ءتيىمدى يگەرۋگە دەن قويىلدى

تارباعاتاي تاۋلارىنىڭ تەرىسكەيىندە ورنالاسقان اۋدانىمىزدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنان تۋىندايتىن مىندەتتەر مەن تاپسىرمالاردى ورىنداۋدا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى قازىرگى دۇنيەجۇزىلىك داعدارىس كەزەڭىندە وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن, ونىڭ ىشىندە اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ جونىندە ۇنەمى ايتىپ كەلە جاتىر. پرەزيدەنت پايىمىن ەل تىنىسى اۋقىمدى تۇردە سارالانعان «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى ماقالاسىندا تارقاتقان ءتۇيىندى ويلارى تاعى ايقىنداي ءتۇستى. اسىرەسە, سوڭعى كەزدە وسى باعدارلاماداعى 35-36-قادامداردى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ءتيىمدى يگەرۋ مىندەتى وزەكتىلىگىمەن ەل نازارىن اۋداردى. پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ باس پروكۋراتۋراسىندا وتكىزگەن جيىن مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى سەسسياسىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالار اياسىندا جەردى وڭتايلى پايدالانۋ ماسەلەسىنە دەن قويىپ, كوپتىڭ كوكەيىندەگى ءسوزدى قوزعادى. ءوڭىر باسشىسى دانيال اح­مەتوۆ­تىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, سوڭعى جىلدارى تارباعاتاي اۋدانىندا ەگىستىك شارۋاشىلىعىنا ەكپىن بەرىلدى. بىلتىر 9 مىڭ گەكتاردان استام جەر يگەرىلدى. اقسۋات, اقجار, ەكپىن, ساتباەۆ, جاڭااۋىل, ىرعىزباي, جەتىارال اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە ورنالاسقان 8 شارۋا قوجالىعى 73 گەكتارعا كارتوپ ەگىپ, تامشىلاتىپ سۋارۋ قۇرىلعىلارىن ورناتۋ ارقىلى مول ءونىم الدى. ال اۋدان بويىنشا 400 گەكتاردان استام كارتوپ ەگىلدى. ورتاشا ءتۇسىم گەكتارىنا 220-250 تسەنتنەردى قۇرادى. جالپى, اۋدان حالقى ءبىرىنشى رەت ءوزىن-ءوزى كوكونىسپەن, كارتوپپەن تولىق قامتاماسىز ەتتى. ناتيجەسىندە, ءار سەنبى سايىن اۋىلشارۋاشىلىق جارمەڭكەسى وتكىزىلىپ, كوكونىس جانە باقشا داقىلدارى حالىققا ارزان باعامەن ساتىلۋدا. وتكەن جىلى وڭتۇستىك وڭىرلەردەن كوشىپ كەلگەن 42 وتباسى اقسۋات, ەكپىن جانە كۇمكول اۋىلدىق وكرۋگ­تەرىنە قونىستانىپ, ولاردىڭ ون ءتورتى شارۋا قوجالىقتارىن قۇرىپ, ىرىلەندىرۋ ماقساتىندا «ءمىرزاشول» وندىرىستىك كوو­پەرا­تيۆىنە بىرىكتىرىلدى. سونداي-اق, قۇمكول جانە ەكپىن اۋىلدىق وكرۋگ­تەرىنىڭ ارقايسىسى 1 مىڭ گەكتاردان سۋارمالدى جەردى يگەرىپ, 12 ملن. 425 مىڭ تەڭگەنىڭ سۋبسيدياسىنا يە بولدى. 2015 جىلى «ءمىرزاشول» وندىرىستىك كووپەراتيۆى كۇزگى جيىن-تەرىن جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە 430 گەكتار سويانىڭ ءار گەكتارىنان 30 تسەنتنەردەن ءونىم السا, 40 گەكتار كۇنباعىستىڭ ورتاشا ءتۇسىمى 20-25 تسەنتنەردەن بولىپ, 100 توننادان استام ءونىم الدى. داندىك جۇگەرىنىڭ ءار گەكتارىنان 110 تسەنتنەردەن استام ءونىم الدى. مىرزاشولدىكتەر وزدەرى كەشە عانا كوشىپ كەلسە دە اۋدانداعى از قامتىلعان 100 وتباسىنا 20 توننا كارتوپتى تەگىن تاراتىپ بەردى. بيىل وسكەمەندە وتكەن «التاياگروينۆەست-2015» حالىق­ارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋ­مىندا تارباعاتايلىقتار 2 جوبا ۇسىنعان ەدى. ناتيجەسىندە, وڭ­تۇستىك قازاقستان وبلىسىنان