2015 جىلعى 25 اقپان, استانا قالاسى
«ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ (وبانىڭ, تىرىسقاقتىڭ) الدىن الۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكىزۋگە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى
«حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» 2009 جىلعى 18 قىركۇيەكتەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ 144-بابى 6-تارماعىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان «ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ (وبانىڭ, تىرىسقاقتىڭ) الدىن الۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكىزۋگە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى ء(ا.ب. ماتىشەۆ) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن:
1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) وسى بۇيرىق مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونىڭ مەرزىمدى باسپا باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرىلۋىن;
3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ت.م. جاقسىلىقوۆقا جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
مينيستر ە.دوساەۆ
«كەلىسىلگەن»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى
___________ ا. مامىتبەكوۆ
2015 جىلعى 3 ناۋرىز
«كەلىسىلگەن»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى
___________ ت. دۇيسەنوۆا
2015 جىلعى 25 اقپان
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ
2015 جىلعى 25 اقپانداعى №131 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
«ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ (وبانىڭ, تىرىسقاقتىڭ) الدىن الۋ بويىنشا
سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكىزۋگە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى «ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ (وبانىڭ, تىرىسقاقتىڭ) الدىن الۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكىزۋگە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى (بۇدان ءارى – سانيتاريالىق قاعيدالار) «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ (بۇدان ءارى - كودەكس) 145-بابى 1-تارماعىنىڭ 26-تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەنگەن جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ (وبانىڭ, تىرىسقاقتىڭ) الدىن الۋ, وبانىڭ جانە تىرىسقاقتىڭ ەپيدەميالىق وشاقتارىندا شەكتەۋ ءىس-شارالارىن, ونىڭ ىشىندە كارانتيندى ەنگىزۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا جانە وتكىزۋگە قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەيدى.
2. وباعا قارسى ۇيىمدار, ال ولار بولماعان جاعدايدا – ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى اۋماقتىق مەديتسينالىق ۇيىمدارعا كونسۋلتاتسيالىق-ادىستەمەلىك كومەكتى جۇزەگە اسىرادى.
3. سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى وتكىزۋ كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جانە كەدەن وداعىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا قولدانۋعا رۇقسات ەتىلگەن دەزينفەكتسيالىق, دەزينسەكتسيالىق, دەراتيزاتسيالىق قۇرالداردى پايدالانادى.
4. وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ۆەدومستۆوسى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە جۇزەگە اسىرادى.
5. وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردا مىناداي ۇعىمدار پايدالانىلدى:
1) الدىن الۋ ءىس-شارالارى – سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالار;
2) باكتەريولوگيالىق مونيتورينگ – حالىق اراسىندا جانە سىرتقى ورتا وبەكتىلەرىندە اينالىمداعى ينفەكتسيالىق اۋرۋ قوزدىرعىشىن ۋاقتىلى انىقتاۋ ماقساتىندا باكتەريولوگيالىق زەرتحانالىق باقىلاۋ جۇيەسى;
3) دالالىق ماتەريال –قوزدىرعىشتىڭ اينالىمىن انىقتاۋ ماقساتىندا ولارعا زەرتحانالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن الىنعان زوونوزدىق ينفەكتسيالار قوزدىرعىشتارىن تاراتۋشىلار مەن تاسىمالداۋشىلار, قورشاعان ورتا وبەكتىلەرى;
4) جاعدايدى ستاندارتتى ايقىنداۋ – كۇدىكتى, بولجالدى, ىقتيمال, راستالعان جاعداي رەتىندە ءارتۇرلى ۋاقىتتا جانە ءارتۇرلى اۋماقتاردا الىنعان ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ دەرەكتەرىن سالىستىرمالى تالداۋ ءۇشىن ينفەكتسيالىق اۋرۋلار تۋرالى ەسەپكە الۋ مەن ەسەپتىلىكتىڭ ستاندارتتىلىعىن جانە بىرىزدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ;
5) ينفەكتسيانى تاسىمالداۋشىلار – وبا قوزدىرعىشى بەرىلۋىنىڭ ترانسميسسيالىق تەتىگىن ايقىندايتىن, كوبىنە بۋىناياقتىلار, اتاپ ايتقاندا قانسورعىش جاندىكتەر مەن كەنەلەر;
6) ينفەكتسيانى تاراتۋشىلار – جىلى قاندى جانۋارلار بىرىنشە كەزەكتە تابيعاتتا اۋرۋ قوزدىرعىشىنىڭ رەزەرۆۋارى بولىپ تابىلاتىن كەمىرگىشتەر مەن باسقا دا ۇساق سۇتقورەكتىلەر;
7) كارانتين – قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا توتەنشە جاعدايلاردى تۋدىراتىن كارانتيندىك اۋرۋلاردىڭ اكەلىنۋىنىڭ, سىرتقا شىعارىلۋىنىڭ جانە وزگە دە تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن اكىمشىلىك جانە مەديتسينالىق-سانيتاريالىق شەكتەۋ ءىس-شارالارى كەشەنى;
8) كارانتيندىك اۋرۋلار – شەكتەۋ ءىس-شارالارى, ونىڭ ىشىندە كارانتين, سونداي-اق حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋى مەن كاسىپكەرلىك جانە (نەمەسە) وزگە قىزمەتتى جۇرگىزۋىنىڭ ەرەكشە جاعدايلارى مەن رەجيمى ەنگىزىلەتىن, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدا توتەنشە جاعدايلاردى تۋدىراتىن جوعارى دارەجەلى جۇقپالىلىعىمەن جانە ولىمگە اكەلۋىمەن سيپاتتالاتىن اۋرۋلار;
9) قاۋىپ توندىرەتىن اۋماق – ادامداردىڭ كارانتيندىك جانە اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالارمەن سىرقاتتانۋ جاعدايلارى تۋىنداۋ قاۋپى بار اۋماق;
10) قورعاۋ ايماعى – ينفەكتسيانى تاسىمالداۋشىلار جانە/نەمەسە تاراتۋشىلار جويىلعان ەلدى مەكەننىڭ اينالاسىنداعى اۋماق;
