ەسكەندىر زۇلقارناي
ەسكەندىر زۇلقارناي«Egemen Qazaqstan»
417 ماتەريال تابىلدى

اسكەر • 20 جەلتوقسان, 2024

اسكەرىمىزدىڭ الەۋەتى قانداي؟

مىنە, ازاتتىق العانىمىزعا دا 33 جىل تولىپ وتىر. تاريح ءۇشىن قاس قاعىم ءسات بولسا دا, ادام ءۇشىن جارتى عۇمىردىڭ مولشەرىندەي ءبىرسىپىرا ۋاقىت. ءبىز وسى تاۋەلسىزدىك جىلدارىن­دا قۋاتتى اسكەرىمىز بەن اسكەري-وندىرىستىك كەشەنىمىزدى قانشا­لىقتى جاساقتاي الدىق؟ ەل باسىنا كۇن تۋسا, اسكەري تەحنيكامىز بەن بەس قارۋىمىز ساي ما؟ جاۋعا قارسى تويتارىس بەرەردەي قاۋقارىمىز قانداي؟

ماسەلە • 06 جەلتوقسان, 2024

تەرروريزم قاتەرى: الدىن الۋدىڭ وزەكتىلىگى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ مەن ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ەكسترەميزممەن جانە اسىرە دىنشىلدىكپەن ىمىراسىز كۇرەس جۇرگىزۋگە تاپسىرما بەرگەنى بەلگىلى. ول ۇساق بۇزاقىلىق پەن ۆانداليزمنەن باستاپ, شەتەلدىكتەردىڭ زاڭسىز كوشىپ كەلۋىنە جانە باسقا دا اۋىر قىلمىستارعا قاتاڭ توسقاۋىل قويىپ, دەرەۋ جولىن كەسۋ جونىندە ايتا كەلە: ء«تۇرلى ەكسترەميستەردىڭ, ونىڭ ىشىندە اسىرە دىنشىلدەردىڭ دە ەلگە ىرىتكى سالاتىن ارەكەتتەرىنە قاتىستى ۇستانىم ءدال وسىنداي بولۋعا ءتيىس», دەدى.

ساياسات • 22 قاراشا, 2024

پارلامەنتارالىق بايلانىستىڭ بايىپتى جولى

حالقىمىز «تۋىس – اتادان, كورشى – اللادان» دەيدى. كورشىسى جاقسى بولعاننىڭ كوڭىلى تىنىش. قازاق ەلىنىڭ اينالاسىندا قۇرلىق ارقىلى شەكتەسەتىن ءتاڭىر قوسقان بەس كورشىسى, تەڭىز ارقىلى شەكارالاساتىن ەكى قوڭسىسى بار. بارىمەن دە ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناپ, تاتۋ-ءتاتتى قارىم-قاتىناس جولعا قويىلعان. بۇنىڭ ىشىندە سولتۇستىگىمىزدى جايلاعان رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ورنى بولەك.

سەنات • 22 قاراشا, 2024

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭ ماجىلىسكە قايتارىلدى

سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتا وتىرىسىندا ماڭىزدى ماسەلەلەر قارالدى. جيىنعا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ توراعاسى ءاليحان سمايىلوۆ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

سۇحبات • 21 قاراشا, 2024

ۋاقىپتى دامىتاتىن ۋاقىت كەلدى

بىرنەشە جىل بۇرىن ەلىمىزدە پرەزيدەنت جارلىعىمەن «ۋاقىپ» كورپوراتيۆتىك-قايىرىمدىلىق قورى قۇرىلدى. قازىر اتالعان قور قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جانىندا جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. جالپى, «ۋاقىپ» دەگەنىمىز نە؟ ونىڭ ەلگە قانداي پايداسى بار؟ ءبىز قور باسشىسىنىڭ كەڭەسشىسى, ۇزاق جىلدان بەرى وسى تاقىرىپتى زەرتتەپ جۇرگەن يسلامتانۋشى قۋات قابدولدانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.

قوعام • 16 قاراشا, 2024

«جاسىرىن» پاترۋلدەۋ اپاتتى ازايتا ما؟

جول-كولىك وقيعالارى – ەلىمىزدەگى ادام ولىمىنە سەبەپ بولاتىن باستى فاكتورلاردىڭ ءبىرى. سونىڭ ىشىندە بالالار اراسىندا ءولىم-ءجىتىمنىڭ كوبى جول اپاتىنان بولادى ەكەن. بۇل – بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگى. ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قانداي شارا قابىلدانىپ جاتىر؟ بۇل جونىندە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا كەڭىنەن ماعلۇمات الدىق.

