian Mathematical Journal ەلىمىزدە العاش رەت 2015 جىلى قاڭتاردان باستاپ حالىقارالىق Scopus بيبليومەتريكالىق ءمالىمەتتەر بازاسىنا ەندى. بۇل جۋرنال عالىمدارىمىزدىڭ عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ جاڭا كوكجيەگىن يگەرۋىنە سەبەپ بولادى دەپ سەنەمىز.
بىزدە گۋمانيتارلىق عىلىم سالاسى دا – جەتەكشى ورىندا. ادەبيەتتانۋ اقساقالى اكادەميك س.قيراباەۆ پەن وتاندىق فيلوسوفتاردىڭ كوشباسشىسى اكادەميك ج.ابدىلديننەن باستاپ, 100 تومدىق «بابالار ءسوزىنىڭ» جەتەكشىسى جانە بەلگىلى فولكلورتانۋشى اكادەميك س.قاسقاباسوۆ, قىپشاقتانۋ مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى اكادەميك ب.كومەكوۆ, ۇلتتىق فيلوسوفيانىڭ ۇستىنى اكادەميك ع.ەسىم, تۇركىتانۋ, ادەبيەتتانۋ تۇلعالارى, پروفەسسورلار م.جولداسبەكوۆ, ش.يبراەۆ, ق.سالعارا ۇلى, ق.سارتقوجا ۇلى, س.نەگيموۆ, ت.جۇرتباي, د.قامزابەك ۇلى, ديپلومات, جۋرناليست, ساياساتتانۋشى, زاڭگەر, ءدىنتانۋشى پروفەسسورلار س.باتىرشا ۇلى, ن.وماشەۆ, ن.قاليەۆ, ە.نۇرعاليەۆا, ب.سماتلاەۆ, ءا.مۋمينوۆ, ەكونوميست پروفەسسورلار م.كەمەل, د.مادياروۆا, ج.رايمبەكوۆ, ت.ب. اتى مەن زاتى ءبىراز ءنارسەنى اڭعارتسا كەرەك. كۇنى كەشە وسىندا قىزمەت ىستەگەن مارقۇم اكادەميكتەر ر.نۇرعالي مەن م.سەرعاليەۆتىڭ, پروفەسسورلار ا.قىراۋباەۆا مەن ا.سەيدىمبەكتىڭ تاعىلىمى ۇمىتىلماق ەمەس.
ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاريحشىلارى دا عىلىمدا ولجا سالىپ ءجۇر. قازاقستان ۇلتتىق تاريحشىلار كونگرەسى, ءۇش تىلدەگى «ماڭگى ەل» جۋرنالى تاريحناما ادىستەمەسى مەن ءادىسناماسىن, وقۋلىق ماسەلەسىن جۇيەلەۋدە ءبىرشاما جەتىستىككە جەتتى. بۇل رەتتە گۋميلەۆتانۋ مەن ەۋرازياتانۋ باعىتىنداعى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىن دە ەرەكشە اتاۋعا بولادى. «لەۆ گۋميلەۆ» تۇلعالىق ەنتسيكلوپەدياسىن, «گۋميلەۆ الەمى», «ەۋرازيا ماسەلەلەرى», «ۇلتتىق تاريحشىلار كونگرەسى كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن شىعارعان زەرتتەۋ توپتامالارىمىزدى عىلىمي قاۋىمداستىق جوعارى باعالادى. بىزدە ەۋرازيالىق زەرتتەۋلەر كافەدراسى مەن «ەۋرازيا» عىلىمي ورتالىعى ۇيلەسىمدى جۇمىس اتقارادى.
ارينە, ۋنيۆەرسيتەت دەڭگەيىن كوتەرەتىن فاكتور – بىرلەسكەن ساپالى مامانداردىڭ ماقساتتى كۇش-جىگەرى. ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ەلىمىز بەن شەتەلدەرگە تانىمال 200-دەن اسا عىلىم دوكتورى, 600-گە جۋىق عىلىم كانديداتى جانە شەتەل تاعىلىمداماسىنان وتكەن 100 PhD ءدارىس وقىپ, عىلىممەن شۇعىلدانادى. اكادەميكتەن قاراپايىم قىزمەتكەرگە دەيىنگى, دوكتورانتتان ستۋدەنتكە دەيىنگى ايرانداي ۇيىعان 20 مىڭدىق ۇجىمىمىز ءبىر مۇددە توڭىرەگىنە توپتاسقان.
