باقىتبەك قادىر
باقىتبەك قادىر«Egemen Qazaqstan»
543 ماتەريال تابىلدى

قوعام • 09 مامىر, 2024

ارداگەرلەرگە 2 ميلليوننان بەرىلەدى

بيىل ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ اياق­تالعانىنا 79 جىل تولدى. بۇل كۇنى جەڭىس كۇنى دەپ تويلانعانىمەن, «سوعىستا جە­ڭىم­پاز جوق» دەگەن ءسوز بار. ويت­كەنى ونىڭ شىعىنى مەن زاردابىن قاي-قاي جاققا دا وڭاي تيمەيتىنى راس. سوندىقتان دا قان مايدانعا قاتىسقان ارداگەرلەر مەن ولاردىڭ ارتىن­دا قالعان جۇبايلارىنا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ – قوعام پارىزى.

سۋ تاسقىنى • 20 ءساۋىر, 2024

تىرشىلىك قالىپقا تۇسە باستادى

اعىنى قاتتى جايىق ءالى دە الاڭداتىپ وتىر. ال باسقا وڭىرلەردەگى وزەن-سۋ ايدىندارىنىڭ دەڭگەيى بىرتىندەپ تومەندەپ كەلەدى. مامان­دار سوزىنە قاراعاندا, وسى اپتادا تەرەك باسىنا شىققان تەرىسكەيدەگى سۋدىڭ دا بەتى قايتىپ قالدى.

قارجى • 20 ءساۋىر, 2024

بۇعاتتالۋدان بوسايتىن بورىشكەرلەر

قاراپ تۇرساق, دامىعان ەلدەردىڭ كاسىبي ساراپشىلارى كاپيتاليزمنىڭ كەيبىر كانوندارىن ۇنەمى سىنعا الىپ جاتادى. ماقسات – حالىقتىڭ ەسەسى. جايىنداي جالاڭداعان الپاۋىت كومپانيالارعا جەم بولىپ كەتپەسىن دەيدى. ال كەزىندە كوممۋنيزمگە قۇدايداي سەنگەن قوعامنىڭ سەڭ سوققانداي سەندەلىپ قالعانى – تاريحتان بەلگىلى. سوندىقتان بۇرىنعىدان ساباق الىپ, بۇگىنگى زاماندى باعامداپ وتىرۋ ءلازىم. قازىردىڭ وزىندە بىزدەگى نارىق حالىقتى بورىشقا بەلشەسىنەن باتىرىپ بارادى. بۇگىنگى الەۋمەتتىك ماسەلەنىڭ كۇيىپ تۇرعان تۇسى – وسى.

قوعام • 18 ءساۋىر, 2024

الىستاعى اعايىن كومەك قولىن سوزدى

جاھاندا اتامەكەنىنەن جىراقتا, جان-جاققا تارىداي شاشىلعان حالىق كوپ. ولار دۇنيەنىڭ قاي شەتىندە جۇرسە دە, قانداستارىنا قاشاندا تىلەۋقور. مۇنداي جوسىق ءبىزدىڭ قازاقتا دا بار. جاي كۇندە ءجۇز شايىسىپ جۇرگەنىمەن, باسىنا ەكىتالاي كۇن تۋعاندا بىرىگىپ, جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ كەتەدى. «قانىنا تارتپاعاننىڭ قارى سىنسىن» دەيدى حالقىمىز. سونىڭ كۋاسىندەي ەلىمىزدەگى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن جۇرتقا الىس-جاقىن شەتەلدەگى قانداستار قولۇشىن بەرۋگە ۇمتىلىپ جاتقانى قۋانتتى.

سۋ تاسقىنى • 16 ءساۋىر, 2024

ەكىنشى تولقىننىڭ ەكپىنى الاڭداتادى

ەلىمىزدە سۋ دەڭگەيى ازىرگە الا-قۇلا. اسىرەسە سولتۇستىكتە جاعداي ءالى دە كۇردەلى. كەي جەرلەردە سۋ دەڭگەيى تۇسكەنىمەن, جايىقتىڭ رەسەيدەن كەلە­تىن ارناسى الاڭداتىپ وتىر. قىر استىندا قىزىل سۋ بارىن كۇن بۇرىن باعام­داعان ەل قاۋىپتىڭ الدىن الۋعا جۇمىلا قام-قارەكەت قىلىپ جاتىر. الايدا مامانداردى نەگىزگى ەلەڭدەتىپ وتىرعانى سۋ تاسقىنىنىڭ ەكىنشى تولقىنى.

