مەملەكەت باسشىسى جەر كودەكسىنىڭ حالىق قۇپتاي قويماعان بىرقاتار نورمالارىنا موراتوري جاريالادى. بۇل, شىن مانىسىندە, ەل-جۇرتتىڭ پىكىرىنە قۇلاق تۇرگەن, ءدال بۇگىنگى كۇن تالابىنىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىن شەشىم.
ەلباسى جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن كەيبىر وزگەرىستەردىڭ ەل ىشىندە تۇسىنىستىك تاپپاعانىن ەمەس, جوندەپ تۇسىندىرىلمەگەنىن سىنعا الدى. وسى ورايدا, ارقا وڭىرىندە بۇل جۇمىستاردىڭ بىلتىردان بەرى قارقىندى تۇردە جۇرگىزىلگەنىن ايتقىمىز كەلەدى. جەردى ساتۋ نەمەسە جالعا بەرۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە, ورتالىق قازاقستان وڭىرىندە كەرەعار پىكىرلەر قالىپتاسا قويعان جوق, دەدى بىزبەن اڭگىمەسىندە قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جونىندەگى ورىنباسارى شاگۋراشيد مامالينوۆ. مۇنىڭ سەبەبىن ول جەر كودەكسى نورمالارى تۋرالى ەل ىشىندە تياناقتى تۇردە جۇرگىزىلگەن تۇسىنىك جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىمەن بايلانىستىرادى.
– شاگۋراشيد قالي ۇلى, پرەزيدەنتتىڭ جەر كودەكسىنىڭ قوعامدىق رەزونانس تۋدىرعان نورمالارىنا موراتوري جاريالاۋى قازىرگى تاڭدا ەل ىشىندە جەلدەي ەسىپ جۇرگەن الىپقاشپا اڭگىمەلەردىڭ تىيىلۋىنا قانشالىقتى اسەر ەتەدى دەپ ويلايسىز؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەر كودەكسىنىڭ كەيبىر نورمالارى جەتكىلىكتى تۇردە تۇسىندىرىلمەگەن دەگەن سىنى ناقتى نەگىزدەرگە سۇيەنىپ ايتىلعانى انىق. جەرگە قاتىستى دۇنيەنىڭ ءبارى وتكىردىڭ جۇزىندەي قىلپىلداپ تۇراتىندىقتان, بۇل ماسەلەگە كەلگەندە ون ويلانىپ, ءجۇز تولعانىپ بارىپ شەشىم قابىلداۋ كەرەكتىگىن ەلباسى كەشەگى كەڭەستە تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالدى.
پرەزيدەنتتىڭ شەشىمىمەن قۇرىلعان, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ باسشىلىق ەتەتىن كوميسسيانىڭ الدىندا زور جاۋاپكەرشىلىكتەر تۇر. جەر-جەردە, ءوڭىرلەردە بۇل كوميسسيا جۇمىسىنىڭ جەمىستى جۇرگىزىلۋىنە بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ, بەلسەندى اتسالىسۋ – ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. جەر ماسەلەسىنە كەلگەندە, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حالىقپەن قويان-قولتىق ارالاسىپ, تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەۋى كەرەكتىگى دە كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردى شەشۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى دەپ سەنەمىن. ەل ءىشىن الاتايداي ءبۇلدىرىپ, الاڭعا شىعايىق دەپ اتتانداعانشا, جۇرت كوكەيىندەگى تۇيتكىلدى جايتتاردى, وزىندىك پىكىر-ۇسىنىستاردى بيلىكتىڭ پارتياسىنا نەمەسە قوعامدىق ۇيىمدارعا اۋىزشا, بولماسا جازباشا تۇردە جەتكىزىپ, ورتاق ماسەلەنىڭ شەشىمىن كەلىسە وتىرىپ تابۋعا تالپىنعاننان ۇتىلمايمىز دەپ ويلايمىن.
