الەم • 28 ماۋسىم, 2019
ەسىرتكى اينالىمى: قۇردىمعا كەتكەن كارتەلدەر
بۇۇ-نىڭ ەسەبىنشە, جىل سايىن الەمدىك ەسىرتكى ترافيگىنىڭ اينالىمى قارجىعا شاققاندا 700-800 ملرد دوللارعا باعالانادى. بۇل سوما مۇناي نارىعىنداعى كورسەتكىشپەن پارا-پار. ەسىرتكى زاتتارىنىڭ جوعارى وتىمدىلىگى اتالعان يندۋستريانىڭ بەلەڭ الۋىنا سەپ بولىپ وتىر. وسىعان وراي زاڭسىز بيزنەستىڭ قازاقستانداعى جانە الەمدەگى كونيۋنكتۋراسىن باعامداپ كورۋدى ءجون كوردىك.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
1996 جىلدىڭ باسى. «حالىق كەڭەسى» گازەتىندە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزىمىز. ءبىر ايدان كەيىن «ەگەمەن قازاقستانعا» كەلەمىز دەگەن وي قاپەرىمىزگە دە كەلمەگەن. كەيدە ءومىردىڭ ءوزى كۇتپەگەن جەردەن تارتۋ جاساپ, اعىسى اساۋ ارنالاردان ءبىر-اق شىعارادى ەكەن. اعىسى اساۋ دەگەنىم, «ەگەمەن قازاقستان» مەن ءۇشىن ءدال سولاي ەلەستەيتىن.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
بەلگىلى جۋرناليست سوۆەت شيمانباي جايلى ءبىر ۇزىك سىر
التىن بەسىك اقتوعايدان شىققان قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ دارابوزى سوۆەت وسپانعالى ۇلى شيمانباي ەدى. ءوزى ءومىر بويى قىزمەت بابىمەن بىرەۋلەرگە تەلەفون سوعىپ, تانىستىرعاندا: «شيمانبايدىڭ سوۆەتى», دەپ ماعمۇرلانىپ, مارقايىپ, بۇركىتشە قومدانىپ قالاتىن. ءوزى وتىز جىل قىزمەت ەتكەن بۇرىنعى «سوتسياليستىك قازاقستان», بۇگىنگى اعا گازەت «ەگەمەن قازاقستانداعى» ارىپتەستەرى دە وسىلاي اتاپ كەتتى.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
جاساندىلىقتان اۋلاق بولعان ابزال
ماقۇلدانعان ەملە ەرەجەلەرىنىڭ ءتورت تارماعىنا تيەسىلى ۇسىنىسپەن شەكتەلمەكپىن. ولاي بولسا, 11-تارماقتىڭ (سوزدەر بىرىڭعاي جۋان نە جىڭىشكە ءۇندەسىممەن جازىلادى: azamat, yntymaq, bosaǵa, turmys; ásem, memleket, izet, úmit, sóılem.) ەسكەرتۋىندەگى: «كەيبىر كىرمە ءسوزدەردە ۇندەسىم ساقتالماي جازىلادى: ءquzىret, ءqudىret, muǵalim, qyzmet, qoshemet, ءaqىret, qasıet, qadir, kitap, ءtaýqىmet, ءqazىret» دەگەن ەرەجەگە مىناداي ۇسىنىسىم بار: - قۇزىر مەن قۇدىردىڭ توركىنى ءبىر. سونداي-اق اقىر, قازىر قوش, قادىر سوزدەرى – جۋان بۋىندى سوزدەر. مۇعالىم دەپ جازىپ جۇرگەن ارابتەكتى ءسوزدى مورفەماعا جىكتەسەك, مۇعالىم بولىپ شىعادى. كىتاپ ءسوزى كەزىندە كيتاب دەگەن اراب ءسوزىن بۇزباۋ نيەتىنەن شىققان, قازاقشاسى كىتاپ بولادى, سوڭعى بۋىندا «ءا» كەلەتىن سوزدەر (كىنا, كۋا) سياقتى قولدانىلادى. سوندىقتان بۇلارعا ەرەجە ۇندەستىككە باعىنبايتىن قوسىمشا جالعانۋى رەتىندە تاعايىندالۋى قاجەت. سوندا بۇل سوزدەر قۇزىرەت, قۇدىرەت, قوشامەت, مۇعالىم, اقىرەت, قادىر, كىتاپ, تاۋقىمەت, قاسىرەت بولىپ جازىلماق.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىندا ەل بيلەگەن حاندار كوپ بولسا دا ەسىمدەرى وتاندىق تاريحتا التىن ارىپپەن جازىلۋعا لايىقتىلارى ساناۋلى عانا. تاريح ولاردىڭ ەسىمدەرىن حالقىنا سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىنە قاراي باعالاپ, بۇگىنگە دەيىن جەتكىزىپ وتىر. كەرەي مەن جانىبەك حاندار, قاسىم حان, حاقنازار حان, تاۋەكەل حان, تاۋكە حان سەكىلدى ەسىم حاننىڭ ەسىمى دە جازبا دەرەك مالىمەتتەرى مەن اۋىز ادەبيەتىنىڭ ماتەريالدارى ارقىلى ەل تاريحىندا ساقتالعان. زەرتتەۋشىلەردىڭ مىندەتى ولاردىڭ ەل تاريحىنداعى الار ورنى مەن اتقارعان ءرولىن انىقتاپ, ەل جادىندا ماڭگى قالدىرۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان وراي, ءبىز بۇل ماقالامىزدا 1598-1628 جىلدارى قازاق تاعىن يەلەنگەن ەسىم حاننىڭ تاريحي تۇلعالىق بولمىسى مەن تاريحي ءرولىن قاراستىرماقشىمىز.
