دەپۋتاتتار تاراتىلىپ, «حالىق كەڭەسى» گازەتى جابىلعان كۇننىڭ ەرتەڭىنە, سول كەزدەگى اقپارات ءمينيسترى التىنبەك سارسەنباەۆ وسىندا قىزمەت ىستەگەن جۋرناليستەردەن باستاپ, تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەرگە دەيىن تۇگەلدەي جۇمىسقا ورنالاستىردى. مەيرامبەك تولەپبەرگەن, تالعات ءسۇيىنباي, سامات مۇسا, جاڭابەرگەن تويبازار بار, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تابالدىرىعىن اتتادىق. گازەتتىڭ باسشىسى نۇرلان ورازالين ءبىزدى جىلى قابىلداپ, ۇجىممەن تانىستىردى.
رەداكتسيانىڭ قايناپ جاتقان قازانىنا تۇستىك تە كەتتىك. جۋرناليستەر كوپشىل حالىق قوي, جاتسىنا قويعان جوق. ايتسە دە سىناي قارايتىندار از بولماعانى راس. ماماديار جاقىپ, ايان نىسانالين, ءادىل دۇيسەنبەك سەكىلدى اعا ۇرپاق, مايتالمان جۋرناليستەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت. الدىڭدا كوپتى كورگەن اقساقالداردىڭ ءجۇرگەنىنىڭ ءوزى جاستار ءۇشىن ۇلكەن تاربيە مەكتەبى. سولارعا قاراپ وسەسىڭ, ۇيرەنەسىڭ, ولاردىڭ ايتارى دا, بەرەرى دە كوپ. ايان اعانىڭ تەرەڭ بىلىمىنە ءتانتى بولاسىڭ, ماماديار اعانىڭ ەڭبەكقورلىعى مەن جاستارعا دەگەن ەرەكشە قامقورلىعىنا ريزا بولىپ, ءادىل اعانىڭ اقسۇيەك مىنەزى مەن ءمادەنيەتىنە تاڭعالاسىڭ. ءومىر جولىندا كوپتەگەن اداممەن جولىعاسىڭ, سولاردىڭ اراسىندا كوڭىلىڭنىڭ تۇكپىرىنەن ورىن الاتىن جاندار دا از بولمايدى. رىسبەك سارسەنباي ۇلى, جانات ەلشىبەك, مارقۇم مارات اققۇل, جامالدىن احمەتوۆ, كۇلتاي اپاي, اسەم, شىنار – بۇلاردىڭ ءبارى مەنىڭ ارقاشان سىيلاستىقپەن ەسكە الاتىن ارىپتەستەرىم.
مەن جۇمىس ىستەگەن جىلدارى گازەتكە نۇرلان ورازاليننەن كەيىن ءۋاليحان قاليجان, ەرجۇمان سمايىل, ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ باسشىلىق ەتتى. جۋرناليستيكانىڭ بارلىق ساتىسىنان ءوتىپ كەلگەن ولاردىڭ قاي-قايسىسى دا بۇرىنعى الىپتاردىڭ سوڭعى وكىلدەرى سەكىلدى كورىنەدى دە تۇرادى. ءۋاليحان قاليجان – ۋاكەڭ بىلىكتى باسشى رەتىندە دە, ادامگەرشىلىگى جوعارى ازامات رەتىندە دە ارقايسىمىزدىڭ كوڭىلىمىزدەن جىلى ورىن الدى.ونىڭ باستىقسىنىپ, قىزمەتكەرلەرىنە جوعارىدان قاراعانىن بايقاعان ەمەسپىز. كىممەن بولسا دا تەڭ سويلەسىپ, قولىنان كەلسە كومەگىن ايامايتىن. سونداي ۇلكەن كومەگىن كورگەندەردىڭ ءبىرى – مەنمىن. ونداي جاقسىلىقتى كەي جاعدايلاردا تۋعانىڭ دا جاساي المايتىن ەدى. ۋاكەڭ باسشى رەتىندە وقىرمانداردىڭ گازەت بەتىنەن قانداي ماقالالاردى كۇتەتىنىن ساراپتاپ, سوعان وراي ەلگە قاجەتتى ماسەلەلەردى اۋىلداعى, قالاداعى ومىردەن وربىتە وتىرىپ جازۋ كەرەكتىگىن ءجيى ەسكە سالىپ, ءار جۋرناليسكە جەكە-جەكە تاپسىرما جۇكتەيتىن. ناتيجەسىندە, ءبىزدىڭ ءبىرىمىز قالاداعى جۇمىسسىز جاستاردىڭ پروبلەماسىن ماسەلە ەتىپ كوتەرسەك, ءبىرىمىز اۋىلداعى شارۋا تىرلىگىنىڭ تىنىسىن تارىلتىپ تۇرعان ناقتى قانداي ماسەلەلەر ەكەندىگىن زەرتتەۋگە كىرىسەتىنبىز. وسىلاي ويدان وي تۋىنداپ, باسقا دا كەلەلى ماسەلەلەر تارماقتالىپ جاتاتىن.