11) وبا – ادامدى, جابايى جانە كەيبىر ءۇي جانۋارلارىن زاقىمدايتىن, دامۋ جىلدامدىعى جوعارى جانە ينتوكسيكاتسياسى, قىزباسى ايقىن, ليمفا تۇيىندەرىنىڭ, تەرى مەن وكپەنىڭ قابىنۋىمەن, بۇل رەتتە قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدا توتەنشە جاعدايلاردى تۋدىرا وتىرىپ, ينفەكتسيا ادامنان ادامعا بەرىلگەن كەزدەگى ناۋقاستاردىڭ ءولۋ دەڭگەيى بارىنشا كوپ جانە ەپيدەميالىق الەۋەتى جوعارى بولۋىمەن سيپاتتالاتىن ءجىتى ينفەكتسيالىق پروتسەسى اۋىر اسا قاۋىپتى تابيعي وشاقتى زوونوز;
12) رەكونۆالەستسەنت – اۋىرىپ جازىلعان ادام;
13) تابيعي وبا وشاعى – شەگىندە سىرتتان اكەلىنبەي, بەلگىسىز ۇزاق ۋاقىت بويى اۋرۋ قوزدىرعىشىنىڭ تسيركۋلياتسياسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان جەر بەتىنىڭ ۋچاسكەسى;
14) تابيعي وشاقتىلىق (ەنزووتيا) – جەر بەتىنىڭ بەلگىلى ءبىر اۋماقتارىندا ادامعا جانە ونىڭ قىزمەتىنە تاۋەلسىز ەۆوليۋتسيالىق تۇردە پايدا بولعان, تۇراقتى ەپيزووتيالىق وشاقتاردىڭ بولۋى;
15) تىرىسقاق – حولەروگەن بولمەيتىن جانە قوي ەريتروتسيتتەرىن گەموليزدەيتىن, تىرىسقاق ۆيبريوندارى تۋدىرعان, جۇعۋ دارەجەسى جوعارى, توكسيكوزبەن جانە گاستروەنتەريتپەن, ورگانيزمنىڭ سۋسىزدانۋىمەن, سۋ-تۇز, اقۋىز الماسۋدىڭ بۇزىلۋىمەن سيپاتتالاتىن, قوزدىرعىشى ءناجىس-اۋىز تەتىگى ارقىلى بەرىلەتىن انتروپونوزدىق باكتەريالىق ينفەكتسيالىق اۋرۋ;
16) ۋىتتى ەمەس تىرىسقاق – حولەروگەن بولمەيتىن جانە قوي ەريتروتسيتىن گەموليزدەيتىن, تىرىسقاق ۆيبريوندارى تۋدىرعان اۋرۋ;
17) ەپيدەميالىق اسقىنۋ – ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار كەشەنىن جۇرگىزۋدى تالاپ ەتەتىن قوزدىرعىشتىڭ حالىق اراسىندا تارالۋى;
18) ەپيدەميالىق وشاق – ينفەكتسيا كوزىنىڭ (ناۋقاستىڭ/ادام ءمايىتىنىڭ) قوزدىرعىش ينفەكتسيا وشاعىنان ونىمەن قارىم-قاتىناستا بولعان ادامدارعا بەرىلۋگە قابىلەتتى شەكتەردە ونىڭ قورشاعان اۋماعىمەن بىرگە ينفەكتسيا كوزىنىڭ بولۋ ورنى;
19) ەپيزووتيالىق وشاق – ينفەكتسيا قوزدىرعىشىنىڭ كوزى, بەرىلۋ فاكتورلارى مەن قابىلداعىش جانۋارلار بار شەكتەۋلى اۋماق نەمەسە ءۇي-جاي.
2. وبانىڭ الدىن الۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا جانە جۇرگىزۋگە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنداعى وبانىڭ تابيعي وشاقتارىندا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق مونيتورينگتى ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى جانە حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاندار ايقىندايتىن تارتىپپەن حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ۇيىمدار جۇزەگە اسىرادى.
7. وبا بويىنشا ەنزووتيالىق اۋماقتا دالالىق جاعدايلاردا شارۋاشىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن زاڭدى جانە جەكە تۇلعالار شتاتتىق پەرسونالدى جانە تارتىلعان ادامداردى وبانىڭ تابيعي وشاعىنداعى سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق جاعداي, جەكە قورعانىش شارالارى جانە وبامەن سىرقاتتانۋعا كۇدىكتەنگەن جاعدايداعى ءىس-ارەكەتتەر تۋرالى حاباردار ەتەدى, سونداي-اق قاۋىپتى ەپيدەميالىق جاعداي تۋىنداعان كەزدەگى ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلدايدى.
8. ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى دەنساۋلىق ساقتاۋدى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جەرگىلىكتى ورگاندارىمەن جانە وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىمەن بىرلەسىپ:
1) اۋماقتىڭ الەۋەتتى قاۋىپتىلىك دارەجەسىن ەسكەرە وتىرىپ, وبانىڭ تۇراقتى ەپيدەميولوگيالىق مونيتورينگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى;
2) وبا بويىنشا ەپيدەميالىق اسقىنۋلار جاعدايىندا مەديتسينالىق جانە وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىنىڭ تۇراقتى دايارلىعىن جانە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى;
3) ينفەكتسيانىڭ تابيعي وشاقتارىنىڭ اۋماعىندا تۇراتىن حالىقتىڭ وبامەن سىرقاتتانۋىنىڭ, ونىڭ تابيعي وشاقتاردان تىسقارى شىعارىلۋىنىڭ, شەتەلدەن اكەلىنۋىنىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا ەپيدەميالىق تارالۋىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جۇمىستاردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدى;
4) وبامەن سىرقاتتانۋدىڭ ءبىرلى-جارىم جانە جاپپاي جاعدايلارى تۋىنداعان كەزىندە ول ءۇشىن قاجەتتى كۇشتەر مەن قۇرالداردى ەسەپكە الا وتىرىپ, وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعىن ۋاقتىلى تاراتپاۋعا جانە جويۋعا باعىتتالعان سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالار كەشەنىن;
5) وبا بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ءۇشىن مەديتسينالىق جاساقتاردى اشۋعا مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ دايىندىعىن قولداۋدى;
6) وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعىن تاراتپاۋ جانە جويۋ ءۇشىن اشىلعان مامانداندىرىلعان جاساقتاردىڭ مەديتسينالىق پەرسونالىن دايارلاۋدى;
7) وبانىڭ پروفيلاكتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقتىڭ ءبىلىمىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان سانيتاريالىق-اعارتۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدى قامتيتىن اۋماقتى سانيتاريالىق قورعاۋ جونىندەگى سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار جوسپارلارىن جانە جەدەل جوسپارلارىن ازىرلەيدى.
9. ءىس-شارالار جوسپارلارىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» 2001 جىلعى 23 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 27-بابى 1-تارماعىنىڭ 1-تارماقشاسىنا سايكەس جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بەكىتەدى.
10. مەديتسينالىق ۇيىمدار جىل سايىن جىلدىڭ اۋا رايى-كليماتتىق جاعدايلارىنا بايلانىستى اۋماقتىق وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى ايقىندايتىن ەپيدەميالىق ماۋسىم باستالعانعا دەيىن ءبىر ايدان كەشىكتىرمەي جىل سايىن حالىقتىڭ قاۋىپ توندىرەتىن كونتينگەنتتەرىن وباعا قارسى ۆاكتسيناتسيالاۋدى جۇرگىزەدى.