بىزدە پروفەسسور-وقىتۋشىلاردى جۇمىسقا قابىلداۋ مەن اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ بويىنشا تۇراقتى كوميسسيا جۇمىس ىستەيدى. بۇل – كاسىبي بىلىكتىلىك ساپاسىن ايقىنداۋدىڭ جاۋاپتى تەتىگى.
پروفەسسور-وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ورنىقتى ارتتىرۋ – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كادرلىق الەۋەتىن كوتەرۋدىڭ كىلتى. وسى ورايدا ماماندارىمىزدى تەك قانا حالىقارالىق QS رەيتينگى بويىنشا العى شەپتەگى الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە جىبەرەمىز. اتاپ ايتساق, يسپانيا, گەرمانيا, گوللانديا, اقش, فرانتسيا, بەلگيا مەملەكەتتەرى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە بارىپ وتىرادى. سوڭعى 3 جىلدا 700-گە جۋىق عالىمىمىز وسىنداي كۋرستاردان ءوتتى.
ءبىز – وقىتۋشىلارىمىزدى شەتەل ءبىلىم-بىلىك الاڭدارىنا شىعارىپ, ال شەتەلدىك وزىق عالىمداردى ستۋدەنتتەرىمىزگە ءدارىس وقىتۋعا, بىرلەسە عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا تۇراقتى شاقىرىپ جۇرگەن وقۋ ورنىمىز. قارجىلىق قيىندىقتارعا قاراماي, «بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا 100 ناقتى قادام» باعدارلاماسىنا سايكەس, ۋنيۆەرسيتەتتەردى ينتەرناتسيونالداندىرۋ ستراتەگياسىن جۇيەلى ىسكە اسىرىپ وتىرعانىمىزدى اتاپ وتكىمىز كەلەدى.
ايتالىق, 2010-2015 جىلدار ارالىعىندا الەمنىڭ 50-دەن استام ەلىنەن شامامەن مىڭعا جۋىق بىلىكتى پروفەسسور شاقىرىپپىز. بۇل جۇمىستىڭ ناتيجەسى دە ويداعىداي بولدى. ءبىر جاعىنان ءبىلىم الۋشىلارىمىزدىڭ دەڭگەيىن كوتەردىك, ەكىنشى جاعىنان مەملەكەتىمىز بەن ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ تانىمالدىعىن ارتتىردىق. ەۇۋ عالىمدارىنىڭ شاقىرىلعان شەتەلدىك پروفەسسورلارمەن بىرىككەن جاريالانىمى – 80 پايىزدى, بىرىككەن عىلىمي جوبالارى 20 پايىزدى قۇرايدى.
ءسوز جوق, جاڭا زامان ۋنيۆەرسيتەتى دامۋىنىڭ ءبىر تەتىگى – حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق. بۇگىندە ينتەرناتسيونالداندىرۋ – جوعارى مەكتەپتىڭ ماڭىزدى ورىستەۋ كومپونەنتى. وسى ورايدا ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعىتىن بەلسەندى دامىتىپ, مەملەكەتىمىزدە جوسپارلانعان ستۋدەنت الماسۋ جەڭىلدىكتەرىن, حالىقارالىق ءبىلىم گرانتتارىن قولجەتىمدى ەتىپ وتىر.
اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى بويىنشا جىل سايىن ەۋروپا وداعى, اقش, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىنە بارىپ, دەڭگەيلەرىن كوتەرىپ وتىرادى. بۇل جوبا قر بعم جەلىسىمەن قارجىلاندىرىلادى. وتكەن جىلى اكادەميالىق ۇتقىرلىق بويىنشا 400-دەي ءبىلىم الۋشىمىز شەتەلگە بارىپ وقىپ كەلدى.
