ەلىگىماي توڭكەر
ەلىگىماي توڭكەر«Egemen Qazaqstan»
294 ماتەريال تابىلدى

تانىم • 26 ناۋرىز, 2024

التىنشى سەزىم

قانشاما ادامنىڭ قانشاما شەشى­مىنىڭ ارتىندا «تۇيسىك» جاتىر. ءتىپتى البەرت ەينشتەين 1929 جىلى «Saturday Evening Post» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا «مەن تۇيسىك پەن شا­بىتقا عانا سەنەمىن. كەيدە جاي عانا شەشىمىمنىڭ دۇرىس ەكەنىن سەزە­مىن. ال ءوزىمنىڭ كىم ەكەنىمدى بىلمەي­مىن» دەگەن ەدى. ال پسيحوتەراپەۆت ەريك بەرننىڭ ايتۋىنشا, تۇيسىك – مەكەنى بەلگىسىز جەردەن كەلگەن كەز­دەيسوق ءبىلىم. ءتۇبىرى ءبايمالىم تۇيسىك تۋرالى عالىم­دار نە دەيدى؟

سۇحبات • 22 ناۋرىز, 2024

ولجاس سۇلەيمەن, QazGPT اۆتورى: جاساندى ينتەللەكتىنى تەزىرەك مەڭگەرۋگە مۇددەلىمىز

جاساندى ينتەلەكتىنىڭ جاھاندى جاۋلاعانى امبەگە ايان. ءتىپتى «كىم جاساندى ينتەللەكتىنى يگەرسە, سول الەمدى بيلەيدى» دەگەن ءتامسىل دە بار. ءسات سايىن الدىڭنان شىعاتىن تسيفرلىق سالاداعى جاڭالىقتاردى ەستىگەندە, سەنىپ تە قالاسىڭ. ەڭ العاش بۇل تەرمين امەريكاداعى ماسساچۋسەتس تەحنولوگيالىق ينستيتۋتىندا قولدانىلعان. سولاي 1960 جىلدان بەرى اقىرىن-اقىرىن عىلىمعا قادام باسىپ, قازىر ومىرىمىزگە دەندەپ ەندى. قالىڭ قاراشانى ءبىر ۇركىتىپ, تەرەڭ ويعا مىڭ سۇڭگىتىپ جۇرگەن جاساندى ينتەللەكت تۋرالى قازاق تىلىندەگى كوپشىلىككە ارنالعان تۇڭعىش قولدانبا QazGPT-ءدىڭ اۆتورى ولجاس سۇلەيمەنمەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

قوعام • 21 ناۋرىز, 2024

ەلەكتروندى قۇندىلىق

تەحنولوگيا دامىپ, ۋاقىت زىمىراپ ءوتىپ جاتىر. قۇددى دۇنيەنىڭ ءبارى وزگەرىپ جاتقانداي. دەسە دە زامانا جاڭعىرسا دا ءداۋىرى وتپەيتىن دۇنيەلەر بولادى. ولار كەرىسىنشە قۇندىلىققا اينالىپ, ۇلتتىق كود دەڭگەيىنە كوتەرىلەدى. وسى ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا تسيفرلىق سالانىڭ قالاي اسەر ەتكەنىن باعامداۋ ماقساتىندا از-كەم شولۋ جاسادىق.

ەڭبەك • 14 ناۋرىز, 2024

الىپ ۇشاقتى تىزگىندەگەن

ءبىرجان تالعاتبەك – الەمدەگى ەڭ ۇلكەن لاينەردىڭ ءبىرىن باسقارادى. ويلاپ قاراساڭ, ونىڭ قولىندا ءبىر ۋاقىتتا 600 ادامنىڭ تاعدىرى تۇرادى. ال ەڭ قىزىعى, ول ۇشقىش ماماندىعىن نەبارى ەكى جىل وقىعان.

ءبىلىم • 13 ناۋرىز, 2024

ءبىلىم شىڭى شەتەلدە مە؟

جاستار ەل وركەنيەتىنە تىكەلەي ىقپال ەتەدى. ءبىلىمدى ۇرپاق مەم­لە­كەتتىڭ بولاشاق تراەكتورياسىن جۇيەلەيدى. كەيىنگى ۋاقىت­تا­ جاس بۋىننىڭ شەتەلگە وقۋعا كەتۋى, كوشۋى جيىلەدى. ەلىمىزدىڭ ءبى­لىم­دى جاستارىنا شەتەلدەن سۇرانىس تا جوعارى. الەمنىڭ تۇك­پىر-تۇكپىرىندە ءبىلىم الىپ, الپاۋىت كومپانيالاردا ەڭبەك ەتىپ جۇر­گەن قازاق بالاسى كوپ. وسى جىلى دا شەتەلدەن شاقىرتۋ العان­­داردىڭ قاراسى – ءبىرشاما. كوزگە تۇسكەن ەكەۋىمەن تىلدەسىپ قال­دىق.

