تانىم • 29 قاڭتار, 2021
ەجەلگى ەمشىلىك ءىلىمىن يگەرگەن
قايرات ايدارحان ۇلى – 1960 جىلى شىڭجاڭ-التاي ولكەسى جەمەنەي اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. ماماندىعى – دارىگەر. قازىرگى تاڭدا ەلوردا تورىندە «شيپالى» اتتى ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن اشىپ, حالىققا قىزمەت كورسەتىپ ءجۇر. بۇل ازاماتتىڭ باسقا ارىپتەستەرىنەن ەرەكشەلىگى – قازىرگى زاماناۋي ەمدەۋ ءتاسىلى مەن بايىرعى قازاقتىڭ ەمشىلىك ونەرىن ۇشتاستىرا بىلۋىندە. سونىمەن قاتار ەمدەۋ تاجىريبەسىندە ەجەلگى قىتاي مەديتسيناسى, تيبەتتىك داۋالاۋ ءتاسىلى, قازاقتىڭ تامىر ۇستاۋ ءادىسى قاتارلى ەجەلگى ەمشىلىك داستۇرلەردىڭ ءبارىن ۇشتاستىرا قولدانا الاتىن مامان. ونىڭ سىرتىندا, قازاق حالقىنىڭ شيپاگەرلىك ءىلىمىن ناسيحاتتايتىن: «قازاق ەمشىلىگى», «قازاق ەمشىلىگى: ءتورت ت ۇلىك مال ونىمدەرى», «قازاق ەمشىلىگى: اڭ-قۇس, جاندىكتەردىڭ ەمدىك قاسيەتى», «قازاق ەمشىلىگى ەنتسيكلوپەدياسى» جانە ەكى تومدىق «قازاق ەمشىلىگى: ساق, عۇن, تۇركى كەزەڭدەرى» سياقتى التى كىتاپتىڭ اۆتورى. وسى ورايدا, ەجەلگى ەمشىلىك ءىلىمىن يگەرگەن دارىگەرمەن جۇرگىزگەن سۇحباتتى ۇسىنىپ وتىرمىز.
رۋحانيات • 28 قاڭتار, 2021
ەلوردا تورىندە ورنالاسقان قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعى ءوز قورىندا ساقتاۋلى تۇرعان قوجا شامسۋددين مۇحاممەد حافيز ءشيرازيدىڭ پارسى تىلىندە جازىلعان «قوجا حافيز ءشيرازيدىڭ عازالياتتارى» اتتى قۇندى ەڭبەگىنىڭ ونلاين تانىستىرىلىمىن جاسادى.
رۋحانيات • 22 قاڭتار, 2021
تاشكەنتتە جارىق كورگەن «تەرمە»
ەلوردادا ورنالاسقان قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعى مەكەمە قورىندا تۇرعان قۇندى جادىگەرلەردى ونلاين تانىستىرۋ شاراسىن وتكىزۋدە. بۇل جولى كوپشىلىك نازارىندا 1925 جىلى تاشكەنتتە جارىق كورگەن «تاربيە, ءبىلىم, ادەبيەت جايىنداعى ماقالالاردان تەرمە» اتتى كىتاپ ۇسىنىلدى.
تانىم • 21 قاڭتار, 2021
الاش ارىستارىنىڭ شاۋەشەككە ساپارى
حح عاسىردىڭ باسىندا, 1917 جىلى ورىنبوردا جالپى قازاق قۇرىلتايى ءوتىپ, الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ باسقارۋ ورگانى سەمەيگە قونىستانعاننان كەيىن, ياعني 1918 جىلدىڭ كوكتەمىندە ۇلت قايراتكەرلەرى الاش قالاسىنا جينالىپ اقىلداسادى. مۇنداعى ماقسات – شەتتەگى قازاقتارعا بارىپ, ولارعا الاش يدەياسىن ناسيحاتتاۋ. باسقوسۋعا اباي مەكتەبىنىڭ وكىلدەرى – كوكباي جاناتاي ۇلى مەن تۋراعۇل اباي ۇلى جانە اتاقتى بالۋان قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى قاتىسادى (1-سۋرەت).
قوعام • 19 قاڭتار, 2021
قازاقتا «سۇڭعىلا» دەگەن ءسوز بار. بۇل اتاۋ نەنى بىلدىرەدى دەگەنگە توقتالساق, 2013 جىلى جارىق كورگەن قازاق ءتىلىنىڭ ۇلكەن تۇسىندىرمە سوزدىگىندە: سۇڭعىلا دەپ – زەرەك, زەردەلى, تەز بايقاعىش, اڭعارىمپاز ادامدى ايتادى دەپتى. بۇل پايىم دۇرىس ارينە. ويتكەنى قازاق بالاسى باسقا جۇرتتان وسى سۇڭعىلالىق قاسيەتىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇرادى. وزبەك حالقىنىڭ ءبىرىنشى پرەزيدەنتى مارقۇم يسلام كاريموۆ «قازاقتان جولداسىڭ بولسا, جولدان اداسپايسىڭ» دەگەندى كوپ ايتاتىنى سياقتى, كۇللى الەم قاۋىمداستىعى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن ءبىر اۋىزدان «سۇڭعىلا ساياساتكەر» دەپ مويىنداعانى تەگىن ەمەس.