قازاقستان • 28 ماۋسىم, 2019
قۇتتىقتاۋلاردا – ىزگى تىلەكتەر
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانۋىنا وراي قۇتتىقتاۋ حاتتار مەن جەدەلحاتتار كەلىپ تۇسۋدە, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
رۋحانيات • 28 ماۋسىم, 2019
«ەر قاناتى – ات» دەگەن ءسوز قازاقتا ەجەلدەن بار. جىلقى ت ۇلىگىن قاسيەتتى جەتى قازىنانىڭ بىرىنە بالاپ, عاسىر قويناۋىنان جاقۇت بولىپ جەتكەن جىرلاردا, ءداۋىر جۇگىن ارقالاعان داستانداردا ازاماتى مەن قازاناتى قوسا سۋرەتتەلىپ وتىرعان. دالا دانىشپانى حاكىم ابايدىڭ دا جىلقىعا دەگەن كوزقاراسى ەرەكشە بولعان. ءبىز مۇنى اقىننىڭ شىعارمالارى مەن زامانداستارىنىڭ ەستەلىكتەرى ارقىلى بىلەمىز. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا قازاق حالقىنىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىن: «ات ۇستىندە جۇرگەن كوشپەندىلەر تاقىمىنا باسقان سايگ ۇلىگىنە نەعۇرلىم ەركىن ءمىنىپ ءجۇرۋى ءۇشىن بيىك ەر-تۇرمان مەن ۇزەڭگىنى ويلاپ تاپتى. بۇل جاڭالىق سالت اتتى ادامنىڭ ات ۇستىندە قاققان قازىقتاي مىعىم وتىرۋىنا, سونىمەن بىرگە شاۋىپ بارا جاتىپ قولىنداعى قارۋىن ەش قيىندىقسىز جانە نەعۇرلىم ءتيىمدى قولدانۋىنا مۇمكىندىك بەردى» دەپ ايرىقشا توقتالعانى بەلگىلى.
پرەزيدەنت • 28 ماۋسىم, 2019
سايلاۋ ءوتتى... جۇرت كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن حالىق تاڭداۋى مارەسىنە جەتتى... جالپىحالىقتىق سايلاۋدا ايقىن باسىمدىلىقپەن ەل سەنىمىنە يە بولىپ, الاماننىڭ الدىندا كەلگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ «ۇزىن ارقاۋ, كەڭ تۇساۋعا سالىپ» ويدان-قىردان, الىس-جاقىننان قوناق جيىپ, دۇبىرلەتىپ جاتپاستان, اتا زاڭ تالاپتارىنا ساي, ۇلىقتاۋ ءراسىمىن وتكىزدى. رەسمي ءوز مىندەتىن اتقارۋعا كىرىستى.
ساياسات • 27 ماۋسىم, 2019
داريعا نازارباەۆا ينگو اپپەمەن كەزدەستى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى داريعا نازارباەۆا اۋستريا فەدەرالدىق جينالىسى فەدەرالدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ينگو اپپەمەن كەزدەستى. بۇل تۋرالى پارلامەنت سەناتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
پرەزيدەنت • 27 ماۋسىم, 2019
مەملەكەت باسشىسى DP World كومپانياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسىن قابىلدادى
قاسىم-جومارت توقاەۆقا قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا حالىقارالىق كومپانيانىڭ قاتىسۋى جونىندە مالىمەت بەرىلدى. بۇل تۋرالى اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