11. ۆەدومستۆولىق تيىستىلىگىنە جانە مەنشىك نىساندارىنا قاراماستان, مەديتسينالىق ۇيىمدار جانە جەكە مەديتسينالىق پراكتيكامەن اينالىساتىن تۇلعالار وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 1-قوسىمشادا كورسەتىلگەن حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان بەكىتكەن ادامداردىڭ وبامەن جانە تىرىسقاقپەن سىرقاتتانۋى نەمەسە كۇدىكتەنۋ تۋرالى ۇلگىلىك شۇعىل حابارلاۋ سحەماسىنا (بۇدان ءارى - ۇلگىلىك حابارلاۋ سحەماسى) سايكەس وبامەن سىرقاتتانۋ نەمەسە سىرقاتتانۋعا كۇدىكتەنۋدىڭ انىقتالعان ءاربىر جاعدايى تۋرالى ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىن, وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىن تەز ارادا حاباردار ەتەدى.
12. وباعا كۇدىكتەنۋ كەزىندەگى دالالىق, كلينيكالىق جانە پاتولوگيالىق-اناتوميالىق ماتەريالدى زەرتحانالىق زەرتتەۋدى كودەكستىڭ 144-بابى 6- تارماعىنا سايكەس حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان بەكىتەتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق نورمالاۋ قۇجاتتارىنا (بۇدان ءارى – نورمالاۋ قۇجاتتارى) سايكەس پاتوگەندىگى I ء(بىرىنشى) توپتاعى قوزدىرعىشتارمەن جۇمىس ىستەۋگە ورتالىق رەجيمدىك كوميسسيانىڭ رۇقساتى بار وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىنىڭ باكتەريولوگيالىق زەرتحانالارى ورىندايدى:
1) وبا قوزدىرعىشىنىڭ بار بولۋىنا كۇدىكتى ماتەريالدى زەرتحاناعا زەرتتەۋگە جەتكىزۋ كونتەينەرلەرمەن, بيكستەرمەن نەمەسە توڭازىتقىش-سومكەلەرمەن ىسكە اسىرىلادى;
2) زەرتحانادا وقشاۋلانعان وبا قوزدىرعىشى وسىرىندىلەرىن ۇيىمدار اراسىندا تاسىمالداۋ ارنايى پوشتامەن نەمەسە بيولوگيالىك قاۋىپسىزدىك تالاپتارىمەن تانىس ەكى ادام قولما-قول جۇزەگە اسىرادى, بۇل رەتتە ولاردىڭ بىرەۋىنىڭ مەديتسينالىق (بيولوگيالىق, ۆەتەريناريالىق) ءبىلىمى جانە پاتوگەندىگى I – II توپتاعى قوزدىرعىشتارمەن جۇمىس ىستەۋگە رۇقساتى بار بولادى.
13. وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى وزدەرىنە بەكىتىلىپ بەرىلگەن وبا بويىنشا ەنزووتيالىق اۋماقتا:
1) حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان بەكىتكەن جوسپارلارعا جانە باقىلاۋ ساندارىنا سايكەس ونىڭ ناتيجەلەرىن باعىنىستىلىعى بويىنشا, سونداي-اق ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق ورگاندارىنا, دەنساۋلىق ساقتاۋدى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جەرگىلىكتى ورگاندارىنا جانە اتقارۋشى بيلىكتىڭ جەرگىلىكتى ورگانىنا ۇسىنا وتىرىپ, ەپيزووتولوگيالىق زەرتتەۋ;
2) وباعا كۇدىكتەنۋ كەزىندە اۋىرعان ادامداردان الىنعان ماتەريالدى زەرتتەۋ;
3) ەپيدەميولوگيالىق كورسەتكىشتەر مەن باقىلاۋ تسيفلارىنا سايكەس جوسپارلى سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ورىنداۋ;
4) ەكسترەمالدى جاعدايلار تىركەلگەن كەزدە جوسپاردان تىس (شۇعىل) ءىس-شارالاردى وتكىزۋ – تۇيە وباسىمەن اۋىراتىن ادامنىڭ بولۋى, ستاتسيونارلىق جانە ۋاقىتشا ەلدى مەكەندەرگە, ادامنىڭ شارۋاشىلىق قىزمەتىنىڭ باسقا وبەكتىلەرىنە, كولىك ماگيسترالدارى جاقىن جەرلەردە ءجىتى جانە جايىلعان وبا ەپيزووتياسىن انىقتاۋ;
5) ەنزووتيالىق اۋماقتا ادامداردىڭ وبانى جۇقتىرۋ تاۋەكەلى توپتارىن انىقتاۋ جانە حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەسىنە اقپارات بەرۋ;
6) ەنزووتيالىق اۋماقتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن وبا كلينيكاسى, دياگنوستيكاسى, ەمدەۋ, سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ, ادامداردى ۆاكتسيناتسيالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وقىتۋ سەمينارلارى;
7) ۆەتەريناريا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ اۋماقتىق بولىمشىلەرى ماماندارىمەن تۇيەلەر وباسىنىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى جانە ولاردى ۆاكتسيناتسيالاۋ ادىستەمەسى بويىنشا سەمينارلار جانە نۇسقامالار;
8) وبانىڭ الدىن الۋ بويىنشا حالىقپەن سانيتاريالىق-اعارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ.
14. وبانىڭ تابيعي وشاقتارىندا جۇرگىزىلەتىن نەگىزگى الدىن الۋ ءىس-شارالارىنىڭ كولەمى مەن سيپاتىن حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ۆەدومستۆوسى ايقىندايدى.
15. وبانىڭ تابيعي وشاقتارى اۋماعىنداعى زاڭدى جانە جەكە تۇلعالاردىڭ وبەكتىلەرىندە:
1) كەمىرگىشتەردىڭ ەنۋى جانە تىرشىلىك ارەكەتى ءۇشىن جاعدايلاردى بولدىرماۋ ماقساتىندا ەلدى مەكەندەر مەن ۇيىمداردىڭ اۋماعىن كۇتىپ-ۇستاۋعا قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتاردى ورىنداۋ;
2) ەلدى مەكەننىڭ اۋماعىندا نەمەسە ولاردىڭ شەگىندە ورنالاسقان وبەكتىلەردە (ۇيىمداردا) دەراتيزاتسيالاۋدى جانە دەزينسەكتسيالاۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ;
3) سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىراتىن وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ, ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇيىمنىڭ اۋماعىنا جانە وندا ورنالاسقان وبەكتىلەرگە كىرۋى جانە دەراتيزاتسيالىق, دەزينسەكتسيالىق جۇمىستاردى جۇرگىزۋى;
4) وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىنىڭ, ءتيىستى اۋماقتاردا حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ جانە ءتيىستى ليتسەنزياسى بار ۇيىمدار ماماندارىنىڭ كۇشىمەن ءوز اۋماعىندا جانە وندا ورنالاسقان وبەكتىلەردە دەراتيزاتسيالاۋ جانە دەزينسەكتسيالاۋ جۇرگىزۋ;
5) وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى مەن ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى ماماندارىنىڭ حالىق اراسىندا وبامەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان نۇسقاۋلارىن مىندەتتى تۇردە ورىنداۋ قامتاماسىز ەتىلەدى.