قوعام • 12 ناۋرىز, 2024

ەرەكشە بالالارعا – ەرەكشە پلاتفورما

بيىلعى قاڭتاردا «Aurora Tech Award 2024» جاھاندىق دامۋعا اسەر ەتكەن تەحنولوگيالىق ستارتاپتاردىڭ نەگىزىن قالاۋشىلارعا 30 مىڭ دوللارعا دەيىنگى سىياقى ۇسىندى. وعان 102 ەلدەن 649 ءوتىنىم ءتۇسىپ, جەڭىسكە ۇمىتكەرلەردىڭ قورىتىندى تىزىمىنە 20 كاسىپكەر عانا كىردى. جەڭىسكە جاقىنداعان جيىرمانىڭ ىشىندە ءۇش وتانداسىمىز وزىق تۇر. بۇگىن سول ۇشتىكتىڭ بىرەگەيى اسەم تاجيەۆا نەگىزىن قالاعان «Ozim Platform» تۋرالى اڭگىمەلەمەكپىز.

ءبىلىم • 26 اقپان, 2024

پەداگوگيكالىق كورپۋس

وتاندىق پەداگوگتەر «TALIS» حالىقارالىق زەرتتەۋىنە قاتىسادى. زەرتتەۋ مۇعالىمدەر مەن ديرەكتورلاردىڭ الەۋەتىن تەكسەرەدى. وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ پەداگوگيكالىق كورپۋسىنىڭ الەۋەتى انىقتالماق.

بايقاۋ • 26 اقپان, 2024

روبوتتەحنيكانىڭ بايراقتى باسەكەسى

كەيىنگى جىلدارى ساندىق جۇيە سانامىزدى جاۋلاپ العانى سونشا, جاساندى ينتەللەكت, روبوتتەحنيكا, تسيفرلىق تەحنولوگيا جاڭالىقتارى كۇنبە-كۇن جاڭارىپ جاتىر. راسىندا دا ءبىز عۇمىر كەشىپ جاتقان عاسىردى «اقىلدى تەمىرسىز» ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. جاھاندانۋ ءداۋىرىنىڭ جاڭا جاۋىنگەرلەرىن دايارلايتىن روبوتتەحنيكا جارىستارى دا ءجيى ۇيىمداستىرىلادى. سونىڭ ءبىرى – استانا تورىندە ءوتىپ جاتقان ءباسى بيىك «First Robotics» باسەكەسى. جەر-جەردەن كەلگەن جاس ونەرتاپقىشتاردىڭ جاڭا جوبالارىمەن تانىسۋ ءۇشىن حالىقارالىق چەمپيوناتقا ءبىز دە باردىق.

تەحنولوگيا • 23 اقپان, 2024

ءورت جانە جاساندى ينتەللەكت

جەرىمىزدىڭ 5 پايىزعا جۋىق اۋماعىندا ورمان بار. ونىڭ اۋقىمى 31 ملن گەكتارعا تاياۋ. ال بىزدە جىلدا ورمان ءورتى بولادى. ەستەرىڭىزدە بولسا, بىلتىر 500-دەي ءورت نايزاعاي سالدارىنان تۇتاندى. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن جىلى جالپى اۋدانى 116,8 مىڭ گەكتارعا جەتەتىن 810 ورمان ءورتى تىركەلگەن. كوڭىلدى كۇپتى قىلعان وسى ماسەلەنى «قالاي شەشەمىز؟» دەگەن سۇراق ءجيى مازالايدى. دەگەنمەن دامىعان مەملەكەتتەردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنسەك, بۇل جەردە ەشقانداي «قىتاي قورعانى» جوق. مينيسترلىك قىزىل جالىندى ءدال ۋاقىتىندا انىقتاپ, قۇرىقتاۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت كومەگىنە جۇگىنۋگە بەل بايلادى. ەندى ورمان ءورتىن جاساندى ينتەللەكت انىقتايدى.

قوعام • 21 اقپان, 2024

«كۇمىس» زەينەتكەرلەر

ەلىمىزدە ەگدە جاستاعى جاندارعا ارنالعان «كۇمىس ۋنيۆەرسيتەت» جوباسى 2021 جىلدان باستاپ ىسكە استى. ول زاماناۋي IT-تەحنولوگيالاردى, شەت ءتىلىن, قۇقىقتىق جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى, كاسىپ تۇرلەرىن ۇيرەتەدى. بۇگىندە بۇل باعدارلاما بويىنشا 32 ۋنيۆەرسيتەتتە 1500 ىزدەنۋشى ءتۇرلى باعىتتا ءبىلىم الادى. جاقىندا وقىتۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار قايتا بەكىتىلدى.

ياندەكس.مەتريكا