– قاراعاندى وبلىسىندا جەر كودەكسىنە بايلانىستى بىلتىردان بەرى جۇرگىزىلگەن تۇسىنىك جۇمىستارى ءوز جەمىسىن بەردى دەپ قانداي نەگىزگە سۇيەنىپ ايتاسىز؟
– «تىڭداۋشىسىز ءسوز جەتىم» دەگەن قازاق. البەتتە, ەلباسى مەن ۇكىمەتتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىن ەل ىشىنە بارىپ, جەر يەسى حالىقپەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, ەمەن-جارقىن اڭگىمە بارىسىندا ءتۇسىندىرىپ, ۇعىندىرىپ وتىرۋ – ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. وسى ماقساتقا وراي, وبلىستا قۇرامىنا جەر قاتىناستارى جانە جەر ينسپەكتسياسى باسشىلارى ەنگەن جۇمىس توبى قۇرىلعان بولاتىن. اتالعان توپ بىلتىرعى جىلدىڭ قازان-قاراشا ايلارىندا, سونداي-اق, اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار, اقپان جانە ءساۋىر ايلارىندا وبلىستاعى بارلىق اۋدانداردا جەر كودەكسىنىڭ نورمالارى مەن سالىق زاڭنامالارىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر قاتىسقان كوشپەلى سەمينار-كەڭەستەر وتكىزدى. سونىمەن قاتار, مۇنداي توپتاردىڭ اۋدانداردىڭ وزىندە دە قۇرىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
بۇل سەمينار-كەڭەستەردە جەر زاڭنامالارىنا قاتىستى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ ءبارى دە ءسوز بولدى. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى جەر تەلىمدەرىن اۋكتسيون ارقىلى ساتىپ الۋ, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ يەلىگىندەگى ۇزاق جىلداردان بەرى پايدالانىلماي كەلە جاتقان جەر تەلىمدەرىن ءماجبۇرلى ءتۇردە قايتارىپ الۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەر تەلىمدەرىنىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋ, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن بەرۋ, جەر تەلىمدەرىن كەپىلگە قويۋ جانە اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدى باقىلاۋ ءتوڭىرەگىندەگى سۇراقتارعا ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپتار بەرىلدى.
جالپى, مەنىڭ ويىمشا, كوكەيكەستى ماسەلەنى جەتە تۇسىنگەن ادامنىڭ كوڭىلىندە تۇيتكىل بولمايدى. اڭگىمە – تۇسىندىرە بىلۋدە!
– ءسىز ايتقان سەمينار-كەڭەستەرگە دەگەن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى شارۋا قوجالىقتارى يەلەرىنىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كاسىپكەرلەردىڭ, جالپى جۇرتتىڭ قىزىعۋشىلىعى قانداي دارەجەدە بولدى؟
– اباي, اقتوعاي, بۇقار جىراۋ, قارقارالى, نۇرا, جاڭاارقا, وساكاروۆ, ۇلىتاۋ جانە شەت اۋداندارىنداعى كەڭەستەر مادەنيەت ۇيلەرىندە ءوتىپ, ولاردىڭ ارقايسىسىنا 300-دەن استام ادامنان قاتىسىپ وتىردى. ال جەزقازعان, ساتباەۆ قالالارىندا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن ءوندىرۋشىلەرگە ارنالىپ ۇيىمداستىرىلعان سەمينارلار قالالىق اكىمدىكتە ءوتتى.
بۇدان بولەك, ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا ءوڭىر باسشىسى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ توراعالىعىمەن وبلىس اكىمدىگىندە قۇرىلىس جونىندەگى كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان سماعۇلوۆ باستاعان ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ جۇمىس توبى قاتىسقان سەمينار-كەڭەس ۇيىمداستىرىلدى. بۇل شاراعا ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى مەن قالانىڭ 100-دەن استام كاسىپكەرلەرى قاتىستى. سونداي-اق, ونلاين رەجىمىندە وبلىستىڭ توعىز قالاسى مەن توعىز اۋدانى تۇگەلدەي قوسىلدى. ەكى ساعاتتان استام ۋاقىتقا سوزىلعان كەڭەستە كوپتەگەن سۇراقتار قويىلىپ, ولارعا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ جۇمىس توبى مۇشەلەرى ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ بەردى.