رۋحانيات • 19 قاڭتار, 2021
قازاقتىڭ قابىلەتى قانداي بولعان؟
وتە ەرتەدەن كەلە جاتقان «ايازبي» دەيتىن ەرتەگى بار. جەلىسى مىناداي: كونە زاماندا مادان دەگەن حان بولىپتى.
وقيعا • 18 قاڭتار, 2021
كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن ءۇش دۇركىن يەلەنگەن داڭقتى ۇشقىش ا.ي.پوكرىشكين «سوعىس ادام سانىن ازايتادى, ەسەسىنە باتىرلاردى كوبەيتەدى» دەگەن ەكەن. وسى كىسى ايتقانداي, 1941-1945 جىلدارى عالامدى دۇرلىكتىرگەن الاپات سوعىس قازاق ۇلتىنا ءۇش گەنەرال سىيلادى.
تانىم • 14 قاڭتار, 2021
حاسانتۋداعى قىرعىن ء(ولى انادان ءتىرى تۋعان بالا)
وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارى ەدى. ءبىر توپ ادام وبلىس ورتالىعىنداعى «وسكەمەن» قوناق-ۇيىنە كەلىپ تۇستىك. ماقساتىمىز –حالىقارالىق كوشى-قون شارۋاسىنا بايلانىستى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا كومەكتەسۋ. ارادا ەكى-ءۇش كۇن وتكەن سوڭ, ءبىز جاتقان قوناقۇي كادىمگىدەي دۇرلىگىپ قالدى. سەبەبىن سۇراساق, «تۇركيادان قۇرمەتتى قوناق كەلىپتى» دەيدى. سويتسەك, جۇرتتى دۇرلىكتىرىپ جۇرگەن حاليفا التاي اتامىز ەكەن. ول كەزدە تۇركيالىق قازاق تۇرماق جەرگىلىكتى ەلدى ءبىر-بىرىنەن ايىرا المايتىن وسكەمەندىك ورىستارعا سىن دا جوق.
سپورت • 14 قاڭتار, 2021
سەرىك بەردىمۇرات ۇلى 1994 جىلى موڭعول ەلىنىڭ باي-ولكە ايماعىندا دۇنيەگە كەلگەن. جاسى 30-عا جەتپەي-اق ءبىراز بيىكتەردى باعىندىرىپ ۇلگەردى. اتاپ ايتقاندا: سامبو كۇرەسىنەن جاستار اراسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن (2010, 2011), ەرەسەكتەر اراسىندا ءبىر دۇركىن (2019) قولا جۇلدەگەرى, جاسوسپىرىمدەر اراسىندا سۋمو كۇرەسىنەن جاپونيا اشىق بىرىنشىلىگىنىڭ (2011) قولا جۇلدەگەرى جانە جاستار اراسىندا الەم چەمپيونى (گونكونگ, 2012). موڭعولدىڭ ۇلتتىق كۇرەسىنەن «مەملەكەتتىك لاشىن» (2018) جانە بەلبەۋ كۇرەسىنەن ستۋدەنت-جاستار اراسىندا ازيا بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس مەدال يەگەرى (2013). دزيۋدودان ەرەسەكتەر اراسىندا موڭعوليانىڭ ەكى دۇركىن (2018, 2019) جەڭىمپازى. قازاق كۇرەسىنەن «ەۋرازيا بارىسىنىڭ» (2013) كۇمىس جانە «الەم بارىسىنىڭ» قولا جۇلدەگەرى اتانعان تالانتتى قازاق ۇلانى.
رۋحانيات • 13 قاڭتار, 2021
كۇنباتىس الاشورداشىلار تاريحىنىڭ بىلگىرى, جازۋشى انەس ساراي: ء«بىرىنشى جانە ەكىنشى جالپى قازاق سيەزىنەن كەيىن الاشوردالىقتار بولشەۆيكتەرمەن كەلىسە الماي تارتىسىپ جاتقان تۇستا ۋفادا ۋاقىتشا ۇكىمەت ورناپ, ونىڭ باسقارۋ ورگانى «ۋچرەديتەلنوە سوبرانيە» («كومۋچ») دەيتىن قۇرىلدى. 1918 جىلدىڭ شىلدە ايىندا ءا.بوكەيحانوۆ, ءا.ەرمەكوۆ, م.شوقاي, ۋ.تاناشەۆ تورتەۋى «كومۋچپەن» كەلىسسوز جۇرگىزدى.