سۋ تاسقىنى • 12 ءساۋىر, 2024

تاسىعان سۋ سايابىرسىپ كەلەدى

حالقىمىزدا «سۋ اياعى – قۇردىم» دەگەن ءسوز بار. ارناسىنان اسىپ, جايىلىپ تاسىعان سۋ جەر بەتىن جايلاپ جاتا بەرمەسى انىق. بيىلعى مەجەسىنەن مەيلىنشە كوتەرىلىپ, جۇرتتى ابدەن ابىگەرگە سالعان سۋ ساباسىنا تۇسە باستاعانداي. ماسەلەن, قوستاناي وبلىسىنداعى سۋ ايدىندارىنىڭ دەڭگەيى – ورتا ەسەپپەن 60 سم تومەندەگەنى بايقالادى. اۋا رايى وسى قالپىنان اينىماسا, جاعداي تۇزەلەدى دەگەن ءۇمىت بار.

مەديتسينا • 12 ءساۋىر, 2024

ءدارى-دارمەك باعاسى تۇراقتاي ما؟

ەلدە نە كوپ, ءدارىحانا كوپ. كوپ بولعانى اۋەلى تۇتىنۋشىلارعا, ودان سوڭ كاسىپكەرلەرگە ءتيىمدى. باس اۋىرىپ, بالتىر سىزداسا, كۇن-ءتۇن دەمەي, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن ءدارىحانالار اشىق. وسىعان قاراپ ءدارى-دارمەكتىڭ تاپشىلىعى جوق, باسەكەلەستىك باعانى تۇراقتى ۇستاپ تۇرادى دەسەك, قاتەلەسەدى ەكەنبىز.

جانۋارلار • 11 ءساۋىر, 2024

ارقادا قانشا ارقار بار؟

«ارقادا قىس جايلى بولسا, ارقار اۋىپ نەسى بار؟» دەگەن تامسىلگە سۇيەنىپ, قويناۋى قۇتتى دالانىڭ قوڭىر اڭىنا يە بولا الماعانىمىزدى اۋا رايى­نىڭ قولايسىزدىعىنا ىسىرىپ كەلدىك. نەگىزگى گاپ قىستىڭ قىسى­مىندا ەمەس, ەكى اياقتىلاردىڭ قىتىمىرلىعىندا ەدى. تابيعات-انانىڭ تىنىشتىعىن تىكۇشاقتىڭ دىرىلىمەن, وپتيكالىق مىلتىقتىڭ تىرسىلىمەن بۇزا بەرسەك, قۇبا جونعا قۇلجا قايتىپ تۇراقتاسىن؟ سودان شىعار, «ارقادا التى ارقار بار, قىرقادا قىرىق ارقار بار» دەپ جۇرگەنىمىز.

توتەنشە جاعداي • 10 ءساۋىر, 2024

ەل مەن سەل

ءتىلسىز جاۋ ءالى دە تىزگىنگە ىرىق بەرمەي تۇر. ەلىمىزدىڭ بەس ايماعىنداعى سۋ قويمالارى كەمەرىنە كەلىپ قالدى. اسىرەسە باتىس وڭىرىندەگى وزەن سۋلارىنىڭ دەڭگەيى كۇن سايىن ورلەپ بارا جاتقانى بايقالادى. سوعان ساي مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن بىرگە جۇرتشىلىق تا تايلى-تۇياعى قالماي جايىقتىڭ جاعاسىندا دامىلسىز دامبى سالىپ, كەلە جاتقان قاۋىپتىڭ الدىن الۋعا جۇمىلدى.

ەكولوگيا • 04 ءساۋىر, 2024

يتبالىق – ەكولوگيا ولشەمى

ەلىمىزدە ەندەميك جانۋاردىڭ ءبىرى – كاسپي يتبالىعى. 2020 جىلعى 13 قاراشادا كاسپي يتبالىعى ۇكىمەت قاۋلىسىمەن قىزىل كىتاپقا ەنگىزىلگەن. ونى اۋلاۋعا تىيىم سالىن­عانىمەن, بۇگىندە جويىلىپ بارا جاتقان جانۋار­لاردىڭ ساناتىنداعى يتبالىقتاردىڭ تاعى دا قىرىلىپ جاتقانى تۋرالى دەرەك تىركەلدى.

ياندەكس.مەتريكا