16. تابيعي وشاقتىڭ اۋماعىنا جىبەرىلەتىن نەمەسە ونداعى جەكە تۇلعالارعا ەپيزووتيالىق جانە ەپيدەميالىق جاعداي اسقىنعان كەزدە وباعا قارسى ۆاكتسيناتسيالاۋ جۇرگىزىلەدى.
17. سونداي-اق ۆاكتسيناتسيالاۋعا جاتاتىن توپتاردى ۆاكتسيناتسيالاۋ جۇرگىزۋ مەرزىمدەرىن جانە ونى باقىلاۋدى وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى ايقىندايدى.
18. يممۋندىق-پروفيلاكتيكانى اۋماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جەرگىلىكتى ورگاندارى «قارسى پروفيلاكتيكالىق ەگۋ جۇرگىزىلەتىن اۋرۋلاردىڭ تىزبەسىن, ولاردى جۇرگىزۋ ەرەجەسىن جانە حالىقتىڭ جوسپارلى ەگىلۋگە جاتقىزىلاتىن توپتارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2009 جىلعى 30 جەلتوقسانداعى № 2295 قاۋلىسىنا سايكەس جانە ءوندىرۋشىنىڭ وباعا قارسى ۆاكتسينانى قولدانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىعىنا سايكەس جۇزەگە اسىرادى.
19. مەنشىك نىسانىنا جانە ۆەدومستۆولىق تيىستىلىگىنە قاراماستان, مەديتسينالىق ۇيىمدار:
1) وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىنىڭ ماماندارىنا جوعارى تەمپەراتۋرا, ليمفادەنتتەر جانە وباعا ءتان باسقا دا سيمپتومدارمەن قوسا جۇرەتىن اۋرۋلارمەن اۋىرىپ جازىلعان ادامداردى انىقتاۋ ءۇشىن مەديتسينالىق قۇجاتتار بەرۋدى;
2) وبامەن اۋىراتىن ناۋقاستار انىقتالعان جاعدايدا ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋگە اۋرۋحانالىق بازانىڭ (وبامەن اۋىرعان ناۋقاستارعا ارنالعان ينفەكتسيالىق ستاتسيوناردىڭ, بايلانىستا بولعان ادامدارعا ارنالعان يزولياتوردىڭ, پروۆيزورلىق ينفەكتسيالىق ستاتسيوناردىڭ) دايىندىعىن;
3) وبانىڭ ەپيدەميولوگياسى, كلينيكاسى, دياگنوستيكاسى جانە پروفيلاكتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ دايىندىعىن, وبامەن اۋىراتىن ناۋقاس (كۇدىكتى) انىقتالعان كەزدە العاشقى ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋدى جانە جۇرگىزۋدى;
4) وبامەن اۋىراتىن شارتتى ناۋقاستى ەنگىزۋ ارقىلى وقۋ جاتتىعۋلارىن (ساباقتاردى) ۇيىمداستىرۋدى جانە جۇرگىزۋدى;
5) وبا بويىنشا وشاقتىق اۋماقتاعى حالىقتىڭ, اسىرەسە تابيعاتتا وبانى جۇقتىرۋدىڭ جوعارى قاۋپى بولاتىن دەكرەتتەلگەن كونتينگەنتتەردىڭ سانى جانە تارالۋى تۋرالى مالىمەتتەر جيناۋدى;
6) تۇرعىلىقتى جەرلەرگە بارعان كەزدە ۆاحتالىق قىزمەتكەرلەردى مەديتسينالىق قاداعالاۋدى;
7) وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 2-قوسىمشادا كورسەتىلگەن مەديتسينالىق ۇيىمداردا, حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردا قورعانىش كوستيۋمدەرى, سىناما الۋعا ارنالعان, جەكە قورعانىش زاتتارى, دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارى جيىنتىقتارىمەن جانە تۇزدى ەرىتىندىلەرمەن قامتاماسىز ەتىلۋگە قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس قورعانىش كوستيۋمدەرىنىڭ, پەرسونالدىڭ جەكە پروفيلاكتيكا قۇرالدارىنىڭ, دەزينفەكتسيالىق قۇرالداردىڭ, سىناما الۋعا ارنالعان جيناقتاردىڭ, جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ, دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارى مەن تۇزدى ەرىتىندىلەردىڭ بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
20. كەمىرگىشتەر اراسىندا وبانىڭ ەپيزووتياسى انىقتالعان ورىنداردا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى اۋماقتىق كوميسسيالار وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىنىڭ ۇسىنىمى بويىنشا قاۋىپ توندىرەتىن اۋماقتا شارۋاشىلىق, ىزدەۋ جانە وزگە دە قىزمەتكە ۋاقىتشا شەكتەۋلەردى:
1) مالدى جايۋعا جانە ايداۋعا تىيىم سالۋ;
2) اڭشىلىق كاسىبىن جۇرگىزۋگە تىيىم سالۋ;
3) جاپپاي ءىس-شارالار جۇرگىزۋگە تىيىم سالۋ;
4) جەم-ءشوپتى, استىقتى جانە باسقا دا ەپيدەميالىق ماڭىزى بار جۇكتەردى ەپيزووتيالىق اۋماقتان تىس شىعارۋعا تىيىم سالۋ ەنگىزەدى.
21. اۋماقتىق ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ ورگاندارى, سونداي-اق مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق دارىگەرلەر وبامەن اۋىراتىن جانە كۇدىكتى تۇيەلەردى وقشاۋلايدى جانە ورتەۋ جولىمەن جويادى. وبامەن اۋىراتىن تۇيەلەرگە ەمدەۋ جۇرگىزىلمەيدى. تۇيەلەر ولگەن جانە اشىلعان ورىن دەزينفەكتسيالانادى.