بۇعان قوسا, وسى شارا بارىسىندا كەلەشەكتە دە تىعىز بايلانىستا بولۋ ماقساتىندا بارلىق كاسىپكەرلەرگە جۇمىس توبىنىڭ تەلەفون نومىرلەرى مەن ەلەكتروندى مەكەنجايلارى تاراتىلىپ بەرىلدى.
– جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن جانە بولاشاقتا ەنگىزىلۋى مۇمكىن وزگەرىستەر جەر ەمىپ, شارۋا باققان اعايىننىڭ بۇگىنگى كۇن تۇرعىسىنان العانداعى مۇددەلەرىن قانشالىقتى دارەجەدە قورعاي الادى دەپ ويلايسىز؟
– جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن موراتوري بۇل تاقىرىپ ەندى تالقىلاۋعا جاتپايدى دەگەن ءسوز ەمەس. كەرىسىنشە, تۇسىنىك جۇمىستارى جاڭا قارقىنمەن جۇرگىزىلۋى كەرەك دەپ سانايمىن. كەشەگى كەڭەستە ەلباسى ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە ءمان بەردى. بۇل شارۋامەن بۇكىل الەم بىلەكتى سىبانىپ تۇرىپ اينالىسادى. مول قارجىمەن, ىزگى نيەتپەن كەلەتىن ينۆەستوردى قۇشاق جايا قارسى الۋ – بۇگىنگى كۇن تالابى. ءبىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا دا ينۆەستورلاردىڭ كومەگى اۋاداي قاجەت. ۇلان-عايىر القاپتاردى يگەرۋگە ازىرگە مۇرشامىزدىڭ جەتپەي جاتقانى شىندىق. ياعني, ەلمەن اقىلداسا وتىرىپ, جەرىمىزگە قاتىستى تولعاقتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن بىرىگىپ ىزدەۋىمىز كەرەك. مەنىڭشە, موراتوري ءبىزدىڭ الدىمىزعا وسىنداي تاعدىرشەشتى مىندەتتەر قويىپ وتىر.
اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ورىندى جانە ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەردى نارىقتىق اينالىمعا ەنگىزۋ باعىتىندا ءبىراز شارالار جاسالدى. سونداي-اق, جەردىڭ نارىقتىق اينالىمىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جانە ونىڭ ەكونوميكالىق قايتارىمىن كوتەرۋ ماقساتىندا جەر كودەكسىنە دە بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن.
بىرىنشىدەن, مەملەكەت مەنشىگىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى جەر تەلىمدەرى جەكەمەنشىك رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارىنا اۋكتسيون ارقىلى ساتىلادى. بۇل جەردە جەر تەلىمىنىڭ كاداسترلىق قۇنىنىڭ كوتەرىلگەنىن قاراستىراتىن اۋكتسيونعا ارتىقشىلىق بەرىلەدى. ەگەر جەر تەلىمى ەكى اۋكتسيون قورىتىندىسىندا ساتىلماسا, وندا ول كاداسترلىق قۇنىنان بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى شەككە دەيىن تومەندەتىلەتىن باعاعا نەگىزدەلەتىن اۋكتسيونعا شىعارىلادى.
ەكىنشىدەن, جەردى ماقساتتى ءتۇردە يگەرىپ جاتقان پايدالانۋشىلارعا جالعا الىنعان جەر تەلىمدەرىن ساتىپ الۋدا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. ولار جالعا الۋ مەرزىمى بىتكەن سوڭ جەر تەلىمىن كاداسترلىق قۇنىنان 50 پايىزعا ارزانداتىلعان باعامەن 10 جىلعا ءبولىپ تولەۋ جەڭىلدىگىمەن الا الادى.
ۇشىنشىدەن, جالعا الىنعان اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن پايدالانۋ بويىنشا شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالادى. مىسالى, بۇل نورما جەر پايدالانۋشىلارعا جەردى بانككە كەپىلگە قويۋعا, جالعا الۋ مەرزىمى ىشىندە يەلىكتەن شىعارۋ سىندى قۇقىقتىق مامىلەلەردى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنىڭ ءوزى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدى كۇشەيتۋگە ىقپالىن تيگىزەدى.