كەلەتىن ينۆەستورمەن مەموراندۋم بەكىتىل­دى. جەتىارال اۋىلدىق وكرۋگىنە كوشىپ كەلۋگە نيەت ءبىلدىرىپ وتىرعان 37 وتباسى «جەتىارال» وندىرىستىك كووپەراتيۆىن قۇرۋدى كوزدەپ وتىر. سونداي-اق, قۇمكول اۋىلدىق وكرۋگىنە 14 وتباسى كوشىپ كەلمەك. بۇل اۋدانىمىزدىڭ ين­ۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن دا كورسەتەدى. پاركتى جاڭالاۋ ءۇشىن ليزينگكە 52 تراكتور جانە زاماناۋي اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى الىندى. بازار وزەنىندەگى سۋ توسپاسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارجى­سى ارقىلى قايتا جاڭعىرتىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. تەبىسكە وزەنىندە ورنالاسقان سۋ توسپاسى مەن «كوكتوعام» جانە «جاڭاتوعام» ماگيسترالدى كانالدارىنا قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل قولدا بار سۋارمالى القاپتارعا قايتادان تىرشىلىك ءنارىن بەرىپ, ءوڭىردىڭ ءونىم ءوندىرۋ كولەمىن ۇل­عايتۋ­عا ىقپال ەتپەك. سوندىقتان, جەر­دى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ماڭىزى ءۇل­كەن. وعان ەكونوميكالىق-شارۋا­شىلىق تۇرعىدان قاراۋ قاجەت. وسى ورايدا, اۋىل شارۋا­شىلىعىنا, اسىرەسە, ءتورت ت ۇلىككە قولايلى تارباعاتاي اۋدانىندا مال باسىن كوبەيتۋگە مەملەكەت تاراپىنان زور قولداۋ كورسەتىلىپ وتىرعانىن ايتقىم كەلەدى. بۇل ناتيجەسىز ەمەس. بۇگىندە مال شارۋاشىلىعىندا ايتارلىقتاي ءوسىم بار. ءىرى قارا, جىلقى, تۇيە, قۇس سانى جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى. اسىل تۇقىمدى شارۋاشىلىقتاردا مال باسى جەدەل كوبەيدى. شارۋا قوجالىقتارى, وندىرىستىك كووپەراتيۆتەردە وندىرىلگەن جالپى ءونىمنىڭ كولەمى 105 پايىزعا ءوسىپ, 21 ملرد. 396  ملن. تەڭگەنى قۇرادى. 256 شارۋا قوجالىعىندا تۇقىمدىق تۇرلەندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل سالادا تارباعاتاي اۋدانى رەسپۋبليكا كولەمىندە ءبىرىنشى ورىندا كەلەدى. ەلباسى ەت ءوندىرۋ مەن ەكسپورتىن جانداندىرۋدى جۇكتەگەنى بەلگىلى. وسى ۇدەدەن تابىلۋ ءۇشىن مال بورداقىلاۋ الاڭدارىن كوبەيتۋدەمىز. بۇگىندە بورداقىلاۋ نىساندارى 183-كە جەتتى. ونىڭ ىشىندە تۇرعىنداردىڭ مۇمكىندىگى ەسكەرىلىپ, 10 باستان 200 باسقا دەيىنگى بورداقىلاۋ الاڭدارى اشىلدى. «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا اۋدان رەسپۋبليكا كولەمىندە الدىڭعى قاتاردا كەلەدى. وسى باعدارلامامەن الىنعان 96 ملن. تەڭگەگە – 653 باس ءىرى قارا, «قۇلان», «التىن اسىق» باعدارلامالارى بويىنشا 66 ملن. تەڭگە نەسيەگە 307 باس جىلقى, 1520 باس قوي ساتىپ الىندى. شارۋاشىلىقتارعا ۇلكەن دەمەۋ بولىپ وتىرعان سۋبسيديا دا ءتيىستى دەڭگەيدە بولىنۋدە. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننو­ۆا­تسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بەنتونيت ساز بال­شىعىن ءوندىرۋ جانە وڭدەۋمەن اينالىساتىن زاۋىت سالۋدى جوس­پار­لاپ وتىرمىز. جالپى قۇنى 4 ملرد. تەڭگەدەن اساتىن جوبا ىسكە قو­سىلعاندا 200-گە جۋىق جۇ­مىس ورنى اشىلادى. سونداي-اق, شا­عىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە دەن قويۋشىلار قاتارى ارتىپ, شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرى 3105-كە جەتتى. بۇل سالىق كولەمىنىڭ, بەلسەندى كاسىپورىندار قاتارىنىڭ ارتۋىنا دا ايتارلىقتاي ىقپال ەتىپ وتىر. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ كومەگى كوپ. وسى باعدارلاما بويىنشا جىل بويىندا 837 ادام جۇمىسقا ورنالاستى. الەۋمەتتىك كومەككە مۇقتاج جانداردىڭ قاتارى ازايدى. «بالاپان» باعدارلاماسى اياسىندا بايتوعاس, تۇعىل, ماڭىراق اۋىلدارىنان جەكەمەنشىك بالاباقشالار اشىلدى. جالپى, سوڭعى 3 جىلدا جاڭادان 12 جەكەمەنشىك, 10-نان استام مەملەكەتتىك بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلدى. كەيىنگى جىلدارى اۋىلدىق مادەنيەت ۇيلەرى, سپورت نىساندارى سالىنىپ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا جاقسارتىلدى. 13 مادەنيەت ءۇيى جوندەلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇگىندە تارباعاتايلىقتار كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق مادەني-سپورتتىق شارالاردىڭ الدىڭعى لەگىندە كەلە جاتقانىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. ماسەلەن, تاياۋدا «تۋعان ەل – التىن بەسىگىم» فەستيۆالىندە كوركەمونەرپازدارىمىز گران-پريگە يە بولسا, وبلىستىق حالىق­تىق سپورت ويىندارىندا بىلەكتى ورەندەرىمىز بەسىنشى مارتە جەڭىم­پازدار تۇعىرىنان كورىندى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ قحا سەسسياسىنداعى سوزىنەن بۇگىنگىدەي الماعايىپ داۋىردە ءسات سايىن ساياساتتى سارالاپ, ەلىمەن ەتەنە بولۋدىڭ ۇلكەن ۇلگىسىنە تاعى كۋا بولدىق. دەمەك, ءبىز, بارشا قازاقستان قوعامى تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزىن قالاۋشى دارا تۇلعا – ەلبا­سىمەن بىرگە ىنتىماعىمىزدى بەكەمدەي وتىرىپ, الداعى كەزەڭ­دەردە ۇلى دالا توسىندەگى ماڭگىلىك ەلىمىزدىڭ كەمەل بولاشاعى جولىندا كۇش-جىگەرىمىزدى اياماي, تاباندى تۇردە جاسامپاز ىستە­رىمىزدى جالعاستىرۋىمىز قاجەت. سوندىقتان, اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن الدىمىزعا اۋقىمدى مىندەتتەر قويدىق. ياعني, بيىل بارلىق اۋىلداردى اباتتاندىرۋ, كوگالداندىرۋ, 23 مەكتەپكە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, اۋىلداردىڭ ىشكى جولدارى مەن اقسۋات, اقجار اۋىلدارىن اسفالتتاۋ, جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان تروتۋارلار سالۋدى كوزدەپ وتىرمىز. سونداي-اق, مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى نەگىزىندە 5 بالاباقشا اشۋ, تىڭنان 3 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى يگەرۋ, 500 گەكتار ەگىستىككە جۇگەرى ءدانىن سەبۋ, 600 گەكتارعا كارتوپ ەگۋ, سونىڭ ىشىندە 200 گەكتاردان استام جەرگە گوللانديالىق تەحنولوگيا بويىنشا كارتوپ ەگۋدى كوزدەپ وتىرمىز. اۋدان مەن ءوڭىردى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 7 گەكتاردان استام جەرگە جىلىجايلار سالىنادى. ەگىستىك القاپتارىنا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن ەنگىزۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. باسقا دا ماڭىزدى مىندەتتەر كەزەك-كەزەگىمەن جۇزەگە اسىرىلا بەرمەك. جەردى ءتيىمدى پايدالانا بىلسەك, ونىڭ پايداسى كول-كوسىر. ەلباسى وسى ۇدەنى كوزدەپ وتىر. بۇل حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادامنىڭ ءبىرى.  دىلدابەك ورازباەۆ, تارباعاتاي اۋدانىنىڭ اكىمى, «نۇر وتان» پارتياسى تارباعاتاي اۋداندىق فيليالىنىڭ توراعاسى  شىعىس قازاقستان وبلىسى