22. ماجبۇرلىكتەن سويىلعان جانە ولگەن تۇيەلەردىڭ ولەكسەلەرىن وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمىنان كەلگەن ماماننىڭ قاتىسۋىمەن اشادى. سەكتسيالىق ماتەريالدى وباعا قارسى كۇرەس زەرتحاناسىندا وبا قوزدىرعىشىنىڭ بولۋىنا زەرتتەيدى.
23. ساۋ تۇيەلەردىڭ ءجۇنى ينسەكتيتسيدتەرمەن وڭدەلەدى, ەكى قاباتتالعان ورامامەن بۋىلادى جانە شەكتەۋ ءىس-شارالارى جويىلعاننان كەيىن ىستىق سۋمەن وڭدەۋ ءۇشىن جۋعا جىبەرەدى, ول تۋرالى «بەلارۋس رەسپۋبليكاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كەدەڭ اۋماعىنا ءۇشىنشى ەلدەردەن اكەلىنەتىن باقىلاۋداعى تاۋارلارعا بىرىككەن ۆەتەريناريالىق سەرتيفيكاتتاردىڭ نىساندارى تۋرالى» كەدەڭ وداعى كوميسسياسىنىڭ 2011 جىلعى 7 ساۋىردەگى № 607 شەشىمىمەن بەكىتىلگەن ۆەتەريناريالىق سەرتيفيكاتتا (№32 نىسان) ءتيىستى بەلگى قويىلادى. الدىن الا ۆەتەريناريالىق كۋالاندىرۋسىز ولگەن تۇيەلەردەن الىنعان تەرى مەن ءجۇنىن ورتەيدى.
24. وبا ەپيزووتياسىنىڭ ءوتۋى كەزەڭىندە ءاربىر تۇيە ۆەتەريناريالىق باقىلاۋعا جاتادى. بۇل ۋاقىتتا دياگنوزى انىقتالماعان اۋرۋ تۇيەلەردى سويۋعا تىيىم سالىنادى. ساۋ جانۋارلاردى سويۋ جانۋارلاردى ون كۇن باقىلاعاننان كەيىن ۆەتەريناريالىق دارىگەردىڭ رۇقساتىمەن جۇرگىزىلەدى, ولگەن جانە ماجبۇرلىكتەن سويىلعان تۇيەلەر وبا قوزدىرعىشىنا زەرتتەلەدى.
25. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق اۋماعىندا تۇيەلەردى پروفيلاكتيكالىق ۆاكتسيناتسيالاۋدى ءوندىرۋشىنىڭ وباعا قارسى ۆاكتسينانى قولدانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىعىندا كوزدەلگەن تارتىپپەن جانە مەرزىمدە ۆەتەريناريا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ باقىلاۋىمەن ۆەتەريناريا ماماندارى جۇرگىزەدى. ۆاكتسيناتسيالانعان جانۋارلاردى باقىلاۋ 14 كۇن بويى جۇرگىزىلەدى.
26. جانۋارلاردى وباعا قارسى ۆاكتسيناتسيالاۋ جۇرگىزۋدى ۆاكتسيناتسيالانعان جانۋارلاردىڭ سانىن, ۆاكتسينانىڭ, ءوندىرۋشى كاسىپورىننىڭ تولىق اتاۋىن, سەرياسى مەن باقىلاۋ نومىرلەرىن, دايىندالعان كۇنى مەن جۇمسالعان ۆاكتسينانىڭ سانىن كورسەتە وتىرىپ, نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ تىزىلىمىندە № 9342 بولىپ تىركەلگەن «ۆەتەريناريالىق ەسەپ پەن ەسەپتىلىك نىساندارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 25 اقپانداعى № 16-07/114 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن ۆەتەريناريالىق–پروفيلاكتيكالىق iس–شارالاردى جازۋ جۋرنالىندا (№ 1-ۆەت نىسان) رەسىمدەيدى. جۋرنالعا مال يەسى قول قويعان ۆاكتسيناتسيالانعان جانۋارلاردىڭ ءتىزىمى قوسا بەرىلەدى.
27. ءتيىستى اۋماقتاردىڭ مەملەكەتتىك ۆەريناريالىق-سانيتاريالىق ينسپەكتورلارىنىڭ, سونداي-اق ۆەتەريناريا سالاسىندا قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بولىمشەلەرىنىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قۇرعان مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق ۇيىمداردىڭ تالابى بويىنشا جانۋارلار وباعا قارسى پروفيلاكتيكالىق ۆاتسيناتسيالاۋعا اكەلىنەدى.
28. جاڭادان ساتىپ الىنعان جانۋارلار تۋرالى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ءتيىستى اۋماقتاردىڭ مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق ينسپەكتورلارىن, سونداي-اق ۆەتەريناريا سالاسىندا قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بولىمشەلەرىن, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قۇرعان مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق ۇيىمداردى حاباردار ەتۋى قاجەت.
29. ءتيىستى اۋماقتىڭ مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق ينسپەكتورىنىڭ, سونداي-اق ۆەتەريناريا سالاسىندا قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بولىمشەسىنىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قۇرعان مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق ۇيىمداردىڭ رۇقساتىنسىز تۇيەلەردى ماجبۇرلىكتەن سويۋعا تىيىم سالىنادى.
30. جانۋارلاردىڭ سىرقاتتانۋ, ماجبۇرلىكتەن سويىلۋ نەمەسە ءولۋ جاعدايلارى تۋرالى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ءتيىستى اۋماقتىڭ ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق ينسپەكتورىنا تەز ارادا حابارلايدى.
31. مال شارۋاشىلىعى ءونىمى مەن شيكىزاتىن دايىنداۋ, قايتا وڭدەۋ, وتكىزۋ بويىنشا ۇيىمداردا جىل سايىن جانە جۇمىسقا قابىلداۋ كەزىندە وندىرىستىك قىزمەتى مالدى باعۋمەن, كۇتىپ-ۇستاۋمەن جانە وسىرۋمەن, مال شارۋاشىلىعى شيكىزاتى مەن ءونىمىن ساقتاۋمەن, تاسىمالداۋمەن, قايتا وڭدەۋمەن جانە وتكىزۋمەن بايلانىستى قىزمەتكەرلەردى وبانىڭ پروفيلاكتيكاسى قاعيدالارىنا وقىتۋ جۇرگىزىلەدى.
32. اۋماقتىق ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق باقىلاۋ ورگاندارى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىن وبا سيمپتومدارى بار تۇيەلەردىڭ اۋرۋىنىڭ بارلىق جاعدايلارى, اۋرۋدىڭ بەلگىسىز كلينيكالىق كورىنىسى بار جانە تۇيەلەردىڭ بەلگىسىز سەبەپتەرمەن ولگەن بارلىق جاعدايلارى تۋرالى حاباردار ەتەدى.