تورتىنشىدەن, جەر كودەكسىنەن اۋىل شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋمەن بايلانىستى قۇرىلىس نىساندارىن سالعاندا جانە سول جەر تەلىمدەرىندە شارۋاشىلىق ءجۇرگىزۋ ءتۇرى اۋىسقان كەزدە اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنىڭ ماقساتىن وزگەرتۋ ۇدەرىسى الىنىپ تاستالدى. بۇل شارالار اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنە اكىمشىلىك كەدەرگىلەر مەن شىعىنداردى ازايتۋ ارقىلى جاعداي جاساۋ ماقساتىنان تۋىنداعان.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى
مەملەكەت باسشىسى جەر كودەكسىنىڭ حالىق قۇپتاي قويماعان بىرقاتار نورمالارىنا موراتوري جاريالادى. بۇل, شىن مانىسىندە, ەل-جۇرتتىڭ پىكىرىنە قۇلاق تۇرگەن, ءدال بۇگىنگى كۇن تالابىنىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىن شەشىم.
ەلباسى جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن كەيبىر وزگەرىستەردىڭ ەل ىشىندە تۇسىنىستىك تاپپاعانىن ەمەس, جوندەپ تۇسىندىرىلمەگەنىن سىنعا الدى. وسى ورايدا, ارقا وڭىرىندە بۇل جۇمىستاردىڭ بىلتىردان بەرى قارقىندى تۇردە جۇرگىزىلگەنىن ايتقىمىز كەلەدى. جەردى ساتۋ نەمەسە جالعا بەرۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە, ورتالىق قازاقستان وڭىرىندە كەرەعار پىكىرلەر قالىپتاسا قويعان جوق, دەدى بىزبەن اڭگىمەسىندە قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جونىندەگى ورىنباسارى شاگۋراشيد مامالينوۆ. مۇنىڭ سەبەبىن ول جەر كودەكسى نورمالارى تۋرالى ەل ىشىندە تياناقتى تۇردە جۇرگىزىلگەن تۇسىنىك جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىمەن بايلانىستىرادى.
– شاگۋراشيد قالي ۇلى, پرەزيدەنتتىڭ جەر كودەكسىنىڭ قوعامدىق رەزونانس تۋدىرعان نورمالارىنا موراتوري جاريالاۋى قازىرگى تاڭدا ەل ىشىندە جەلدەي ەسىپ جۇرگەن الىپقاشپا اڭگىمەلەردىڭ تىيىلۋىنا قانشالىقتى اسەر ەتەدى دەپ ويلايسىز؟
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەر كودەكسىنىڭ كەيبىر نورمالارى جەتكىلىكتى تۇردە تۇسىندىرىلمەگەن دەگەن سىنى ناقتى نەگىزدەرگە سۇيەنىپ ايتىلعانى انىق. جەرگە قاتىستى دۇنيەنىڭ ءبارى وتكىردىڭ جۇزىندەي قىلپىلداپ تۇراتىندىقتان, بۇل ماسەلەگە كەلگەندە ون ويلانىپ, ءجۇز تولعانىپ بارىپ شەشىم قابىلداۋ كەرەكتىگىن ەلباسى كەشەگى كەڭەستە تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالدى.
پرەزيدەنتتىڭ شەشىمىمەن قۇرىلعان, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ باسشىلىق ەتەتىن كوميسسيانىڭ الدىندا زور جاۋاپكەرشىلىكتەر تۇر. جەر-جەردە, ءوڭىرلەردە بۇل كوميسسيا جۇمىسىنىڭ جەمىستى جۇرگىزىلۋىنە بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ, بەلسەندى اتسالىسۋ – ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. جەر ماسەلەسىنە كەلگەندە, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حالىقپەن قويان-قولتىق ارالاسىپ, تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەۋى كەرەكتىگى دە كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردى شەشۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى دەپ سەنەمىن. ەل ءىشىن الاتايداي ءبۇلدىرىپ, الاڭعا شىعايىق دەپ اتتانداعانشا, جۇرت كوكەيىندەگى تۇيتكىلدى جايتتاردى, وزىندىك پىكىر-ۇسىنىستاردى بيلىكتىڭ پارتياسىنا نەمەسە قوعامدىق ۇيىمدارعا اۋىزشا, بولماسا جازباشا تۇردە جەتكىزىپ, ورتاق ماسەلەنىڭ شەشىمىن كەلىسە وتىرىپ تابۋعا تالپىنعاننان ۇتىلمايمىز دەپ ويلايمىن.