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى قوس ديپلومدىق ءبىلىم بەرۋدى تمد جەلىلىك ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ۋنيۆەرسيتەتتەرى اياسىندا دامىتىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا 23 بىرىككەن باعدارلامانى ىسكە اسىراتىن 11 جوعارى وقۋ ورنىمەن ىنتىماقتاستىق جاساپ وتىرمىز. بۇلاردىڭ ىشىندە شانحاي ۋنيۆەرسيتەتى, ماسكەۋ مەملەكەتتىك حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتى, سانكت-پەتەربۋرگ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, رەسەي حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتى, ءماسكەۋ قۇرىش جانە قورىتپا ينستيتۋتى, نوۆوسىبىر ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى, «دۋبنا» حالىقارالىق تابيعات, قوعام جانە ادام ۋنيۆەرسيتەتى بار. ماگيسترلەر دايىنداۋ بويىنشا 16 كەلىسىم جاسالدى, ونىڭ 9 باعىتى ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دا ىسكە اسىرىلادى. بىرىككەن ءبىلىم باعدارلامالارى بويىنشا 51 كەلىسىمشارت جاسالدى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ نەگىزگى ميسسياسى – ساپالى ءبىلىم بەرۋ مەن بىلىكتى مامان دايارلاۋ. باكالاۆر, ماگيستر, PhD ء(ار عىلىم سالاسىنداعى فيلوسوفيا دوكتورى) باعدارلامالارى بويىنشا ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الۋشى ازاماتتاردىڭ سانى – 17 مىڭعا جۋىق. ەلوردا كوشپەي تۇرىپ كۇندىزگى جانە سىرتتايعى وقۋ ءبولىمى ستۋدەنتتەرىن قوسقاندا 4 مىڭنىڭ ماڭايى بولاتىن. ەۇۋ – وسىدان 12 جىل بۇرىن قازاقستاندا تۇڭعىش رەت سىرتتاي وقۋ ءبولىمىن جاپقان ۋنيۆەرسيتەت. بۇل – ءبىلىم ساپاسىنا جاسالىنعان قادام ەدى.
بۇگىندە وقۋ ورنىمىز ەلىمىز بويىنشا ەڭ كوپ «التىن بەلگى» يەگەرلەرى مەن حالىقارالىق وليمپيادا جەڭىمپازدارى وقيتىن ءبىلىم ورداسىنا اينالدى. بۇل – ەلباسى نەگىزىن قالاعان استانا فاكتورى جانە جاسامپازدىقتىڭ قالاۋى. ەلوردانىڭ ءاربىر ونىنشى جاس تۇرعىنى – ەۇۋ ستۋدەنتى.
ءبىز تۇلەكتەرىمىزبەن دە ماقتانامىز. ەۇۋ-دا وقىعان ازاماتتاردى استانادان اۋىلعا دەيىنگى بارلىق مەكەمەدەن, جاۋاپتى ورىنداردان كورۋگە بولادى. تاريحي تۇلەكتەرىمىز ەل پارلامەنتىن, وبلىس-اۋدانداردى باسقارسا, بۇگىنگى تۇلەكتەرىمىزدىڭ الدى – پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ۆيتسە-مينيسترلەر, كوميتەت پەن اگەنتتىك توراعالارى, اكتسيونەرلىك قوعام پرەزيدەنتتەرى. ا.ۆينوكۋروۆ, گ.گولوۆكين سىندى وليمپيادا چەمپيونى مەن كۇمىس جۇلدەگەرى, «قازاقستان بارىسى» ا.نۇعىماروۆ تا – تۇلەكتەرىمىز قاتارىندا. ەلىمىزدەگى جەتەكشى قۇرىلىس كومپانيالارى پرەزيدەنتتەرىنىڭ, وڭىردەگى وزىق مەكتەپ, كوللەدج ديرەكتورلارىنىڭ باسىم سالماعى – ەۇۋ-دى بىتىرگەندەر.
بۇگىندە 13 فاكۋلتەت پەن 68 كافەدرامىز ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن 168 ماماندىق بويىنشا جۇزەگە اسىرادى. بارلىق ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ اتاۋى مەن مازمۇنىنا كلاسسيكالىق پاندەرمەن بىرگە, الەۋمەتتىك سەرىكتەستەرىمىز – جۇمىس بەرۋشىلەرمەن كەلىسىلگەن ءپاندەر ەنگىزىلگەن. مىسالى, ەكونوميكا ماماندىقتارىنا – دۇنيەجۇزى ساۋدا ۇيىمىنىڭ, حالىقارالىق قاتىناستار ماماندىقتارىنا – گەوساياسات پەن ەلشىلىكتەردىڭ تالاپتارىنا ساي مودۋلدەر قوسىلدى. بۇل رەتتە ەكسپو سۇرانىمى باعىتىنداعى ىزدەنىستەرىمىز دە بار. ءار ماماندىق بويىنشا وقىتۋشى-پروفەسسور قاۋىمىنىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەنى, عىلىمي-شىعارماشىلىق الەۋەتى جىل سايىن تولىقتىرىلىپ وتىرادى.
ەلوردانىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ءبىلىم الۋشىلارىنىڭ ازاماتتىق-رۋحاني دامۋ كەلبەتى دە – باسىم باعىتتارىمىزدىڭ ءبىرى. ستۋدەنتتىك «شاڭىراق» تەاترىنىڭ قازاق جانە اعىلشىن تىلىندەگى ساحنالىق قويىلىمدارى مەن «اتتراكتسيون» تەاترى ۇجىمىنىڭ ميۋزيكلىن جاستاردى بىلاي قويعاندا, مەملەكەتتىك حاتشىدان پارلامەنت دەپۋتتارىنا دەيىنگى قايراتكەرلەر تاماشالاپ, جوعارى باعا بەردى. ەۇۋ «ستۋدەنتتىك كينوتەاترى» – «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ ەلوردالىق الاڭى ىسپەتتەس. وسىندا جاڭا كينوتۋىندىلاردىڭ تۇساۋى كەسىلىپ, تالقىلانادى. «ە-Studio» پروديۋسسەرلىك ورتالىعى مەن «ەۋرازيا» ۆوكالدى-اسپاپتى ءانسامبلى – مۋزىكاسۇيەر جاستاردىڭ جان قۋانىشى, جاس انشىلەردىڭ تاجىريبە الاڭى. ال «سامۇرىق» بي مەكتەبى, «دالا سازى» ۇلت-اسپاپتار وركەسترى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ عانا ەمەس, استانانىڭ بارشا مادەني شاراسىنىڭ ەستەتيكالىق-رۋحاني اجارىن ايشىقتاپ ءجۇر. ونەر ۇجىمىنىڭ ءبارى دە – رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى.
ستۋدەنتتەرىمىز «جاسىل ەل», «جاستار – وتانعا», «بولاشاق قاۋىمداستىعى», «حالىقارالىق ەكونوميكالىق فورۋم», «جاس وتان», «دەلفي ويىندارى», «قازاقستان ستۋدەنتتەرىنىڭ كونگرەسى» جۇمىسىنا, مەملەكەتتىك-قوعامدىق شارالارعا ەۇۋ-دىڭ جاستار وكىلى نەمەسە ۆولونتەر رەتىندە قاتىسىپ, قايراتكەرلىك شىڭدالۋ مەكتەبىنەن ءوتىپ ءجۇرگەنىن ماقتانىشپەن ايتامىز. رەسپۋبليكامىزدا تۇڭعىش رەت ەۇۋ-دا اشىلعان حالىق اسسامبلەياسى كافەدراسى مەن تولەرانتتىلىق باعىتىنداعى يۋنەسكو كافەدراسىنىڭ جاستار بويىندا ەل بىرلىگى مەن «ماڭگىلىك ەل» جاۋاپكەرشىلىگىن قالىپتاستىرۋداعى ءرولى زور. مۇندا ادامزات اقىنى و.سۇلەيمەنوۆ, «مير» تەلەارناسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى ع.شالاحمەتوۆ, «تامىر» يدەياسىن سالالاندىرۋشى ا.باشماكوۆ سىندى قايراتكەرلەر قىزمەت اتقارادى. ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورى, مەملەكەتتىك ەلتاڭبا اۆتورىنىڭ ءبىرى ج.ءمالىبەك ۇلىنىڭ ساۋلەت ساباقتارى – جاستارىمىز ءۇشىن ۇلكەن ولجا. جىل سايىن تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا «ەلدىك دارىستەر» اتاۋىمەن تانىمال مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ, اكادەميكتەردىڭ 1 مىڭ تىڭداۋشىعا دەيىن قاتىساتىن دارىستەرىن وتكىزىپ تۇرامىز. بۇل شارانىڭ دا قايتارىمى مول ەكەنىن بايقادىق.