33. حالىقارالىق تاسىمالداردى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدار, كولىك قۇرالدارىنىڭ يەلەرى جانە مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ باسشىلارى وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى مەن سانيتاريالىق-كارانتيندىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى ماماندارىنىڭ ەپيزووتولوگيالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن ۇيىمنىڭ اۋماعىنا, وبا بويىنشا قولايسىز ەلدەردەن كەلگەن كولىك قۇرالدارىنا, سونداي-اق جۇكتەر مەن تاۋارلاردى ۋاقىتشا ساقتاۋ ءۇي-جايلارىنا كىرۋىنە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
34. حالىقارالىق تاسىمالداردى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدار جانە كولىك قۇرالدارىنىڭ يەلەرى مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە سانيتاريالىق-كارانتيندىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن لاۋازىمدى تۇلعانىڭ شەشىمى بويىنشا وبانى جۇقتىرۋعا كۇدىكتى كەلگەن كولىك قۇرالىن سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) وباعا قارسى كۇرەس ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ءۇشىن سانيتاريالىق تۇراققا (ايلاققا, تۇيىققا, الاڭعا) جىبەرەدى.
35. ۇيىمداستىرۋ-قۇقىقتىق نىسانىنا جانە مەنشىك نىسانىنا قاراماستان, زاڭدى جانە جەكە تۇلعالار مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتتەرى شەگىنەن تىس جەرلەردە تاۋارلارى مەن جۇكتەرى بار كونتەينەرلەر مەن ليحتەرلەردى العاننان جانە اشقاننان كەيىن ولاردا كەمىرگىشتەر نەمەسە ولاردىڭ تىرشىلىك ەتۋ ىزدەرى, سونداي-اق ەكتوپارازيتتەر انىقتالعان كەزدە ول تۋرالى تەز ارادا ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىن حاباردار ەتەدى.
36. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنا ۆەتەريناريالىق سەرتيفيكاتسىز اكەلىنگەن تەرىسى باعالى اڭداردىڭ (سارىشۇناق, سۋىر جانە باسقالارى) تەرىلەرى «ۆەتەريناريا تۋرالى» 2002 جىلعى 10 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس جويىلۋعا جاتادى.
37. العاشقى ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار ناۋقاستا وباعا كۇدىك پايدا بولعاننان كەيىن نەمەسە وبامەن سىرقاتتانۋعا كۇدىكتى ادام قايتىس بولعاننان كەيىن وشاقتى رەسمي اشقانعا دەيىن جۇرگىزىلەدى.
38. العاشقى ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالارعا مىنالار جاتادى:
1) ۇلگىلىك حابارلاۋ سحەماسىنا سايكەس وباعا كۇدىكتى ناۋقاس نەمەسە قايتىس بولعان ادام انىقتالعانى تۋرالى تەز ارادا اقپارات بەرۋ;
2) ناۋقاستى وقشاۋلانعان پالاتاعا نەمەسە (بوكسقا) ەمدەۋگە جاتقىزۋ, ءمايىتتى مايىتحاناعا جەتكىزۋ نەمەسە (ولاردى مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جەتكىزۋ مۇمكىن بولماعان جاعدايدا) سول جەردە ناۋقاستى نەمەسە ءمايىتتى جانە ولارمەن بايلانىستا بولعان ادامداردى سارالاپ وقشاۋلاۋ;
3) وقشاۋلاۋ جانە كەزەك كۇتتىرمەيتىن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جاعدايلارىن, جەكە قاۋىپسىزدىگىن ء(بىرىنشى تيپتەگى قورعانىش كوستيۋمىن قولدانۋ) قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى ساقتىق شارالارىن ساقتاي وتىرىپ, مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ينفەكتسيالىق اۋرۋلار بولىمشەسىنە ناۋقاستى تاسىمالداۋ; ناۋقاستى تاسىمالداۋ مۇمكىندىگى نەمەسە قاجەتتىلىگى بولماعان كەزدە (وبانىڭ وكپە نەمەسە ىشەك تۇرىنە كۇدىكتەنگەندە, اۋىر جاعدايى, مامانداندىرىلعان ارنايى كولىكتىڭ بولماۋى) ونىڭ تۇراتىن جەرىنە ماماندار بريگاداسى شاقىرىلادى;
4) ەپيدەميولوگيالىق انامنەز جيناۋ;
5) ناۋقاستىڭ ء(مايىتتىڭ) بولعان ورنىن, ونىڭ ىشىندە ونى تاسىمالداعان قۇرالداردى, سونداي-اق جۇقپالى بولۋى مۇمكىن باسقا دا وبەكتىلەردى دەزينفەكتسيالاۋ.
39. وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعى توتەنشە جاعدايلار بويىنشا اۋماقتىق كوميسسيانىڭ ارنايى شەشىمىمەن «وبا» (راستالعان جاعداي) دياگنوزى رەسمي قويىلعاننان كەيىن اشىلادى. وسى شەشىممەن وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمىنىڭ نەمەسە ءتيىستى اۋماقتاعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ تاجىريبەلى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتارىنان وشاقتىڭ باستىعى سايلانادى, سونداي-اق وشاق شتابى قۇرىلادى, سونىڭ باسشىلىعىمەن تومەندە باياندالعان ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلادى.
40. وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعىنداعى سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالار ۇيىمداستىرۋ جانە فۋنكتسيونالدىق جاعىنان بايلانىستى - وشاقتى تاراتپاۋ جانە ونى جويۋ دەگەن ەكى بولىمنەن تۇرادى.
41. وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعىن تاراتپاۋ جانە جويۋ بويىنشا ءىس-شارالار ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتىڭ كارانتيندىك جانە اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالاردىڭ اكەلىنۋى مەن تارالۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا بەكىتىلگەن جوسپارىنا سايكەس ۇيىمداستىرىلادى جانە جۇرگىزىلەدى.
42. ءىس-شارالاردىڭ كولەمى مەن سيپاتى وبا جاعدايىنىڭ انىقتالعانى تۋرالى قورىتىندىنى العاننان كەيىن تەز ارادا جۇرگىزىلەتىن ەپيدەميولوگيالىق تەكسەرۋ دەرەكتەرىمەن ايقىندالادى.
43. وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعى ايماعىنداعى شەكتەۋ ءىس-شارالارى, ونىڭ ىشىندە كارانتين كودەكستىڭ 150-بابى 4-تارماعىندا كوزدەلگەن تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.
44. وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعىندا شەكتەۋ ءىس-شارالارىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن باسقا ۆەدومستۆولاردىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارىن تارتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ءۇي جانۋارلارىن باقىلاۋ ماسەلەلەرى توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى اۋماقتىق كوميسسيانىڭ قاراماعىندا بولادى جانە اۋماقتىق ءىس-شارالار جوسپارىنا سايكەس جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ورگاندارىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا شەشىلەدى.
