21 ءساۋىر, 2016

بەدەلدى ۇيىمنىڭ ءبىر بەلەسى

756 رەت
كورسەتىلدى
10 مين
وقۋ ءۇشىن
ERA_8501 (10)كەشە استانادا رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ VII سەزى بولىپ ءوتتى. وعان ەل وڭىرلەرىنەن كەلگەن 101 ارداگەر, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. بەس جىلدا ءبىر وتەتىن سەزدە وسى كەزەڭ ارالىعىندا ۇيىمدا اتقارىلعان جۇمىستارعا تالداۋ جاسالىپ, الداعى كەزەڭنىڭ مىندەتتەرى بەلگىلەندى. سونداي-اق, ارداگەرلەر ۇيىمى ورتالىق كەڭەسىنىڭ جاڭا قۇرامى سايلاندى. سەزد جۇمىسىنا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىن  دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا ءدۇي­سەنوۆا وقىپ بەردى. «نۇر وتان» پارتياسىنان جولدانعان قۇتتىقتاۋ حات تا وقىلدى. ورتالىق كەڭەس توراعاسى ومىرزاق وزعانباەۆ سەزدە جاساعان ەسەپتى بايانداماسىن ەكى تىلدە بىردەي ءوربىتىپ وتىردى. كەمەلدەنگەن ەلدىڭ, كوركەيگەن جەردىڭ بەرەكەلى بەينەسىن تانىتقان تاۋەلسىز قازاقستانداعى قارا شاڭىراقتىڭ ءبىرى – رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى. وتىز جىلعا جۋىق تاريحى بار, تاۋەلسىزدىكتىڭ زامانداسى ىسپەتتەس ارداگەرلەر ۇيىمى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن ءبىر­گە كەلەدى. ەلدىك مۇددەگە بايلانىستى تۋىنداعان حالىقتىق ءمانى بار ءىس-قي­مىلدارعا تۇشىمدى پىكىرىن ايتىپ, تالعامدى جاۋاپتارى ەلباسىنىڭ ساياساتىمەن ارقاشاندا ۇندەسىپ ءارى ساباقتاسىپ جاتىر. ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي دامۋى­مەن, وزگەرىستەرىمەن, جاڭارتۋلارىمەن قاتار قوزعالىسقا ءتۇسىپ, بەلسەندىلىك تانىتىپ كەلە جاتقان ارداگەرلەر ۇيىمى بەلگىلى بەدەلگە يە بولدى, دەپ جەلدىرتە باستاعان توراعا اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالىپ ءوتتى. ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ قۇرىلعانىنا 30 جىلداي ۋاقىت بولعان ەكەن. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ۇيىمداعى ىشكى جۇمىستار رەتتەلىپ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, كوم­پانيالارمەن, دەمەۋشىلەرمەن, جاس ۇرپاقپەن ىنتىماقتاستىق جولعا قويىل­عان. سونىمەن قاتار, ۇيىم ءدىني ءبىر­لەستىكتەرمەن, ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتورمەن ءوزارا قارىم-قاتىناسىن نىعايتا تۇسكەن. وسى رەتتە بايانداماشى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ ارداگەرلەردىڭ تالاپ-تىلەگىنە مۇقيات قارايتىندىعىن ايتىپ, وسىنىڭ ناتيجەسىندە ۇيىم كوتەر­گەن بىرقاتار ماسەلەلەردىڭ تابىستى شەشىلگەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار, اتالعان مينيسترلىككە مەديتسينا سالاسىن جاقسارتۋ تۋرالى ءبىراز ۇسىنىستار بار ەكەندىگىن دە جەتكىزدى. بۇۇ-نىڭ مالىمەتى بويىنشا, 2050 جىلعا تامان قازاقستانداعى جاسى ۇلعايعان ارداگەرلەردىڭ سانى 2,7 ەسە كوبەيەتىندىگى بەلگىلى بولىپ وتىر. دەمەك, ولاردى ەمدەيتىن مامانداندىرىلعان اۋرۋحانالار مەن مەدبيكەلەر كۇتىمى جاعدايىن دا كۇشەيتە ءتۇسۋ قاجەت. وسىعان وراي, الماتى قالاسىنداعى ارداگەرلەرگە ارنالعان گوسپيتالدىڭ قايتا قۇرۋ جۇمىستارىن جەدەلدەتۋ, استانا قالاسىنداعى ورتالىق گوسپيتالدىڭ قامتۋ كولەمىن كەڭەيتۋ جونىندە ۇسىنىس جاسالدى. ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ جۇمى­سىنا كومەك كورسەتىپ جۇرگەن ازاماتتار ەسىمى دە ەسكەرۋسىز قالعان جوق. الما­تى قالاسى مەدەۋ اۋدانىندا بۇرىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى بولىپ ىستەگەن تالاپقالي ىزمۇحامبەتوۆتىڭ ءوز باستاماسىمەن قوعامدىق نەگىزدە جۇمىس ىستەيتىن كوميتەت قۇرىپ, 150-گە جۋىق زەينەتكەرلەرگە دارىگەرلىك كومەك كورسەتىپ وتىرعاندىعى اتالىپ ءوتتى. ەلىمىزدە جەڭىس مەرەكەسى مەن قارتتار كۇنىنىڭ قارساڭىندا ارداگەرلەرگە ماتە­ريالدىق-تەحنيكالىق تۇرعىدان كومەك كورسەتۋ داستۇرگە ەنىپ وتىر. 8 وبلىس ورتالىعىندا, 63 اۋدان مەن قالادا ارداگەرلەر ءۇيى اشىلىپ, جۇمىس ىستەۋدە. استانا مەن پاۆلودار قالالارىنداعى شاعىن اۋدانداردا ارداگەرلەرگە ارنال­عان شاعىن ورتالىقتار قىزمەتى ۇيىم­داستىرىلعان. قارت ادامدارعا قامقورلىق كورسەتۋدە سولتۇستىك قازاق­ستان, پاۆ­لو­دار, قوستاناي, اتىراۋ وبلىس­تارىندا جانە استانا قالاسىندا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وبلىستارىندا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ارداگەرلەر ءۇيىن سالۋ جونىندەگى شەشىمى ورىن­دالماي قالعان ەكەن. 20 اۋداندا جانە باستاۋىش ۇيىمداردىڭ 90 پايى­زىندا ارداگەرلەرگە ارنالعان ورىن-جاي قاراستىرىلماي وتىر. مۇنداي وبلىستارعا جىلىنا ەكى رەت قارتتار مەن ارداگەرلەرگە ارناپ قايىرىمدىلىق سەنبىلىكتەرىن وتكىزەتىن, ءار جىل سايىن ارداگەرلەر ۇيىمدارىنىڭ ەسەبىنە 80 ميلليون تەڭگەنىڭ اۋدارىلۋىنا ىقپال ەتەتىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسى ۇلگى ەتىپ كورسەتىلدى. مۇندا, ارينە, اتالعان وبلىستا ارداگەرلەر ۇيىمىنا جەتەكشىلىك جاساپ وتىرعان ەسكەندىر يسماق ۇلىنىڭ دا ۇلەسى بار. ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن قارىم-قاتىناسى جاقسى جولعا قويىلعان. ولاردا ارداگەرلەر تاقىرىبىنا ارنالعان ماتە­ريال­­دار سانى ارتىپ كەلەدى. جەڭىس مەرە­­كەسىن كورسەتۋگە بارلىق باق-تار اتسا­لىسادى. بايانداماشى وسى رەتتە جاڭا­دان قۇرىلعان ەلەكتروندى اقپارات قۇرال­دارىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ ءالى دە جەتكىلىكسىز ەكەندىگىن اشىپ ايتتى. سوڭعى بەس جىلدا ورتالىق كەڭەس وبلىستىق ۇيىمدارمەن بىرلەسە وتىرىپ, 4 وڭىرارالىق جانە 3 رەسپۋبليكالىق سەمينار مەن جينالىستار ۇيىمداستىردى. وسى باسقوسۋلاردىڭ بارلىعىندا ارداگەرلەر ۇيىمدارىنىڭ جۇمىستارىن ودان ءارى جاقسارتۋدىڭ جولدارى قاراستىرىلىپ, تاجىريبەلەر الماسىلدى. ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ كادرلىق ساياساتى كۇشەيتىلىپ, 7 مىڭنان استام وقىپ-ۇيرەنۋ شارالارى وتكىزىلدى. بۇل شارالارعا 100 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى. ارداگەرلەر ەل ومىرىندە وتەتىن ساياسي, مادەني شارالارعا بەلسەندىلىكپەن قاتىسىپ كەلەدى. جەكەلەگەن ارداگەرلەر ۇستىمىزدەگى جىلى وتكەن پارلامەنت ءماجىلىسى مەن جەرگىلىكتى ءماسليحاتتار سايلاۋىندا دەپۋتاتتىق مانداتقا يە بولدى. جاستار ۇيىمدارىمەن قارىم-قا­تىناس, حالىق اراسىنداعى پاتريوتتىق جۇمىس­تار ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ قىزمەتىندە ەرەكشە ورىن الادى. بۇل رەتتە ۇيىم مۇشەلەرى ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى. ەلىمىزدە جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنىڭ تويلانۋى ءپاتريوتيزمنىڭ وزىندىك ءبىر ۇلگىسى بولسا, ارداگەرلەر وسى ءىستىڭ بەلورتاسىندا ءجۇردى. 