مەنىڭ ءار باسشىعا مىنەزدەمە بەرمەك ويىم جوق. ايتسە دە, ءومىر ماڭدايعا تۇلعالى ازاماتتار باسشىلىق ەتكەن باسىلىمدا قىزمەت ەتۋدى جازعان ەكەن, ءوز ويىمدى كەزىندە جەتكىزە ايتا الماعان راحمەتىمدى ايتقىم كەلگەن.
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ – ءساكەڭنىڭ ەلباسى ساپارلارى تۋرالى جازعان ساراپتاما-ماقالالارىن وقىعان سايىن, مەن «رەسمي ماقالالاردى دا وسىلاي قۇلپىرتىپ بەرۋگە بولادى ەكەن-اۋ» دەپ شەبەرلىگىنە, بىلىمدىلىگىنە تامساناتىنمىن. ەلباسى بارعان ءار مەملەكەت تۋرالى باي مالىمەت, تانىمدىق اقپارات, كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلەنىڭ قاتپارلى سىرلارى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ الىپ مەملەكەتتەر باسشىلارىمەن جۇرگىزگەن كەلىسسوزدەرىنىڭ شەشىمىمەن ۇيلەستىرىلە بەرىلگەن رەپورتاجدار مەن ساراپتامالاردى وقىپ شىققان سايىن ءارى كوركەم ءارى دەرەكتى فيلم كورىپ شىققانداي اسەرگە بولەنەسىڭ. مەنىڭ ويىمشا ەلباسى ساپارلارىن ءدال وسىنداي اسەرلى جازىپ, ونىڭ ماعىناسىن جان-جاقتى اشىپ بەرە العان ەلىمىزدە ەكى-اق جۋرناليست بولدى. ءبىرىنشىسى – ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, ەكىنشىسى – لەۆ تاراكوۆ. بۇل ەندى – مەنىڭ پىكىرىم.
ەرجۇمان سمايىلمەن ۋنيۆەرسيتەتتى بىرگە بىتىردىك. سول ستۋدەنتتىك جىلداردا دا ونىڭ ەڭبەكقورلىعىندا شەك جوق بولاتىن. سونىڭ ارقاسىندا لەنيندىك ستيپەنديات بولدى. سەمەستر تاقاعاندا عانا جانتالاساتىن بىزدەر پۋشكين كىتاپحاناسىنا قاي ۋاقىتتا بارمايىق, ەرجۇماندى كورەتىنبىز. تاپپاي جۇرگەن كىتابىمىزدىڭ قاي قاتاردا, نەشىنشى سورەدە تۇرعانىنا دەيىن ايتىپ بەرىپ, كەيبىر بىلمەگەن تاقىرىبىمىزدى تالداپ تۇرىپ ءتۇسىندىرۋدەن جالىقپاۋشى ەدى. «ەگەمەندە» ونىڭ سول ەڭبەكقورلىعى ءوز اپوگەيىنەن اسىپ كەتتى-اۋ. وزگەلەردەن دە سونى تالاپ ەتتى. ونىڭ مىنەزى دە, ەڭبەكقورلىعى دا سيرەك كەزدەسەتىن قۇبىلىس ەدى. سول ءۇشىن دە ونى جۋرناليستەر قاۋىمى «ەر-اعا» دەپ سىيلادى.
جالپى, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى جۋرناليست ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ. كلاسسيتسيزم دەگەنىمىز – كوركەم شىعارماشىلىقتىڭ ءستيلى مەن باعىتى دەسەك, يدەياسى – مەملەكەت مۇددەسى مەن ونىڭ زاڭى ءۇشىن قىزمەت جاساۋدىڭ ماڭىزدى ەكەندىگىن نىقتايتىن اقىل-ويدىڭ سەزىم مەن ەموتسيادان جوعارى تۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋگە قۇرىلۋى ءتيىس ەكەن. ولاي بولسا «ەگەمەن قازاقستان» وسىنداي كلاسسيكالىق باسىلىم.
«ەگەمەندە» ون شاقتى جىلداي جۇمىس ىستەدىم. سول جىلداردىڭ مەن ءۇشىن ەڭ ءبىر جاقسى كەزەڭ بولعانىن اراعا ءبىراز ۋاقىت سالىپ ءتۇسىندىم. سەبەبى ول ومىرىمدەگى ەسەيۋ, وڭ مەن سولدى اجىراتا ءبىلۋ, ۇمىتىلىپ كەتكەن بالا كەزدەگى ارماندارىمنىڭ ورىندالۋ جىلدارى بولدى. ارماندارىم دەمەكشى, التىنشى-جەتىنشى سىنىپتاردا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە «مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن جۋرناليست بولىپ, الەمدى ارالاسام» دەپ قيالعا باتاتىنمىن. ءوزىمنىڭ امەريكادا, ەگيپەتتەگى پيراميدالاردىڭ اراسىندا جۇرگەنىمدى ەلەستەتەتىنمىن. ءومىردە عاجايىپتار بولاتىنىنا, ارمانداردىڭ ەرتە مە, كەش پە ورىندالاتىنىنا كوزىمدى «ەگەمەن قازاقستان» جەتكىزدى.