ءبىلىم الۋشىلاردى الەۋمەتتىك تۇرعىدان قولداۋدا جۇيەلى جولعا قويىلعان. دەنساۋلىق قىزمەتىن ساپالاندىرۋ ماقساتىندا قالالىق № 9 ەمحاناعا بەكىتىلگەن ەۇۋ مەديتسينالىق ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق, ستۋدەنتتەر مەن قىزمەتكەرلەرگە الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتەتىن «داۋا» جاستار ورتالىعىنىڭ قىزمەتى دە ناتيجە بەرە باستادى. اتا-اناسىنىڭ جاردەم بەرۋگە مۇمكىندىگى جوق 500-گە تارتا ستۋدەنت تۇراقتى جانە كەزەڭدىك جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى.
جاتاقحانا – ەلىمىز بويىنشا وتكىر ماسەلە ەكەنى بەلگىلى. دەي تۇرعانمەن, باقىلاۋ جانە قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ كۇشىمەن, ۇكىمەت پەن مينيسترلىكتىڭ قولداۋىمەن مۇنى دا ورايلى شەشە باستادىق. مىسالى, ءبىزدىڭ تىكەلەي اتسالىسۋىمىزبەن جانىمىزداعى ممۋ قازاقستان فيليالىنىڭ جاتاقحاناسى پايدالانۋعا بەرىلىپ, وزىمىزدە جاڭا «ستۋدەنتتەر ءۇيىنىڭ» قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن. الەۋمەتتىك قولداۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, 119 ستۋدەنتكە ىشكى گرانت بولىنگەن نەمەسە ءبىلىم اقىسىنا جەڭىلدىك جاسالعان. 126 ستۋدەنتكە تاماقتانۋ مەن كيىم الۋىنا ماتەريالدىق جاردەماقى تولەنەدى. جەتىم جانە مۇگەدەك ساناتىنداعى بارشا ستۋدەنت «ستۋدەنتتەر ۇيىندە» تەگىن تۇرادى. كوپبالالى وتباسىنان شىققان مىڭنان استام ستۋدەنت جولاقى بيلەتىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. 120 ستۋدەنت جىل سايىن «سەنىم» كاسىپوداق ۇيىمى تاراپىنان ستيپەنديا الادى.
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى – ەلباسىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى اشقان تۇڭعىش ۋنيۆەرسيتەتى. بۇل وقۋ ورنى عىلىم-ءبىلىم تۇرعىسىنان از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەۋرازيا يدەياسىنىڭ ارماننان اقيقاتقا اينالعانىن دالەلدەي الدى. ەلدىڭ وتكەنىن, بۇگىنىن, بولاشاعىن ساباقتاستىرعان التىن كوپىر بولا ءبىلدى. ەۇۋ جاڭا زاماننىڭ تالابىنا ساي مەملەكەتشىل مامان دايارلاۋدىڭ تاريحي جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاپ كەلەدى.
ەلباسىنىڭ سەنىمى, ەلوردالىق مارتەبە جانە سولارعا لايىق جاۋاپكەرشىلىك قىزمەتىمىزدىڭ سالماعىن اۋىرلاتا تۇسەدى. سوندىقتان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عالىم-وقىتۋشىلارى مەن ءبىلىم الۋشىلارى مەملەكەتشىل ءىس پەن قارا شاڭىراق ميسسياسىن جەتە ءتۇسىنىپ, ايانىپ قالمايدى دەپ ويلايمىز.
ءبىز قازاقستاننىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتى رەتىندە ءبىلىم وردالارىن الالاۋعا قارسىمىز. استانالىق ۋنيۆەرسيتەت تە, وڭىرلىك وقۋ ورنى دا, وبلىستىق ۋنيۆەرسيتەت تە ەلگە, قوعامعا بىرلەسە قىزمەت ەتۋى كەرەك. ماقسات تا, مىندەت تە ورتاق. ول – تاۋەلسىز قازاقستاندى ساپالى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ, وتانشىلدىق ۇيىتقىسى بولۋ, الەمدىك ىقپالداستىق جولىمەن وزىق ءبىلىم مەن عىلىمدى, تەحنولوگيا مەن ءادىس-تاسىلدەردى مەڭگەرىپ, ونى ءوز جەرىمىزدە تۇرلاۋلى, باياندى ەتۋ. وسى جول ەلباسى ايقىنداعان ەلدىڭ جۇرەگى – استانانىڭ دا, تۇتاس وتانىمىزدىڭ دا مادەني كاپتيتالىن قالىپتاستىرا بەرەتىنىنە سەنەمىز.
ەرلان سىدىقوۆ,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى