تۇلعا • 06 ماۋسىم, 2023
جالاۋ مىڭباي ۇلى تۇركيادا ارداقتالدى
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى جالاۋ مىڭباي ۇلىن (1892-1929) كەڭەستىك قازاق اۆتونومياسىندا ەلدىك-ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جالعاستىرعان, الاش زيالىلارىن قادىرلەگەن, ەل مەن جەر تۇتاستىعىنا قىزمەت ەتكەن تۇلعا رەتىندە باعالاعان دۇرىس.
مادەنيەت • 05 ماۋسىم, 2023
كايردەگى بايبارىس سۇلتان مەشىتى قايتا جاڭعىرىپ, داڭقتى بيلەۋشىنىڭ 800 جىلدىعىنا وراي سالتاناتتى تۇردە قايتا اشىلعانىنان كوپشىلىك حاباردار. شىندىعىندا, بۇل ەلدىگىمىزدى ايعاقتايتىن ايتۋلى ءىس-شارا بولدى. الايدا كوپشىلىك كايردەگى بايبارىس مەشىتىنىڭ قالاي سالىنعانىن, نەگە سالىنعانىن بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. سوندىقتان تاريحتان تامىر تارتىپ, وسىناۋ تانىمدىق تاقىرىپقا تاعى ءبىر ورالعاندى ءجون كوردىك. بايبارىس (وسى اتاۋ تۇپنۇسقاسىنا جاقىن) سۇلتاندىق قۇرىپ دۇركىرەپ تۇرعاندا 1265 جىلى ءوز اتىنان كايردە مەشiت سوعۋعا نيەتتەنەدى. ول اقتاي مەن فاحرۋددين دەگەن بەكتەرگە مەشىت سالۋعا لايىقتى ورىن تابۋعا جارلىق بەرەدi. بەكتەر ينجەنەرلەرمەن بىرلەسىپ, تۇيە قورالارى ورنالاسقان جەردi تاڭدايدى. بايبارىس ولارعا: «تۇيە تۇرعان جەرگە مەشiت سالمايمىن», دەپ مەشiت سالاتىن جەردi ءوزi ىزدەيدى. اقىرىندا سۇلتان مەشىتتى قاراقۇش مايدانىنا سالۋعا, بiر بولiگiن ونى ۇستاپ تۇرۋعا قاجەتتi تابىس كوزi بولاتىن ۋاقىپقا بەرۋگە جانە مەشiت قۇرىلىسىنا قاجەتتi گرانيت, اعاش, تاعى باسقا زاتتاردى اكەلۋگە بۇيرىق بەرەدi.
قوعام • 05 ماۋسىم, 2023
توي قىزىعى تاۋسىلماسىن دەسەك...
بار تاپقانىن بالا-شاعاسىنىڭ قۋانىشىنا ەش ويلانباستان شاشا سالاتىن قازاقتىڭ توي شىعىنى جىلدان-جىلعا ءوسىپ بارادى. مۇنى ءبىرسىپىرا توي وتكىزۋ اگەنتتىكتەرى دە راستاپ وتىر.
قوعام • 05 ماۋسىم, 2023
كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدەگىدەي ەمەس, تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا بۇگىندە ازاماتتارىمىزدىڭ الىس-جاقىن شەتەلدەرگە ات ارىتىپ بارىپ-كەلۋى پالەندەي توسىن جاڭالىق بولۋدان قالدى عوي. ادام ومىرگە ءبىر رەت قانا كەلەتىندىكتەن, بايىرعى بابالار سوزىمەن ايتار بولساق, «اسىڭ باردا بەرىپ ءجۇرىپ ەل تانىعانعا, اتىڭ باردا جەلىپ ءجۇرىپ جەر تانىعانعا» نە جەتسىن؟ ويتكەنى وزگە ەلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن, ونداعى حالىقتىڭ وتكەنىمەن, مادەنيەتىمەن, ادەبيەتىمەن, ونەرىمەن, سالت-داستۇرلەرىمەن تانىسقان سايىن ءوزىڭنىڭ دە كوكىرەك كوزىڭ اشىلىپ, دۇنيەتانىمىڭ كەڭەيەتىنى, جان دۇنيەڭ باي تۇسەتىنى شىندىق.
الەم • 05 ماۋسىم, 2023
ترامپ جىل بويى مەرەكەلىك كەش وتكىزبەكشى
دونالد ترامپ تاۋەلسىزدىك دەكلاراتسياسىنىڭ 250 جىلدىعىنا وراي ءبىر جىلعا سوزىلاتىن جالپىۇلتتىق مەرەكەلىك كەش وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
تانىم • 05 ماۋسىم, 2023
شاحمات ينتەللەكتىنى دامىتۋعا قالاي كومەكتەسەدى؟
شاحمات - بۇل قىزىقتى ويىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ميعا ارنالعان ەرەكشە جاتتىعۋ. شاحمات ستراتەگيالىق ويلاۋ, جوسپارلاۋ, شوعىرلانۋ, لوگيكا جانە پروبلەمالاردى شەشۋ سياقتى ءارتۇرلى ينتەللەكتۋالدى داعدىلاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدى. كوپتەگەن عىلىمي زەرتتەۋلەر شاحمات ويىنى ينتەللەكت پەن كوگنيتيۆتى قابىلەتتىڭ دامۋىنا وڭ اسەر ەتەتىندىگىن دالەلدەيدى.