45. ەپيدەمياعا قارسى جۇمىس رەجيمىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى جەدەل جۇرگىزۋ ماقساتىندا مەديتسينالىق جاساقتاردىڭ پەرسونالى وبانىڭ ەپيدەميا وشاعىندا ونىڭ اشىلعان ساتىنەن باستاپ رەسمي تۇردە جابىلۋىنا دەيىن كازارمالىق جاعدايعا اۋىسادى.
46. وبا وشاعىن تاراتپاۋ بويىنشا ءىس-شارالار ناۋقاستان نەمەسە مايىتتەن ادامعا جۇعۋىنىڭ الدىن الۋعا جانە بيولوگيالىق جانە بيولوگيالىق ەمەس سيپاتتاعى زالالدانعان وبەكتىلەردىڭ اۋماقتىق تارالۋىن شەكتەۋگە باعىتتالعان. وشاقتى تاراتپاۋ مىناداي كەزەڭدەردە جۇزەگە اسىرىلادى:
1) وبامەن اۋىراتىن ناۋقاستى انىقتاۋ;
2) وبامەن اۋىراتىن ناۋقاستى ەمدەۋگە جاتقىزۋ;
3) وبادان قايتىس بولعان ادامداردى انىقتاۋ;
4) وبادان قايتىس بولعان ادامداردىڭ مايىتتەرىن جەرلەۋ;
5) وبامەن زالالدانعان وبەكتىلەرمەن بايلانىستا بولعان ادامداردى انىقتاۋ جانە وقشاۋلاۋ;
6) كارانتيندىك ءىس-شارالاردىڭ جانە ولاردى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىلىگىن, مەرزىمدەرى مەن كولەمىن ايقىنداۋ;
7) وباعا كۇدىكتى سيمپتومدارى بار ادامداردى پروۆيزورلىق ەمدەۋگە جاتقىزۋ;
8) ناۋقاستاردى وقشاۋلاۋدى جانە وبانىڭ دياگنوستيكاسىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە قارالۋ كەزىندە جانە تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بويىنشا تۇرعىنداردى مەديتسينالىق باقىلاۋ;
9) اعىمداعى جانە قورىتىندى دەزينفەكتسيالاۋ جۇرگىزۋ.
47. وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعى:
1) وبامەن اۋىراتىن ناۋقاستى (ناۋقاستاردى) ەمدەگەننەن جانە ەمدەپ شىعارعاننان كەيىن;
2) زالالدانعان وبەكتىلەرمەن بايلانىستا بولعان ادامداردى پروفيلاكتيكالىق ەمدەگەننەن جانە ەمدەپ شىعارعاننان كەيىن;
3) دەراتيزاتسيا, دەزينسەكتسيا جانە قورىتىندى دەزينفەكتسيا بويىنشا جۇمىس اياقتالعاننان كەيىن جويىلعان بولىپ ەسەپتەلەدى.
48. ەمدەۋ اياقتالعاننان كەيىن پاتسيەنتتى مىناداي شارتتار ساقتالعان كەزدە:
1) اۋرۋدىڭ كلينيكالىق سيمپتومدارى بولماعاندا;
2) قاننىڭ جانە ءزاردىڭ زەرتحانالىق تالداۋلارى قالىپتى بولعاندا;
3) وبانىڭ تەرىلىك, انگينوزدى جانە بۋبوندى تۇرلەرىندە 6 كۇن ىشىندە نەمەسە وكپە جانە سەپتيكالىق تۇرلەرىندە, سونداي-اق مەنينگيت جانە ىشەك اسقىنۋلارىندا 10 كۇن ىشىندە دەنە قىزۋى تۇراقتى قالىپتى بولعاندا;
4) انتيبيوتيكتىك تەراپيا اياقتالعاننان كەيىن ءبىر تاۋلىكتەن سوڭ الىنعان ماتەريالدىڭ باكتەريولوگيالىق زەرتتەۋىنىڭ ءبىر جولعى تەرىس ناتيجەسى بولعاندا شىعارادى.
49. شىعارىلعاننان كەيىن رەكونۆالەستسەنت ءۇش اي بويى ديسپانسەرلىك باقىلاۋعا جاتادى.
50. ەپيدەميولوگيالىق وشاق بولعان كەزەڭدە مەديتسينالىق ۇيىمدار:
1) اۋلالىق تەكسەرۋ نىسانىندا حالىققا مەديتسينالىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە حالىققا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە وبانىڭ سيمپتومدارى بار ناۋقاستاردى انىقتاۋدى جانە العاشقى ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار جۇرگىزۋدى;
2) وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى نەمەسە ءتيىستى اۋماقتاردا حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالار زەرتحاناسى ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن مەديتسينالىق ۇيىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ناۋقاستان ماتەريال الۋىن;
3) ناۋقاستاردى مامانداندىرىلعان اۆتوكولىكپەن تاسىمالداۋدى, ولاردى ەمدەۋگە جاتقىزۋدى, كلينيكالىق-ەپيدەميولوگيالىق جانە زەرتحانالىق زەرتتەۋدى, ەمدەۋدى, سونداي-اق اعىمدىق دەزينفەكتسيالاۋ جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرۋدى;
4) ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولعان ادامداردى وقشاۋلاۋدى, تەكسەرۋدى جانە جەدەل پروفيلاكتيكانى;
5) وبانىڭ سيگنالدىق بەلگىلەرى بار بارلىق ناۋقاستاردى پروۆيزورلىق ەمدەۋگە جاتقىزۋدى; بارلىق ينكۋباتسيالىق كەزەڭ ىشىندە مەديتسينالىق باقىلاۋ جانە جەدەل پروفيلاكتيكا جۇرگىزە وتىرىپ, بايلانىستا بولعان ادامداردى وقشاۋلاۋ;
6) پاتولوگيالىق-اناتوميالىق دياگنوزدى بەلگىلەۋ جانە زەرتتەۋ ءۇشىن ءتيىستى ماتەريالدى الۋ ماقساتىندا ەتيولوگياسى بەلگىسىز ءجىتى ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردان قايتىس بولعان, وبا اۋرۋىنىڭ بار بولۋىنا كۇدىكتى ادامداردى, سونداي-اق مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنبەگەن ادامداردىڭ تەز ارادا قايتىس بولۋىنىڭ بارلىق جاعدايلارىندا پاتولوگيالىق-اناتوميالىق سويۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
51. وبادان قايتىس بولعانداردى سويۋ, ولاردان وباعا زەرتتەۋ ءۇشىن ماتەريال الۋ جانە ونى مامانداندىرىلعان زەرتحانالارعا تاسىمالداۋدى وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىنىڭ ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزەدى.
52. ءمايىتتى جەرلەۋ ورنىنا تاسىمالداۋ نورمالاۋ قۇجاتتارىنا سايكەس جيناقتالعان I تيپتەگى قورعانىش كيىمىندەگى ەۆاكۋاتورلار بريگاداسى بولىنگەن كولىكپەن مەتالل نەمەسە اعاش تابىتتا جۇرگىزەدى.
53. وبادان قايتىس بولعان ادامدى جەرلەۋ وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمى مامانىنىڭ قاتىسۋىمەن اۋماقتىڭ كوممۋنالدىق قىزمەت كۇشتەرىمەن ورتاق زيراتتا جەرگىلىكتى ءدىني-ەتنوستىق داستۇرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, جۇرگىزىلەدى.
54. ۆەدومستۆولىق تيىستىلىگى جانە مەنشىك نىسانىنا قاراماستان, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار وبانىڭ ەپيدەميالىق وشاعىندا وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا سايكەس ەپيدەميالىق وشاقتا وبا اۋرۋىنىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
3. تىرىسقاقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا جانە جۇرگىزۋگە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار
55. سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالار وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 3-قوسىمشادا كورسەتىلگەن تىرىسقاق ۆيبريونىنا نەگىزدەلگەن اۋرۋلار سىنىپتاماسىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى.
56. ءتيىستى اۋماقتاعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ جەرگىلىكتى ورگاندارىمەن جانە اۋماقتىق وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارىمەن بىرلەسىپ تىرىسقاق بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالار جوسپارلارىن ازىرلەۋگە قاتىسادى, ولاردى جاساۋ كەزىندە مىنالار ەسكەرىلەدى:
1) تىرىسقاقتىڭ اكەلىنۋىن جانە قورشاعان ورتا وبەكتىلەرىنەن تىرىسقاق ۆيبريوندارىنىڭ ءبولىنۋىن تالداۋ دەرەكتەرى;
2) كليماتتىق-گەوگرافيالىق ەرەكشەلىكتەر;
3) تىرىسقاق بويىنشا قولايسىز ەلدەرمەن, باستاۋىن شەتەلدەن الاتىن سۋ قويمالارىمەن كورشىلەستىك;
4) كولىك بايلانىسى;
5) كوشى-قون پروتسەستەرى;
6) اۋماقتىڭ سانيتاريالىق-گيگيەنالىق جاعدايى (سۋمەن جابدىقتاۋ, كارىز, سانيتاريالىق تازالاۋ);
7) رەكرەاتسيالىق (دەمالىس ورىندارى, جاعاجايلار, اكۆاپاركتەر, باسسەيندەر جانە باسقالارى) جانە تۇرمىستىق سۋدى پايدالانۋدىڭ سيپاتى مەن شارتتارى;
8) حالىقتىڭ ادەت-عۇرىپتارى.
57. ءىس-شارالار جوسپارلارىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» 2001 جىلعى 23 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 27-بابى 1-تارماعىنىڭ 1-تارماقشاسىنا سايكەس جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بەكىتەدى.
58. تىرىسقاق بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالار جوسپارلارى مىنالاردى:
1) تىرىسقاق بويىنشا ەپيدەميالىق اسقىنۋلار جاعدايىندا مەديتسينالىق, سانيتاريالىق-پروفيلاكتيكالىق, اۋماقتىق وباعا قارسى كۇرەس ۇيىمدارى مەن ۆەدومستۆولىق مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ دايىندىعىن جانە ءوزارا ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن;
2) تىرىسقاقتىڭ, باسقا دا ىشەك ينفەكتسيالارىنىڭ بەرىلۋ جولدارى مەن فاكتورلارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنىڭ (اكەلىنۋىنىڭ) الەۋەتتى قاۋىپتىلىك دارەجەسىن ەسكەرە وتىرىپ, تىرىسقاقتى تۇراقتى ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى;
3) تىرىسقاق وشاعىن ۋاقتىلى وقشاۋلاۋعا جانە جويۋعا باعىتتالعان, سونداي-اق تىرىسقاقتىڭ ءبىرلى-جارىم جانە جاپپاي تۋىنداۋ جاعدايلارى مۇمكىندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, سول ءۇشىن قاجەتتى كۇشتەر مەن قۇرالداردى ەسەپتەي وتىرىپ, سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار كەشەنىن;
4) تىرىسقاق بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى (پروفيلاكتيكالىق) ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋگە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋدى;
5) تىرىسقاق بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ ءۇشىن مەديتسينالىق جاساقتاردى اشۋعا مەديتسينالىق ۇيىم
• 28 ءساۋىر, 2016
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №131
سوڭعى جاڭالىقتار
تاعزىم • بۇگىن, 21:32
سوڭعى ەكى ايدا ەلىمىزگە قانشا ادام كوشىپ كەلدى؟
قازاقستان • بۇگىن, 21:25
UAE SWAT Challenge: قازاقستان كوماندالارى ءتۋرنيردىڭ بارلىق جۇلدەلى ورىندارىن يەلەندى
بايقاۋ • بۇگىن, 20:45
ازيا چەمپيوناتى: قازاقستان قۇراماسى نىسانا كوزدەۋدەن بەس مەدالعا يە بولدى
سپورت • بۇگىن, 20:27
6 ملرد تەڭگە جىمقىرعان قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ باسشىسى ۇستالدى
وقيعا • بۇگىن, 19:44
ەلەنا رىباكينا WTA رەيتينگىندە ءوز ورنىن ساقتاپ تۇر
تەننيس • بۇگىن, 19:22
مادەنيەت • بۇگىن, 19:12
فرانسيس پۋلەنكتىڭ «ادام داۋىسى» مونووپەراسى العاش رەت قازاق تىلىندە قويىلادى
مادەنيەت • بۇگىن, 19:00
باس رەداكتورلار كلۋبى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدايتىنىن مالىمدەدى
اتا زاڭ • بۇگىن, 18:40
مۇقاعالي رۋحىنا ارنالعان تاعىلىمدى كەش ءوتتى
پوەزيا • بۇگىن, 18:25
الماتىلىق جاستار جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدادى
اتا زاڭ • بۇگىن, 18:15
ماۋلەن اشىمباەۆ: مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەفورمالارى جالپىۇلتتىق بىرلىكتى تالاپ ەتەدى
سەنات • بۇگىن, 17:59
قازاقستاندا ءبىر پالاتالى قۇرىلتايدى ىقتيمال تاراتۋ تەتىگىن نەعۇرلىم يكەمدى ەتۋ ۇسىنىلدى
اتا زاڭ • بۇگىن, 17:58