– قاراعاندى وبلىسىندا جەر كودەكسىنە بايلانىستى بىلتىردان بەرى جۇرگىزىلگەن تۇسىنىك جۇمىستارى ءوز جەمىسىن بەردى دەپ قانداي نەگىزگە سۇيەنىپ ايتاسىز؟
– «تىڭداۋشىسىز ءسوز جەتىم» دەگەن قازاق. البەتتە, ەلباسى مەن ۇكىمەتتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىن ەل ىشىنە بارىپ, جەر يەسى حالىقپەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, ەمەن-جارقىن اڭگىمە بارىسىندا ءتۇسىندىرىپ, ۇعىندىرىپ وتىرۋ – ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. وسى ماقساتقا وراي, وبلىستا قۇرامىنا جەر قاتىناستارى جانە جەر ينسپەكتسياسى باسشىلارى ەنگەن جۇمىس توبى قۇرىلعان بولاتىن. اتالعان توپ بىلتىرعى جىلدىڭ قازان-قاراشا ايلارىندا, سونداي-اق, اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار, اقپان جانە ءساۋىر ايلارىندا وبلىستاعى بارلىق اۋدانداردا جەر كودەكسىنىڭ نورمالارى مەن سالىق زاڭنامالارىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر قاتىسقان كوشپەلى سەمينار-كەڭەستەر وتكىزدى. سونىمەن قاتار, مۇنداي توپتاردىڭ اۋدانداردىڭ وزىندە دە قۇرىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
بۇل سەمينار-كەڭەستەردە جەر زاڭنامالارىنا قاتىستى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ ءبارى دە ءسوز بولدى. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى جەر تەلىمدەرىن اۋكتسيون ارقىلى ساتىپ الۋ, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ يەلىگىندەگى ۇزاق جىلداردان بەرى پايدالانىلماي كەلە جاتقان جەر تەلىمدەرىن ءماجبۇرلى ءتۇردە قايتارىپ الۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەر تەلىمدەرىنىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋ, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن بەرۋ, جەر تەلىمدەرىن كەپىلگە قويۋ جانە اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدى باقىلاۋ ءتوڭىرەگىندەگى سۇراقتارعا ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپتار بەرىلدى.
جالپى, مەنىڭ ويىمشا, كوكەيكەستى ماسەلەنى جەتە تۇسىنگەن ادامنىڭ كوڭىلىندە تۇيتكىل بولمايدى. اڭگىمە – تۇسىندىرە بىلۋدە!
– ءسىز ايتقان سەمينار-كەڭەستەرگە دەگەن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى شارۋا قوجالىقتارى يەلەرىنىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كاسىپكەرلەردىڭ, جالپى جۇرتتىڭ قىزىعۋشىلىعى قانداي دارەجەدە بولدى؟
– اباي, اقتوعاي, بۇقار جىراۋ, قارقارالى, نۇرا, جاڭاارقا, وساكاروۆ, ۇلىتاۋ جانە شەت اۋداندارىنداعى كەڭەستەر مادەنيەت ۇيلەرىندە ءوتىپ, ولاردىڭ ارقايسىسىنا 300-دەن استام ادامنان قاتىسىپ وتىردى. ال جەزقازعان, ساتباەۆ قالالارىندا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن ءوندىرۋشىلەرگە ارنالىپ ۇيىمداستىرىلعان سەمينارلار قالالىق اكىمدىكتە ءوتتى.
