Taza.kz
Egemen Qazaqstan
Egemen Qazaqstan
4069 ماتەريال تابىلدى

تاريح • 10 مامىر, 2023

«دوس-مۇقاساننىڭ» دەكانى

بىلتىر ەلىمىزدە «دوس-مۇقاسان» كوركەم ءفيلمى كورەرمەنگە جول تارتتى. بۇل 1967-1974 جىلدارداعى قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ اۆتوماتيكا جانە ەسەپتەۋ تەحنيكاسى فاكۋلتەتى ستۋدەنتتەرىنىڭ ۆوكالدىق-اسپاپتىق ءانسامبلىنىڭ قۇرىلۋىنا, قالىپتاسۋىنا جانە ونىڭ مۋزىكالىق-تاربيەلىك ماڭىزىن ەلگە تاراتۋعا ارنالعان تۋىندى بولاتىن. وندا تەحنيكالىق وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرىنىڭ رەسپۋبليكادا ۇزدىك مۋزىكالىق ۇجىم ۇيىمداستىرعانى, بۇكىلوداقتىق بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى اتانىپ, ەلىمىزدىڭ ەستراداداعى اڭىزعا اينالعانى كورسەتىلگەن.

ادەبيەت • 10 مامىر, 2023

رايىمقۇلوۆ بيىگى

رومان جۇگى اۋىر جانر ەكەنى وقۋشى قاۋىمعا بەلگىلى جايت. حح عاسىردا قازاق ادەبيەتىنە ولجا سالعان قاداۋ-قاداۋ كوركەم شىعارمالار سول كەزدەگى وقىرمانداردىڭ ءالى كۇنگە دەيىن ەسىندە. ونى قازىر ويشا شولىپ شىقساق, عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ اتاقتى «ۇلپانى», ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «قاھارىنان» باستاپ, كوشپەلىلەر ومىرىنە ارنالعان بىرقاتار تۋىندىسى ادەبيەتىمىزدى جاڭا بيىككە كوتەرگەن ەدى. ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «ۇركەرى» مەن مۇحتار ماعاۋيننىڭ «الاساپىرانى» ەسىمىزگە العاشقىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ورالادى. ابەكەڭنىڭ (نۇرپەيىسوۆ) «قان مەن تەرىن», ودان كەيىن «سوڭعى پارىزىن» وقىدىق. ءتىزىمدى بۇدان ءارى دە سوزا بەرۋگە بولار ەدى. سونداي-اق قازاق كوركەم ادەبيەتىنە «جاسىل بەلەس», «تۇيەلى ادام», «بالا جىگىت», «قارا جورعا», «بالداقتى ادام» سياقتى سۇبەلى شىعارمالار بەرگەن راحمەتوللا رايىمقۇلوۆاتىڭ ەسىمى دە قۇرمەتكە لايىق دەپ بىلەمىز.

تۇلعا • 09 مامىر, 2023

كەمەل مەن ءازىلحان

مايداندا بولعاندار ءومىردى, دوستىقتى ەرەكشە قادىرلەيدى. مايدانداس دوستاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتى ەرەكشە بولاتىنى دا سول. ءومىر وتكەلىنىڭ ءبىر مەزەتىندە كەمەلدىڭ ۇيىندە قونا جاتىپ, سىرلاسقان ءساتى كوز الدىنا اربالىپ تۇرا قالعان. وندا ءازىلحان «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» پاۆلودار وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى بولىپ ىستەيتىن. كەمەل وسى باسىلىمنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ەدى. الىستان كەلگەن دوسىن قولقالاپ, تورىنە شىعارعان. جۇمىس اياعىندا جەتكەن بۇلاردى ورتا بويلى, تالدىرماش دەنەلى, قاراتورى كەلىنشەك ك ۇلىمدەپ قارسى الادى. جايدارىلىعى جۇزىنەن ەسكەن جان ەكەن, اشىق قاباعىنان قوناق كۇتۋگە داعدىلانعان اڭسارلى ادەپ اڭعارىلادى.

تاريح • 09 مامىر, 2023

باتىرلارمەن باۋىرلاستىق

كورنەكتى قالامگەر قابدىكارىم ىدىرىسوۆتىڭ شىعار­ما­­شىلىعىندا سوعىس تاقىرىبى ەرەكشە ورىن الادى. 13 جاسىنان باستاپ قانقۇيلى سوعىستىڭ ەلگە سالعان لاڭىن باستان كەشىرگەن قابدىكارىم – اۋىلداعى اڭىراپ قالعان جەتىم-جەسىردىڭ كوز جاسىن ولەڭ وقىپ, دومبىرا «سابالاپ ۇيرەنىپ» ءان ايتىپ ءجۇرىپ ءسۇرتىپ, جۇ­باتقان ۇرپاقتىڭ وكىلى.