قوعام • 14 قاراشا, 2024

قايىرىمدىلىق – قاندا بار قاسيەت

ادال ەڭبەك ەتىپ, ماڭداي تەرمەن تاپقان مالدان اسقان قايىر مەن بەرەكە جوق. ون ەكى مۇشەسى ساۋ بولا تۇرا, وزگەدەن ءبىر نارسە دامەتىپ سۇراۋدى ادەتكە اينالدىرۋ نە پاي­­دانى كوزدەپ, تىلەنشى بولۋ ادامدى كەدەيلىكتەن قۇت­قارمايدى, كەرىسىنشە, ماسىلدىق ءومىر سالتىنا ۇرىندىرادى. دەمەك تۇر­مىسى تومەن, بىراق اياق-قولى ءبۇتىن ادامدارعا تەگىن دۇنيە بەرگەننەن گورى, ونىڭ ەڭبەك ەتۋىنە جاع­داي جاساۋ, قولعابىس قىلۋ, بالىق ورنىنا قار­ماق بەرۋ – ەڭ دۇرىس شەشىم.

تاريح • 09 قاراشا, 2024

مەملەكەتتىلىگىمىز 890 جىلى اراب كارتاسىندا «ءال-قازاقيا» دەپ كورسەتىلگەن

شىنايى تاريحتى قا­لىپ­­تاستىراتىن سەنىمدى نەگىز – كارتوگرافيا عىلىمى. سونىڭ ىشىندە كونە زاماننان جەتكەن كارتالار – وتكەننىڭ دەرەككوزى ىسپەتتەس. بۇلار – مەملەكەتتەردىڭ, حالىق­تاردىڭ, جەر-سۋ اتاۋلارىنىڭ تاريحىن زەرتتەپ-زەردەلەۋدە تاپتىرماس قۇرال. ەلىمىزگە بەلگىلى عالىم, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى زاماناۋي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆ ءبىراز جىلدان بەرى وسى سالاعا ايرىقشا دەن قويىپ, شەتەل ارحيۆ­تەرىندە ساقتالعان كونە كار­تالار ارقىلى قازاق مەم­لەكەتتىلىگىنىڭ تاريحىن ايقىنداپ ءجۇر. تاياۋدا ول وسىدان 12 عاسىر بۇرىنعى اراب كارتاسىنان مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ باستاۋىنا قاتىستى تىڭ دەرەك تاپتى. بۇنىڭ قۇندىلىعى – 890 جىلى اراب كارتوگرافتارى جەرىمىزدى «قازاقيا» دەپ ايقىن جازعاندىعىندا. ءبىز وسى وزەكتى عىلىمي ماسەلە توڭىرەگىندە مۇحيت-ارداگەر قارجاۋباي ۇلىمەن سۇحباتتاسقان ەدىك. 

تانىم • 08 قاراشا, 2024

ناۋرۋ سيندرومى

تىنىق مۇحيتىنىڭ قاق ورتاسىندا ناۋرۋ دەپ اتالاتىن شاعىن عانا ارال-مەملەكەت بار. جەر كولەمى – بار-جوعى 21,3 شارشى شاقىرىم, بۇل شامامەن قوسشى قالاسىنىڭ اۋدانىمەن تەڭ (24,1 شارشى شاقىرىم). حالقىنىڭ سانى – 11 مىڭ ادام. كوپشىلىگى اعىلشىن تىلىمەن قوسا, ناۋرۋ تىلىندە سويلەيدى. وتكەن عاسىردىڭ 70-80-جىلدارى الەمنىڭ ەڭ باي مەملەكەتىنە اينالعان ناۋرۋ – قازىر دۇنيەدەگى ەڭ كەدەي ەلدىڭ ءبىرى. سىرتتان كومەك توقتاسا, مەملەكەت رەتىندە جويىلىپ كەتۋ الدىندا تۇر.

الەم • 07 قاراشا, 2024

جىل كامبەگى

اقش-تىڭ 45-پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا قايتا ءتۇسىپ, جەڭىسكە جەتۋىن ساراپشىلار «جىلدىڭ قايتا ورالۋى», ياعني كامبەگى دەپ باعالاپ وتىر. كەشە ول وزىنە قاجەتتى 277 داۋىستى جيناپ, قارسىلاسىنان باسىم تۇسكەننەن كەيىن الەمدىك ليدەرلەر تاراپىنان قۇتتىقتاۋلار لەگى اعىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا سايلاۋدا ايقىن جەڭىسكە جەتكەن امەريكالىق ارىپتەسىنە قۇتتىقتاۋ جەدەلحاتىن جولدادى.

ياندەكس.مەتريكا