يننوۆاتسيا • 05 ماۋسىم, 2023
Paragraphica: فوتوسۋرەت سالاسىنداعى يننوۆاتسيا
فوتوگرافيا الەمىندە كەرەمەت يننوۆاتسيالار بولىپ جاتىر. جىل سايىن ءبىز فوتوسۋرەت ساپاسىن, ءتۇسىرۋ جىلدامدىعىن جانە باسقا دا تەحنيكالىق سيپاتتامالاردى جاقسارتاتىن جاڭا كامەرالاردى كورەمىز. بىراق ەگەر كامەرا ناقتى فوتوسۋرەتتەر تۇسىرمەسە, ونىڭ ورنىنا جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرى ارقىلى ەگجەي-تەگجەيلى كەسكىندەر جاساسا شە؟ ءدال وسىنداي كامەرانى ينجەنەر بورن كارمان Paragraphica اتتى كامەرانى ويلاپ تاپتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
قوعام • 05 ماۋسىم, 2023
قازاق قاشان دا جاقسىسىن جارقىراتىپ كورسەتۋگە, ونىمەن ماقتانۋعا بەيىم حالىق. ازاماتىن ارداقتاپ, ەسىمىن ۇلىقتايتىن ۇلدار باردا, اعالار سالعان سارا جول ساقتالادى. سول داڭعىلدىڭ بويىمەن ۇرپاقتار كەلەشەككە قادام جاسايدى. مىنە, كەشە مەن بۇگىننىڭ, بۇگىن مەن ەرتەڭنىڭ ساباقتاستىعى وسىندا جاتسا كەرەك.
عىلىم • 05 ماۋسىم, 2023
ءبىزدىڭ بۋىننىڭ ەڭبەككە ارالاسۋى تاۋەلسىزدىكپەن تۇسپا-تۇس كەلدى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىندا ەڭبەك جولىن باستاعاندىقتان, وسى جىلدار ارالىعىندا عىلىم سالاسىنداعى ءتۇرلى وقيعاعا كۋا بولدىق. ەل ەكونوميكاسىنىڭ كۇرت قۇلدىراۋى عىلىمدا جۇرگەندەردىڭ قالتاسىن قاعىپ, جان باعۋ وڭاي شارۋا بولماي قالدى. ءادي ءشارىپوۆ, مۇحامەتجان قاراتاەۆ, ءمۇسىلىم بازارباەۆ, زاكي احمەتوۆ, سەرىك قيراباەۆ, جۇماعالي ىسماعۇلوۆ, ءابدىلحاميت نارىمبەتوۆ, شەريازدان ەلەۋكەنوۆ, قابيبوللا سىزدىقوۆ, باقىتجان مايتانوۆ ءتارىزدى ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ مايتالماندارىمەن بىرگە ءتۇرلى قيىندىقتى جەڭدىك. بۇل جىلدارى ينستيتۋتتى س.قيراباەۆ, ش.ىبىراەۆ, س.قاسقاباسوۆ, ۋ.قاليجانوۆ, ك.ماتىجانوۆتار باسقاردى. بۇگىنگى اڭگىمەمىز فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ءۋاليحان قاليجان ۇلى توڭىرەگىندە بولماق.
تانىم • 05 ماۋسىم, 2023
شاھارلاردىڭ «مەرەيتويلىق شەرۋى» نەمەسە قارقارالى تاريحىن قاي ۋاقىتتان باستاعان دۇرىس؟
ەلىمىزدەگى جەر-سۋ, ەلدى مەكەن اتاۋلارىن تاريحي ادىلدىكپەن قالپىنا كەلتىرۋ ءىسى جۇزەگە اسىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ەلدى مەكەندەردىڭ ىرگەتاسى قالانعان جىلىن تاريحي-دەرەكتىك تۇرعىدان انىقتاۋ – قازىرگى تاڭدا وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى. ماسەلەن, پاتشالىق رەسەي قازاق جەرىن وتارلاۋ بارىسىندا قالا-بەكىنىستەر سالعانى ءمالىم. سودان قالعان كەيبىر قالالىق مەكەندەردىڭ تاريحىن انىقتاعاندا, كوبىنەسە پاتشالىق رەسەيدىڭ بۇيرىعى شىققان ۋاقىتپەن ەسەپتەۋ ادەتكە اينالدى. بۇل تاريحي ادىلدىككە جاتا ما؟ بىزدىڭشە ەل تاريحىنداعى قالالاردىڭ جاسىن ەسەپتەۋدە جاڭاشا كوزقاراس قالىپتاستىراتىن ۋاقىت جەتتى. ايتپەسە, تاعى دا قازاق جەرىن وتارلاۋ ماقساتىندا سالىنعان قالا-بەكىنىستەردىڭ «مەرەيتويلىق شەرۋلەرى» جالعاسا بەرەتىنى انىق.