تاريح • 09 مامىر, 2023

مايدان گازەتى: سارعايعان پاراقتار سىرى

سۇراپىل سوعىس تالايدىڭ ءومىرىن جالمادى. قىزىل اسكەر قاتارىنا 1 ملن 200 مىڭنان استام قازاق­ستان­­دىق شاقىرىلسا, ولاردىڭ ءار­بىر ەكىنشىسى وپات بولعان. سول كۇن­دەردىڭ جىلناماسى, تاريحى رەتىندە ساق­تالعان, كوپشىلىك بىلە بەر­مەي­تىن باسىلىم «وتاندى قورعاۋ­دا» دەگەن اتپەن 1942-1944 جىلدارى شى­عىپ تۇردى. گازەت قىزىل اسكەر­دىڭ جوعارعى سايا­سي باسقارماسى لە­نين­گراد مايدانى اسكەري كەڭەسىنىڭ ۇسى­نىسىمەن جارىق كوردى.

وقيعا • 09 مامىر, 2023

ون جەتىسىندە وت كەشكەن

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە تۇتانعان وت قازاق دالاسىن دا شارپىپ ءوتتى. كەڭەستىك كەزەڭدەگى ورتاق مۇددە جولىندا قازاقتىڭ ۇل-قىزدارى دا قولىنا قارۋ الىپ, مايدانعا اتتاندى. ءار سەكۋندى قاۋىپ پەن قاتەرگە تولى سىن ساعاتتا وتان ءۇشىن جاۋعا قارسى ۇمتىلعانداردىڭ ءبىرى – داۋرەنبەك دۇيسەنوۆ.

اسكەر • 06 مامىر, 2023

تەڭىزشى

ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر اسكەري-تەڭىز بازاسى اقتاۋدا ورنالاسقان. مەملەكەتىمىزدىڭ تەڭىزدەگى تەگەۋرىنى سانالاتىن اسكەري تەڭىزشىلەر بولىمىندە ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى ماماندارى قىزمەت اتقارادى. سولاردىڭ ءبىرى – «قازاقستان» زىمىران-ارتيللەريالىق كەمەسى جاۋىنگەرلىك ءبولىمىنىڭ توپ كومانديرى, باس ستارشينا دارمەن جۇماعالي ۇلى.

شارۋاشىلىق • 05 مامىر, 2023

اۋىسپالى ەگىس – جەردى ازدىرماۋدىڭ جاقسى امالى

ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قازىرگى جانە بولاشاقتاعى ەڭ وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – حالىقتى كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىكپەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋ. وكىنىشكە قاراي ءالى دە شەتەلدىڭ وسىمدىك وندىرىسىنە (يمپورتقا) تاۋەلدىمىز. ماقتاۋلى ءونىمدى سىرتتان تاسۋعا ءماجبۇرمىز. وسى قوردالانعان اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن وڭىردەگى وسىمدىك جانە ەگىنشىلىك شارۋاشىلىعىن قارقىندى دامىتۋ قاجەت-اق.

تاريح • 04 مامىر, 2023

سوعىس تۋرالى شىندىق ايتىلدى ما؟

ۋاقىت وتكەن سايىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا دەگەن ادامزاتتىڭ كوزقاراسى وزگەرىپ كەلەدى. جالپى, سوعىس تۋرالى بار شىندىق تۇگەل ايتىلىپ ءبىتتى مە؟ ال ءبىز ءۇشىن بۇل جاھاندىق سوعىستىڭ تاعىلىمى – شەيىت كەتكەن اتالارىمىز بەن ولاردىڭ كورسەتكەن ەرلىك شەجىرەسى.

رۋحانيات • 04 مامىر, 2023

وربۇلاق اقيقاتى

قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا جىلدان اسقان ۋاق. اراداعى ءبىر جىل ىشىندە دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا تارىداي شاشىلىپ كەتكەن قازاقتاردىڭ باسىن قوسقان الامان قۇرىلتاي وتكەن. ەل تاريحىندا ەلەۋلى ورنى بار تۇلعالاردىڭ مەرەيلى تويلارىنا دايىندالىپ, اتتارى ۇرپاق ساناسىنان وشە باستاعان, جەتىسى دە, قىرقى دا, جىلى دا اتاۋسىز قالعان الاش ارىستارىنىڭ اتتارىن قايىرا جاڭعىرتىپ جاتقان كەز. قايمالىسقان وسىنداي قارەكەتتەرمەن جۇرگەندە, ويلاماعان تۇستان «ور شايقاسى» دەگەن تاعى ءبىر شارۋا بۇيىردەن شىعا كەلگەن... بۇل شارۋانى قوزعاپ جۇرگەن جازۋشى بەكسۇلتان نۇرجەكە اعامىز دەستى. ول كىسى ءوزىنىڭ «جەتى جەتىم» دەگەن دوستارى بار, باسقا دا زيالى جۇرتتىڭ بىرنەشەۋىن ەرتىپ, جاركەنتكە بارىپ قايتىپتى. قالامگەر دوستارىن سوناۋ جوڭعار سىلەمدەرىنىڭ ءبىر قيىرىنداعى سوعىس بولعان ور دەيتىن جەرگە اپارىپتى, تاۋ مەن تاستى ارالاتىپ, تاريحتىڭ كومەسكى ءبىر بەتىن قايىرا جاڭعىرتىپ كەلىپتى دەگەندى ەستىدىك.

ياندەكس.مەتريكا