سۋرەت: aqiqat.kazgazeta.kz
جۇمىسشى جاعدايى جاسىرىن قالمايدى
«PwC» كومپانياسىنىڭ زەرتتەۋىنشە, 2025 جىلعا قاراي جي الەمدىك ەكونوميكاعا 15,7 ترلن دوللار كولەمىندە ۇلەس قوسادى. 2026 جىلعا قاراي الەمدەگى كاسىپورىنداردىڭ 80%-ى جي پايدالانىپ, ناتيجەسىندە ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتىپ, وپەراتسيالىق شىعىندار بىرنەشە ەسە ازايماق. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك ەكەنىن, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن كەڭىنەن قولدانۋ قاجەتتىگىن ءجيى ايتادى. ءتىپتى الداعى 5 جىلدا جاپپاي ەنگىزۋ جوسپاردا تۇر.
بيىل ساۋىردە وتاندىق كاسىپورىندا ىقتيمال ەڭبەك تاۋەكەلدەرىنىڭ الدىن الۋ تاسىلدەرىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا «ەڭبەك تاۋەكەلدەرىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» اقپاراتتىق جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. قازىر وندا 92,8 مىڭ كاسىپورىن بار. تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ وتىر. ول كاسىپورىنداردا الەۋمەتتىك ءارى ەڭبەك زاڭناماسى نورمالارىنىڭ ورىندالۋىن ءجىتى باقىلايدى.
67-شاحتاعا شاراپاتىن تيگىزدى
جي-ءدى تۇراقتى قولدانۋعا كوشكەندەردىڭ ءبىرى – «قازاقمىس» كورپوراتسياسى. قازىر 67-شاحتا جۇمىسىنا جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانىپ, قاناتقاقتى جوبا باستاعان. تاڭداۋ بۇرىننان بار دەرەكتەردى قولداناتىن «digital monitoring management system» جۇيەسىنە ءتۇسىپتى. بۇل – پەرسونال مەن كولىكتىڭ ورنالاسۋى تۋرالى دەرەكتەر. ەلەكتروندى نارياد-عيمارات جۇيەسىن, ونىڭ ورىندالۋى مەن جابىلۋىن, تاۋ-كەن جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ تيىمدىلىگىن باقىلايدى.
– تاۋ-كەن-شاحتا جابدىقتارىن پايدالانۋعا, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە كوپ اقشا جۇمسالادى. جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ ارقىلى بولجامدى تالداۋدى, مونيتورينگ دەرەكتەرىن, جوسپارلى كورسەتكىشتەردى پايدالانىپ, تاۋەكەلدەردى باسقارۋعا تىرىسامىز. وسىنىڭ ارقاسىندا ءوندىرىستى ءتيىمدى جۇرگىزەمىز. وعان قوسا جي ارقىلى جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىن انىقتاپ, قىزمەتكەرلەردىڭ جىل سايىنعى كاسىبي تەكسەرۋ دەرەكتەرىن, كۇندەلىكتى قان قىسىمىنىڭ كورسەتكىشتەرىن قاداعالاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەپ تۇسىندىرەدى «پەرسونالدى جانە كولىكتى كەنىشتەردە ورنالاستىرۋ جۇيەسىن تيراجداۋ» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى رۇستەم قانافين.
ساۋىنشى روبوت
جەتىسۋ وبلىسىندا جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن باسقارىلاتىن زاماناۋي ءسۇت فەرماسىندا 600 سيىردى نەبارى 5 ادام باعادى. سەبەبى روبوتتار كاسىبي مالشىعا اينالعان. كاسىپورىن تالدىقورعانداعى ءسۇت زاۋىتىنا تاۋلىگىنە 12 توننا ءسۇت وتكىزەدى. مال شارۋاشىلىعىنداعى يننوۆاتسيانى جەتىلدىرۋگە شارۋاشىلىققا «ۇلكەن جوبا» باعدارلاماسىمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە دە بەرىلگەن.
روبوت ساۋىنشى بارلىعىن ءوزى قاداعالايدى. سيىردىڭ جەلىنىن تازالاپ, جۋىپ, تۇتىكشەلەردى ورناتىپ, ساۋادى. ال جي قانشا ازىق جەگەنىن, ءتىپتى قانداي ازىق جەگەنىن, قانشا مولشەردە ءسۇت بەرەتىنىن ەسەپتەپ, باقىلايدى. شۆەتسيا مەن دانيادان اكەلىنگەن سيىردىڭ ارقايسى كۇنىنە 37 ليتر ءسۇت بەرەدى. ساۋاتىن ۋاقىتى جاقىنداعاندا روبوت ساۋىنشىعا ءىرى قارانىڭ ءوزى جەتىپ كەلەدى. جي-ءدىڭ ايتۋىنشا, جايىلىپ جۇرگەن جەرىنەن ونى ايداپ اكەلسە, مالدىڭ جۇيكەسىنە اسەر ەتىپ, ءسۇت قۇرامىنا جاعىمسىز فەرمەنتتەر بولىنەدى ەكەن-مىس. سوندا جي مال دارىگەرىنە دە سەپتەسىپ وتىر.
– بۇل فەرماداعى سيىرلار قولدان ۇرىقتاندىرىلادى. جاساندى ينتەللەكت ءار الىنعان ءتولدىڭ تەگىن, ۇرىقتىڭ قاي تۇقىمنان الىنعانىن, بولاشاقتا قانداي كولەمدە ءسۇت بەرە الاتىنىن ەسەپتەپ, قاداعالاپ وتىرادى. زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋ دا كومەكتەسىپ جاتىر, – دەيدى مال دارىگەرى بولاتباي نۇربوپا.
