بەكەن قايرات ۇلى
بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
863 ماتەريال تابىلدى

پىكىر • 20 ءساۋىر, 2023

ونەگەلى وتباسى قاعيداتى

قوعامدى تانۋ سول ورتادا ءومىر ءسۇرىپ جات­­قان ادامداردى تانۋدان باستالادى. ال ادامدى تانۋدىڭ جولى – ول ءومىر سۇرگەن وتباسى, وشاق قاسى وعان قانداي تاربيە بەر­دى, سوعان كوڭىل اۋدارامىز. ياعني ىزگى ادام ونەگەلى, ىزگى وتباسىنىڭ – جەمىسى.

پىكىر • 20 ناۋرىز, 2023

تاتۋلىق مەيرامى

«كەمدى كۇن, قىزىق داۋرەن تاتۋ وتكىز, جەتپەسە, بىرىڭدىكىن ءبىرىڭ جەتكىز!» دەپ اباي ايتقانداي, دۇنيەنىڭ تىرەگى – تاتۋلىق. تاتۋ ەلدىڭ بەرەكەسى ارتادى, بىرلىگى بەكيدى. ەرتە داۋىردەن بىزگە جەتكەن مىناداي ءاپسانا بار. قۋاتى مىعىم, جاساعى مىقتى ءبىر پات­شا تەڭىزدىڭ ارعى جاعىندا الىستا جات­قان بەيتانىس ەلگە شابۋىل جاساۋ ءۇشىن قام جاسايدى. اۋەلى ەلشىلەرىن جىبەرىپ, اڭ­دىسىن بايقايدى. جىبەرگەن ەلشى-تىڭ­شىلارى پاتشاعا كورگەن-بىلگەنىن ايتىپ كەلەدى. «ول ەلدىڭ بىرلىگى بەكەم, اعايىن ارا­سىنداعى تاتۋلىعى تاس قامالداي بەرىك ەكەن. اعاسى ءۇشىن ءىنىسى, ەلى ءۇشىن ۇلانى جانىن بەرۋگە دايار تۇرعان جۇرتتى كوردىك», دەپتى تىڭ­شىلار. بارلاۋشىلاردىڭ بايا­نىن تىڭ­داعان پاتشا باسىن شايقاپ: «تاتۋ­لىعى تەرەڭ ەلدى جاۋ المايدى, بىرلىگى بەكەم جۇرتقا جۇت كەلمەيدى» دەگەن ولارعا سوقتىقپايىق, جەڭىلىپ ماسقارا بولادى ەكەنبىز», دەپتى.

تاربيە • 23 اقپان, 2023

ءاز اجە

جۋىقتا پاۆلودار وڭىرىنە جولىمىز ءتۇستى. وسى ساپارىمىزدا اتامىز قازاقتىڭ «جۇرە بەرسەڭ, كورە بەرەسىڭ» دەگەنىندەي, ءاز اجە, ابزال انا, قادىرلى كەيۋانانى جولىقتىردىق. جارىقتىق اققۋلى اۋدانى جامبىل اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى جاڭاتاڭ اۋىلىندا تۇرادى ەكەن. جاسى 93-تە, 1930 جىلى دۇنيە ەسىگىن اشقان.

تانىم • 23 اقپان, 2023

سابا

«سابا دەگەنىمىز – قى­مىز, شۇبات اشىتۋ, ىركىت ءپىسۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن, مال تەرىسىنەن ءپىشىپ تىگىلەتىن ىدىس. سابانى شەل مايى مەن كوك ەتىن قىرىپ تازالاپ, اعىندى سۋعا بايلاپ شاڭ-توزاڭىنان ارىلتقان جانە سىرت­قى تۇگىن قىرىپ تاقىرل­اعان جىلقى نەمەسە سيىر تەرىسىنەن جاساي­دى» دەپ جازىلعان ەكەن ۋيكيپەديالىق انىق­تامالىقتا.