بۇدان بولەك, ءساۋىر ايىنىڭ باسىندا ءوڭىر باسشىسى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ توراعالىعىمەن وبلىس اكىمدىگىندە قۇرىلىس جونىندەگى كوميتەت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان سماعۇلوۆ باستاعان ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ جۇمىس توبى قاتىسقان سەمينار-كەڭەس ۇيىمداستىرىلدى. بۇل شاراعا ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى مەن قالانىڭ 100-دەن استام كاسىپكەرلەرى قاتىستى. سونداي-اق, ونلاين رەجىمىندە وبلىستىڭ توعىز قالاسى مەن توعىز اۋدانى تۇگەلدەي قوسىلدى. ەكى ساعاتتان استام ۋاقىتقا سوزىلعان كەڭەستە كوپتەگەن سۇراقتار قويىلىپ, ولارعا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ جۇمىس توبى مۇشەلەرى ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ بەردى.
بۇعان قوسا, وسى شارا بارىسىندا كەلەشەكتە دە تىعىز بايلانىستا بولۋ ماقساتىندا بارلىق كاسىپكەرلەرگە جۇمىس توبىنىڭ تەلەفون نومىرلەرى مەن ەلەكتروندى مەكەنجايلارى تاراتىلىپ بەرىلدى.
– جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن جانە بولاشاقتا ەنگىزىلۋى مۇمكىن وزگەرىستەر جەر ەمىپ, شارۋا باققان اعايىننىڭ بۇگىنگى كۇن تۇرعىسىنان العانداعى مۇددەلەرىن قانشالىقتى دارەجەدە قورعاي الادى دەپ ويلايسىز؟
– جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن موراتوري بۇل تاقىرىپ ەندى تالقىلاۋعا جاتپايدى دەگەن ءسوز ەمەس. كەرىسىنشە, تۇسىنىك جۇمىستارى جاڭا قارقىنمەن جۇرگىزىلۋى كەرەك دەپ سانايمىن. كەشەگى كەڭەستە ەلباسى ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە ءمان بەردى. بۇل شارۋامەن بۇكىل الەم بىلەكتى سىبانىپ تۇرىپ اينالىسادى. مول قارجىمەن, ىزگى نيەتپەن كەلەتىن ينۆەستوردى قۇشاق جايا قارسى الۋ – بۇگىنگى كۇن تالابى. ءبىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا دا ينۆەستورلاردىڭ كومەگى اۋاداي قاجەت. ۇلان-عايىر القاپتاردى يگەرۋگە ازىرگە مۇرشامىزدىڭ جەتپەي جاتقانى شىندىق. ياعني, ەلمەن اقىلداسا وتىرىپ, جەرىمىزگە قاتىستى تولعاقتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن بىرىگىپ ىزدەۋىمىز كەرەك. مەنىڭشە, موراتوري ءبىزدىڭ الدىمىزعا وسىنداي تاعدىرشەشتى مىندەتتەر قويىپ وتىر.
اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ورىندى جانە ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەردى نارىقتىق اينالىمعا ەنگىزۋ باعىتىندا ءبىراز شارالار جاسالدى. سونداي-اق, جەردىڭ نارىقتىق اينالىمىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جانە ونىڭ ەكونوميكالىق قايتارىمىن كوتەرۋ ماقساتىندا جەر كودەكسىنە دە بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن.
بىرىنشىدەن, مەملەكەت مەنشىگىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى جەر تەلىمدەرى جەكەمەنشىك رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارىنا اۋكتسيون ارقىلى ساتىلادى. بۇل جەردە جەر تەلىمىنىڭ كاداسترلىق قۇنىنىڭ كوتەرىلگەنىن قاراستىراتىن اۋكتسيونعا ارتىقشىلىق بەرىلەدى. ەگەر جەر تەلىمى ەكى اۋكتسيون قورىتىندىسىندا ساتىلماسا, وندا ول كاداسترلىق قۇنىنان بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى شەككە دەيىن تومەندەتىلەتىن باعاعا نەگىزدەلەتىن اۋكتسيونعا شىعارىلادى.