ەڭ قىزىعى, جىل سوڭىنا دەيىن جاساندى ينتەللەكتىنى جەتىلدىرىپ, ءسۇت قۇرامىن گورمونالدىق دەڭگەيدە زەرتتەيتىن باعدارلاما ورناتىلماق.
شويىن قۇياتىن قۇلتەمىر
«QazIndustry» ەسەبىنە قاراساق, ەلىمىزدە 24 كاسىپورىندا 90-نان استام ونەركاسىپتىك روبوت رياسىز قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ باسىم بولىگى وڭدەۋشى ونەركاسىپتە. قۇلتەمىرلەردىڭ ورتاشا «جاسى» – شامامەن 6 جىل. نەگىزگى قىزمەتتەرى – جىلجىتۋ, دانەكەرلەۋ, بوياۋ, ساپانى باقىلاۋ.
– ەكونوميكانى ەكى ەسە ۇلعايتۋ كەزىندە شىعارىلاتىن ءونىم كولەمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كوپ ادامدى جۇمىسقا تارتۋعا مۇمكىندىك جوق. سول سەبەپتى, 2029 جىلعا قاراي وندىرىستە روبوتتەحنيكالىق كەشەندەردى قولدانىپ, جوعارى ەڭبەك ونىمدىلىگىنە جەتەمىز دەگەن ماقسات بار. ۇلگىلى ءۇردىس ەكونوميكاسى دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىندە ايقىن كورىنەدى. ماسەلەن, وڭتۇستىك كورەيادا 10 مىڭ جۇمىسشىعا 1 مىڭ روبوتتان كەلسە, سينگاپۋردا 700 روبوتتان, گەرمانيا مەن جاپونيادا 400-دەن, ال بىزدە نەبارى 7 روبوتتان كەلەدى. وندىرىستە روبوتتەحنيكالىق كەشەندەردى ەنگىزۋ قارقىنى دا تومەن, – دەيدى كولىك جاساۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى مەيرام پشەمباەۆ.
ايتپاقشى, سول ساناۋلى قۇلتەمىرىمىزدىڭ ءبىرازى قوستانايدا شويىن قۇيىپ ءجۇر. ونى وسى كۇزدە مەملەكەت باسشىسى كورىپ قايتتى. زاۋىت جىلىنا 45 مىڭ توننا شويىن قۇيادى. «KamLitKZ» ءوڭىردىڭ يندۋستريالىق ايماعىندا ورنالاسقان.
– پرەزيدەنت جۇك كولىكتەرىنە ارنالعان قوسالقى بولشەكتەر شىعاراتىن ءوندىرىس ورنىن ارالاپ كوردى. سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى دميتري گۋرتوۆوي زاۋىتتا جىلىنا 45 مىڭ توننا شويىن قۇيماسى وندىرىلەتىنىن ايتتى. قۇنى 78,2 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 500 جۇمىس ورنى اشىلدى. زاۋىت بارلىق زاماناۋي تالاپقا ساي كەلەدى. اۆتوماتتاندىرۋ مەن ەنەرگيالىق تيىمدىلىك دەڭگەيى جوعارى بولعاندىقتان, قورشاعان ورتاعا كەرى اسەرى از. قازىر مۇندا 30 روبوت بار. ولار اناعۇرلىم كۇردەلى ءارى اۋىر تەحنولوگيالىق وپەراتسيالاردى ورىندايدى, – دەپ جازدى اقوردا.
ساپا ساننان ماڭىزدى
قىتايدىڭ «Foxconn» كومپانياسى روبوتتەحنيكا مەن جي-ءدى قولدانا وتىرىپ, تولىقتاي اۆتوماتتاندىرىلعان «قاراڭعى زاۋىتتاردى» ىسكە قوسقان. زاۋىتتا جارىق تا, ادام دا جوق. ءبارىن روبوت ىستەيدى. العاشىندا ءبىرتۇرلى كورىنگەن ءتاسىل ونىمدىلىكتى 250%-عا ارتتىرعان دەسەدى. ال «Tesla»-نىڭ «Gigafactory» زاۋىتىندا قۇلتەمىرلەر كولىكتەردىڭ ءارتۇرلى كومپونەنتىن دانەكەرلەپ, بوياپ, قۇراستىرادى. ادام ءتارىزدى ويلاناتىن, يكەمدى روبوتتار اقاۋلى بولشەكتەردى وزدىگىنەن انىقتاپ, ولاردى اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. ءبىر اپتا ىشىندە 10 000 باتارەيا ءمودۋلىن شىعارۋعا قابىلەتتى.
بۇل ىلگەرى كەتكەن ەلدەردەن الىنعان ەكى-اق مىسال. بىزدە دە جاقسى جاڭالىقتار مەن ىلكىمدى ىستەر بار. دەسە دە, تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ الىپپەسىندە جۇرگەنىمىز بەلگىلى. «MindRevolve-Komek» ونەركاسىپتىك كومپانيالار ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جانار امانجولوۆا دا سونداي پىكىردە. ول جىلدام ەنگىزۋدەن گورى ساپاعا ءمان بەرىپ, ءالى دە تەرەڭدەۋ قاجەت دەپ وتىر.
– قازىر كاسىپورىندار دەرەكتەردى جيناقتاۋ, جۇيەلەۋ كەزەڭىندە تۇر. بۇل جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ماڭىزدى دايىندىق كەزەڭى عانا. وندىرىستىك كاسىپورىندار ءالى دە تولىققاندى تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ, دەرەكتەر جيناۋ, قۇرىلعىلارىن جاڭارتۋ, ۇدەرىستەردى دۇرىس جۇيەلەۋ مىندەتىن شەشۋى كەرەك, – دەدى ول.