ادەبيەت • 14 اقپان, 2023

تەز

قازاقتىڭ تىلدىك تانىمىندا «تەنتەكتى تەزگە سالۋ» دەگەن تىركەس بار. نەمەسە اتالارىمىز «قيسىقتى تەز تۇزەيدى, بۇكىردى كور تۇزەيدى» دەپ تە ايتادى. بۇل ءسوز ماعىنالىق تۇرعىدان قوعامدا, ياعني ەل ىشىندە بولاتىن كەيبىر قىڭىر-قيسىق, تەلى-تەنتەكتەردى جونگە سالىپ, ونىڭ مىنەزىندەگى قىڭىرلىقتارى مەن ارەكە­تىندەگى وعاش قىلىقتارىن جونگە كەلتىرۋ ءۇشىن جاسالعان شارالار ەكەنى انىق.

جادىگەر • 14 اقپان, 2023

پۇشپاق ىشىك

ىشىك – قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىنىڭ ءبىرى, ونى ەلتىرىدەن, سەڭسەڭنەن, ءارتۇرلى اڭ تەرىلەرىنەن تىگەدى, سىرتى ماتامەن تىستالادى. ىشىك تىگىلگەن تەرىنىڭ تۇرىنە قاراي: ەلتىرى ىشىك, سەڭسەڭ ىشىك, قاسقىر ىشىك, تۇلكى ىشىك, پۇشپاق ىشىك, ورمان ىشىك, جانات ىشىك, بۇلعىن ىشىك, ت.ب. دەپ اتالادى.

پىكىر • 07 اقپان, 2023

كوشپەلى قوعامنىڭ كەرەمەتى

ەجەلگى اتا-بابالارىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ داعدىسى مەن قوعامدىق قۇرىلىمىن باتىس­تىق­تار nomad دەپ تانىسا, رەسەيلىكتەر «كوچەۆنيكي» دەگەن ات قويىپ ءجۇر. بۇل تىركەستەر قازىر حالىق ساناسىنا تەرەڭ ءسىڭىپ كەت­كەنىمەن, ءمان-ماعىنا جاعىنان سون­شا­لىق ماقتانارلىقتاي اتاۋ ەمەس.

ادەبيەت • 07 اقپان, 2023

تالقى

حالقىمىزدىڭ اۋىزەكى بايانداۋ تىلىندە «تالقىعا ءتۇستى», «تالقىعا سالىندى» نەمەسە «تالقىلاندى» دەيتىن ءسوز تىركەستەرى ۇدايى كەزدەسەدى. بۇل ءماتىن ماعىنالىق تۇرعىدان «سويلەسىلدى», «كەلىسىلدى» قاتارلى ۇعىمداردىڭ ءسينونيمى ىسپەتتى. وسى ورايدا, جالپى «تالقى» اتاۋى نەنى بىلدىرەدى, ونىڭ ماعىناسى قانداي ءارى بۇل قانداي زات دەگەنگە توقتالساق.

جادىگەر • 31 قاڭتار, 2023

كەستەلى شاپان

شاپان – حالقىمىزدىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان كادەلى كيىمى. ءتىپتى ونىڭ قولدانىسقا ەنۋى سوناۋ كونە عۇن, كەيىنگى تۇركى داۋىرىنە قاتىستى دەرەكتەردە كەزدەسەدى. مىسالى, ەجەلگى عۇن مادەنيەتىنىڭ ەڭ ءىرى ۇلگىسى سانالاتىن اتاقتى نوين-ۋلا قورىمىنا حح عاسىردىڭ باسىندا قازبا جۇمىسىن جۇرگىزگەن ورىس عالىمى پ.ك.كوزلوۆ (1863-1935) ۇزىندىعى 1,17 م, ەنى (جەڭىمەن) 1,94 م عۇن شاپانىن تاپقانىن بىلەمىز. بۇل مۇرا قازىر ەرميتاجدا تۇر.

ەڭ قىسقا اڭگىمە • 30 قاڭتار, 2023

كۇلاندا اپا

شامامەن 1999 جىلدىڭ كۇز بەن كوكتەمىنىڭ ءبىرى. استانا قالا­سىنداعى قاليبەك قۋا­نىش­باەۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىن­دا اقىن-جازۋشىلارمەن كەز­دەسۋ وتەتىن بولدى. ەل قاتارلى ءبىز دە باردىق. كەزدەسۋدى جۇرگىزىپ وتىرعان اقىن ەسەنعالي راۋشا­نوۆ زالدا وتىرعان قالامگەر­لەر­گە كەزەك-كەزەك ءسوز بەرىپ قويادى.

ياندەكس.مەتريكا