ناقتىراق ايتقاندا, پرەزيدەنت 2 قاڭتاردا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەسىرتكى, پسيحوتروپتىق زاتتاردىڭ, سول تەكتەستەردىڭ, پرەكۋرسورلاردىڭ جانە كۇشتى اسەر ەتەتىن زاتتاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى.
بۇل قۇجات بىلتىر 15 ناۋرىزدا پرەزيدەنتتىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا باعىتتالعان. ونىڭ ەرەكشەلىگى – ەسىرتكى ءوندىرۋ مەن وتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋشىلارعا جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋ, ال ەسىرتكىنى جاسىرىن ورنالاستىرۋشىلارعا قولدانىلاتىن شارالاردى جۇمسارتۋدى قاراستىرادى.
اقوردا تاراتقان مالىمەتكە قاراعاندا, زاڭ ەسىرتكى ءوندىرىسى ءۇشىن عانا ەمەس, وسى قىلمىستىق ارەكەت ءۇشىن لاۋازىمدى ادامداردىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگىن ەداۋىر قاتاڭداتقان. ەندى بۇل قىلمىسقا قاتىسى بار تۇلعالاردى مۇلكىن تاركىلەپ, 15 جىلدان 20 جىلعا دەيىن نەمەسە ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋى مۇمكىن.
«سونىمەن قاتار زاڭدا ەسىرتكىنى جاسىرىن ورنالاستىرۋشىلاردىڭ جازاسى ازداپ جۇمسارتىلدى. ماسەلەن, العاش رەت مۇنداي قىلمىس جاساعانى ءۇشىن قىلمىسىن اۋىرلاتاتىن ءمان-جايلار بولماسا, مۇلكىن تاركىلەپ, 5 جىلدان 8 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ كوزدەلگەن (بۇرىن مۇلكىن تاركىلەي وتىرىپ, 5 جىلدان 10 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىراتىن). جازا اتالعان قىلمىسقا تارتىلاتىنداردىڭ, ياعني ەسىرتكىنى جاسىرىن ورنالاستىرۋشىلاردىڭ كوبى جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار بولعاندىقتان جۇمسارتىلدى. ولاردىڭ ەسىرتكىنى وزدەرى دايىندامايتىنى, كوبىنە ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ قىلمىستىق تۇزاعىنا تۇسەتىنى ەسكەرىلدى. الايدا قىلمىستىق ارەكەتتى بىرنەشە رەت قايتالاسا, ونى مۇلكىن تاركىلەي وتىرىپ, 7 جىلدان 12 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندەگى قاتاڭ جازا كۇتەدى», دەلىنگەن حابارلامادا.
سونداي-اق زاڭدا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا نەمەسە كامەلەتكە تولماعان ادامعا قىلمىستىق توپ قاتارىنداعى ەسىرتكى تاراتۋشى تۇلعالاردى جازالايتىن قاتاڭ ۇكىم ساقتالعان. ولاردىڭ مۇلكى تاركىلەنەدى جانە 15 جىلدان 20 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرىلادى. سونىمەن قاتار لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ەسىرتكى تاراتقانى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىگى قاتاڭداتىلعان. بۇرىن ولاردىڭ مۇلكى تاركىلەنىپ, 10 جىلدان 15 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە اباقتىعا قامالسا, ەندى مۇلكى تاركىلەنە وتىرىپ, 15 جىلدان 20 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلادى.
زاڭدا ەسىرتكىنىڭ جانە كۇشتى اسەر ەتەتىن زاتتاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا باسقا دا شارالار قابىلداندى. ماسەلەن, قىلمىستىق توپ ارقىلى اسا ءىرى مولشەردە قۇرامىندا ەسىرتكى زاتتارى بار جانە وسىرۋگە تىيىم سالىنعان وسىمدىكتەردى زاڭسىز وسىرگەنى ءۇشىن زاڭ جۇزىندە جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەندى.
پرەكۋرسورلار مەن كۇشتى اسەر ەتەتىن زاتتاردىڭ, سونداي-اق ەسىرتكى, پرەكۋرسورلار, ۋلى جانە كۇشتى اسەر ەتەتىن زاتتاردى وندىرۋگە پايدالانىلاتىن زاتتاردىڭ, قۇرالدار مەن جابدىقتاردىڭ زاڭسىز اينالىمى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلدى. بۇعان قوسا زاڭدا ەسىرتكى تەكتەستەر, پسيحوتروپتىق زاتتار, سونداي-اق پرەكۋرسورلار مەن كۇشتى اسەر ەتەتىن زاتتاردى قولدانۋ ەرەجەلەرىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەندى.
مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قاريننىڭ ايتۋىنشا, اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا ەسىرتكىنى جاسىرىن ورنالاستىرۋشىلار ءۇشىن جازانى سارالاۋ جايىندا ۇسىنىستى بەلگىلى قۇقىق قورعاۋشى ايمان وماروۆا كوتەرگەن. پرەزيدەنت بۇل باستامانى قولداپ, ناتيجەسىندە زاڭناماعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنىپ وتىر. مۇنىڭ ءتيىمدى تۇستارىن اتاپ وتكەن ە.قارين ۇلتتىق قۇرىلتاي باستامالارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە وسىمەن توعىزىنشى زاڭ قابىلدانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. اتاپ ايتار بولساق:
«1. ايەل قۇقىعى مەن بالا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ.
- ويىن بيزنەسى مەن ويىنقۇمارلىققا قارسى كۇرەس ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭنامالىق وزگەرىستەر.
- ەلەكتروندى تۇتىنۋ جۇيەلەرىن (ۆەيپتەر) اكەلۋ, ءوندىرۋ, ساتۋ مەن تاراتۋعا زاڭنامالىق تىيىم.
- ۆانداليزم ءۇشىن جازانى زاڭنامالىق قاتاڭداتۋ جانە تابيعي, مادەني جانە تاريحي نىسانداردى قورعاۋدى ارتتىرۋ.
- ونوماستيكا مەن گەرالديكا سالاسىنداعى پروتسەدۋرالار رەگلامەنتى مەن جۇمىستى ورتالىقتاندىرۋدى زاڭنامالىق جەتىلدىرۋ.
- «ايبىن» وردەنىنىڭ دارەجەلەرىنە اتى اڭىزعا اينالعان باتىرلاردىڭ ەسىمدەرىن بەرۋ.
- بىرىڭعاي سيمۆوليكا ستاندارتى بويىنشا تۇزەتۋلەر.
- مەملەكەتتىك ماراپاتتار جۇيەسىنە جاڭا قۇرمەتتى اتاقتاردى ەنگىزۋ بويىنشا تۇزەتۋلەر», دەپ جازدى ە.قارين.
سەنات دەپۋتاتى بيبىگۇل جەكسەنبايدىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيىن ەسىرتكىمەن كۇرەستە كوبىنەسە «شورتاندار» شەت قالىپ, «شاباقتار» قولعا تۇسەتىن بولسا, جاڭا زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن جاعداي جاقسى باعىتقا قاراي وزگەرمەك.
«جىل سايىن ناشاقورلىققا ۇشىراعان ادامدار, ەسىرتكى بيزنەسىنە اڭداماي ءىلىنىپ كەتىپ جاتقان جاستار, ۇيىمداسقان قىلمىسقا شىرمالعان ەلدەر قاتارى دا ءوسىپ جاتىر. ەسىرتكى ماسەلەسى ۇيىمداسقان قىلمىسپەن, سىبايلاس جەمقورلىقپەن, ەكونوميكالىق قىلمىسپەن جانە تەرروريزممەن تىعىز بايلانىستى ەكەنى دە بەلگىلى. سوندىقتان الەمدەگى ءولىم جازاسىنا كەسىلگەندەردىڭ ءاربىر ەكىنشىسى (42%) وسى ەسىرتكى ساۋداسىنا بايلانىستى ەكەن. سينگاپۋر, قىتاي, يران, ساۋد ارابياسى, كۋۆەيت سياقتى ەلدەردە ەسىرتكى ساۋداسى ءۇشىن ءولىم جازاسى ساقتالعان», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
سەناتور زاڭ كۇشىنە ەنگەن سوڭ ەسىرتكى قىلمىسى ءۇشىن سوتتالعان مىڭعا جۋىق ادام شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتىلۋى مۇمكىن ەكەنىن, الايدا ەسىرتكى ساۋداسىنا قايتادان ارالاسقان ادامدار ءۇشىن جازا اسا قاتال بولاتىنى دا زاڭدا بەكىتىلگەنىن ەسكەرتتى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا بۇل زاڭدى قابىلداۋ وڭايعا سوقپاعانىن اتاپ ءوتتى.
«پرەزيدەنت اكىمشىلىگى, پارلامەنت, ۇكىمەت مۇشەلەرى, عالىمدار, ماماندار, ساراپشىلار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, قوعام بەلسەندىلەرى, اتا-انالار بەلسەندى اتسالىستى. زاڭ ءادىل جاۋاپكەرشىلىكتى تاعايىندادى دەپ ەسەپتەيمىن. سونىمەن قاتار ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەسىرتكىمەن كۇرەس باسشىلىعىندا ءبىراز كادرلىق اۋىس-تۇيىستەر دە بولعانىن جاقسى بىلەسىزدەر. ەسىرتكى «گيدراسىن» ىنىندە قۇرتۋ كەرەك!» دەدى دەپۋتات.