1999 جىلى امەريكانىڭ لۋيزيانا شتاتىنىڭ جاڭا ورلەان قالاسىنداعى قوناقۇيدىڭ 12-قاباتىنان تۇنگى قالانىڭ كوركىن تاماشالاپ تۇرىپ, ويىما بالا كەزدەگى ارمانىم ساپ ەتە ءتۇستى. امەريكادا تۇرعانىما سەنبەيتىن سەكىلدىمىن. الدەقاشان ۇمىت بولعان بالالىق قيالدىڭ اراعا ۇزاق جىلدار سالىپ, جۇزەگە اسقانىنا قايران قالدىم. ودان كەيىن دە جۋرناليستىك ساپارلارمەن ءوزىم ارمانداعان تالاي شەت مەملەكەتتە بولىپ, ولاردىڭ مادەنيەتىمەن, تاريحىمەن تانىستىم. وسىنىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىنىڭ, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارقاسىندا ەكەنىن ىشىمنەن سان قايتالاپ, مەرەيىم وسەتىن.
مەنىڭ بىرگە جۇمىس ىستەگەن ارىپتەستەرىم – جۇماگۇل سولتيەۆا, مەيرامبەك تولەپبەرگەن, گۇلزەينەپ سادىرقىزى, مارقۇم ءازيز الدابەرگەن, ايناش ەسالي, ساياسات بەيىسباي, قاراشاش توقسانباي, سەرىك جۇمابەك, ت.ب. جۋرناليستەردىڭ وتىز جىلدان بەرى جازعان ماقالالارىن جيناقتاسا, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ءتاي-ءتاي باسقان العاشقى قادامدارى مەن قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىنىڭ تاريحىن قۇراستىرىپ شىعۋعا بولادى.
ەكونوميكا ءبولىمىنىڭ ءتىلشىسى بولعاندىقتان مەملەكەتىمىزدىڭ وسى سالا بويىنشا كەلەلى-كەلەلى ماسەلەلەرىنە ارنالعان ۇلكەن فورۋمدار مەن جيىندارعا قاتىسىپ, جەدەل رەپورتاجدار, ساراپتامالار جازعان جىلدارىمدى بۇگىندە ساعىنا اڭسايمىن. ينۆەستفورۋمدار, مەديافورۋمدارعا گازەتتىڭ الماتىداعى بولىمشەسىنەن مەيرامبەك تولەپبەرگەن ەكەۋمىز قاتىسىپ, تاڭەرتەڭ كەتكەننەن, رەداكتسياعا كەشكە ءبىر-اق ورالىپ, كومپيۋتەرگە وتىراتىنبىز. جانتالاسىپ ەندى جازۋعا كىرىسكەنىمىزگە 15 مينۋت وتپەي جاتىپ, الدىمىزداعى تەلەفون شار ەتكەن كەزدە, جۇرەك زىرق ەتۋشى ەدى. ادەتتەگىدەي ەر-اعاڭ ەكەنىن, تۇتقانى الماي-اق ءتۇسىنىپ قوياسىڭ. ار جاقتان «ءنومىر كۇتىپ تۇر عوي, تەزدەتپەيسىڭدەر مە؟» دەگەن داۋىس ەستىلەدى. وسى داۋىستىڭ ارقاسىندا ويىمىزدى رەداكتسياعا جەتكەنشە جيناقتاپ, نەدەن باستاپ, نەمەن قورىتىندىلايتىنىمىزدى ايقىنداپ, ماتەريالدى جەدەل بەرۋدىڭ شەبەرى بولىپ الدىق دەسەك ارتىق بولماس.
قازىر ءجۇرىپ وتكەن جىلدارىمىزعا كوز سالساق, گازەتتەگى جۇمىسىمىزدىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العالى بەرگى بارلىق كەزەڭىنەن وقىرماندارعا اقپارات بەرىپ, سول كەزدەگى جاس مەملەكەتىمىزدىڭ بۇگىنگى دەڭگەيگە جەتۋگە دەيىنگى باستان وتكەرگەن نەبىر قيىنشىلىقتارى مەن جەتىستىكتەرىنىڭ كۋاسى بولعانىمىزدى, ءسويتىپ ەلىمىزبەن بىرگە ءوزىمىزدىڭ دە ءوسىپ, كەمەلدەنگەنىمىزدى بايقار ەدىك.
الما مۇحامەدجانوۆا