ەكىنشىدەن, جەردى ماقساتتى ءتۇردە يگەرىپ جاتقان پايدالانۋشىلارعا جالعا الىنعان جەر تەلىمدەرىن ساتىپ الۋدا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. ولار جالعا الۋ مەرزىمى بىتكەن سوڭ جەر تەلىمىن كاداسترلىق قۇنىنان 50 پايىزعا ارزانداتىلعان باعامەن 10 جىلعا ءبولىپ تولەۋ جەڭىلدىگىمەن الا الادى.
ۇشىنشىدەن, جالعا الىنعان اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن پايدالانۋ بويىنشا شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالادى. مىسالى, بۇل نورما جەر پايدالانۋشىلارعا جەردى بانككە كەپىلگە قويۋعا, جالعا الۋ مەرزىمى ىشىندە يەلىكتەن شىعارۋ سىندى قۇقىقتىق مامىلەلەردى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنىڭ ءوزى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدى كۇشەيتۋگە ىقپالىن تيگىزەدى.
تورتىنشىدەن, جەر كودەكسىنەن اۋىل شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋمەن بايلانىستى قۇرىلىس نىساندارىن سالعاندا جانە سول جەر تەلىمدەرىندە شارۋاشىلىق ءجۇرگىزۋ ءتۇرى اۋىسقان كەزدە اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنىڭ ماقساتىن وزگەرتۋ ۇدەرىسى الىنىپ تاستالدى. بۇل شارالار اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنە اكىمشىلىك كەدەرگىلەر مەن شىعىنداردى ازايتۋ ارقىلى جاعداي جاساۋ ماقساتىنان تۋىنداعان.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى
سوڭعى جاڭالىقتار
اقمولا وبلىسىندا جاسوسپىرىمدەر سپورت نىساندارىن ءبۇلدىرىپ, جابدىقتاردى ۇرلاعان
وقيعا • بۇگىن, 21:33
26 ناۋرىز – ارال تەڭىزى, ءامۋداريا جانە سىرداريانىڭ حالىقارالىق كۇنى بولىپ بەكىتىلدى
ەكولوگيا • بۇگىن, 20:50
استانادا جازۋشى-ەتنوگراف تورەحان مايباستىڭ كىتابى تانىستىرىلدى
وقيعا • بۇگىن, 20:45
پرەزيدەنت: ورتالىق ازيانىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگى – ورتاق مىندەت
پرەزيدەنت • بۇگىن, 20:40
پرەزيدەنت سۋ سالاسىنا قاتىستى حالىقارالىق كونۆەنتسيا قابىلداۋدى ۇسىندى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 20:28
توقاەۆ: ارال باسسەينىندەگى ەكولوگيالىق احۋال الاڭداتارلىق
پرەزيدەنت • بۇگىن, 20:16
پرەزيدەنت ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 20:03
فونوگرامماعا قاتىستى جاڭا ەرەجە كۇشىنە ەندى
مادەنيەت • بۇگىن, 19:55
قاراعاندى وبلىسىندا قۋاتى 500 مۆت بولاتىن جەل ەلەكتر ستانتسياسى سالىنادى
ايماقتار • بۇگىن, 19:20
جانابىلوۆتەر ءىسى: پروكۋراتۋرا 4 جىل جازا سۇرادى
قوعام • بۇگىن, 18:50
ارالدى قۇتقارۋ قورى قاتىسۋشىلارى اقورداعا كەلدى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 18:40
Astana AI Film Festival: حالىقارالىق بايقاۋعا ءوتىنىم قابىلداۋ باستالادى
مادەنيەت • بۇگىن, 18:29
كاسىپكەر باقىتبەك دۇزەلباەۆ «اقتوبە» كلۋبىن ساتىپ الدى
فۋتبول • بۇگىن, 18:01
قانداي جاعدايدا جول ەرەجەسىن بۇزۋ «ۇساق بۇزاقىلىق» دەپ تانىلادى؟
قوعام • بۇگىن, 17:48
اقسۋ قالاسىندا زاۋىت ماڭىنان ايەلدىڭ ءمايىتى تابىلدى
وقيعا • بۇگىن, 17:36