50 مىڭنان استام ارداگەر قاتىس­قان «قايران ەرلەر, قاھارمان ارداگەرلەر!» تاقىرىبىمەن وتكەن ارداگەرلەر فەستيۆالى ەل ىشىندە ۇلكەن ىنتا تۋدىردى. فەستيۆال قورىتىندىسىندا 41 ارداگەر لاۋرەات اتاعىنا يە بولسا, 103 ادام ارداگەرلەردىڭ ورتالىق كەڭەسى مەن مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ العىس حاتتارىمەن ماراپاتتالدى. بايانداماشى مەملەكەت, قوعام تاراپىنان ارداگەرلەر مەن قارتتارعا, زەينەتكەرلەرگە ءتۇرلى قامقورلىقتاردىڭ جاسالىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. ءما­سەلەن, ەسەپتى كەزەڭ ىشىندە زەينەتاقى كولەمى 45 پايىزعا, جاردەماقى كولەمى 35 پايىزعا وسكەن. ەلىمىزدە تولەنەتىن زەينەتاقى كولەمى كورشى مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر ارتىق. مۇنىڭ سىرتىندا جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندار ارداگەرلەر ءۇشىن قوسىمشا جەڭىلدىكتەر ۇسىنىپ وتىرادى. ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالعان ەمەس. ماسەلەن, سوڭعى بەس جىلدا ەلىمىزدە 1 ميلليوننان استام قارت ادامعا 8,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ كومەگى كورسەتىلگەن ەكەن. بۇل ورايدا اس­تانا, الماتى قالالارى, اقمولا, شى­عىس قازاقستان, قاراعاندى, پاۆلودار, سول­تۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا تيا­ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. دەگەنمەن, الەمدى كەرنەگەن داعدارىس, تەڭگە باعامىنىڭ قۇلدىراۋى ارداگەرلەر جاعدايىنا ەداۋىر اسەر ەتكەن­­دىگىن دە جاسىرۋعا بولمايدى. وسىعان وراي, قارت ادامداردىڭ ساتىپ الۋ قابى­لەتىنىڭ تومەندەگەندىگى بايقالادى. مۇنداي جاع­داي, اسىرەسە, تومەنگى زەينەت­اقى الاتىن زەينەتكەرلەردىڭ جاع­دايىنا اسەر ەتىپ وتىر. بايانداماشى وسى جاعدايعا بايلانىس­تى ارداگەرلەر ۇيى­مى ورتالىق كەڭەسىنىڭ ۇكىمەت الدىنا ماسەلە قويعاندىعىن اي­تىپ ءوتتى. مۇندايدا زەينەتكەرلەرگە كور­سەتىلەتىن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ ەداۋىر پايداسى بارىن جەتكىزدى. سونداي-اق, تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك جاع­دايىنا دا توقتالىپ ءوتتى. دەگەنمەن, جالپىلاي العاندا, جاعداي جامان ەمەس. «كوپپەن كورگەن ۇلى توي» دەگەندەي, ارداگەرلەر قاۋىمداستىعى الەمدىك داعدارىستىڭ اۋىرتپالىقتارىن ەلمەن بىرگە كوتەرەتىندىكتەرىن ايتىپ وتىر. ولاردىڭ الداعى جارقىن كۇن­دەرگە دەگەن سەنىمى زور. وسى رەتتە, بايانداماشى ءوز ءسوزىن «تورتكۇل دۇنيە قىزىعىپ قارايتىن ەلىمىزدىڭ باعا جەتپەس بايلىعى – ۇلتتار دوستىعى, ياعني تامىرى تەرەڭگە كەتكەن تاتۋلىق. بيىلعى جىلعى العىس كۇنىنىڭ ومىرگە كەلۋى وسى تاتۋلىقتىڭ سيمۆولىنا ارنالعان ەرەكشە كۇن ىسپەتتەس. تاتۋلىق پەن بىرلىكتىڭ, ىنتىماق پەن ىرىستىڭ, بەرەكە مەن مەرەكەنىڭ اق بەسىگىنە بولەنگەن سۇيىكتى قازاق ەلىنىڭ بارىن باعالاپ, جوعىن جوقتاپ كەلە جاتقان سىزدەر – ارداگەرلەر قاۋىمى, ەلىمىزدىڭ سەنىمدى تىرەگىسىزدەر. سىزدەردىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىڭىز, شىققان بيىكتەرىڭىز, سىي-قۇرمەتتەرىڭىز حالقىمىزدىڭ كوز الدىندا. سوندىقتان, حالىق سىزدەردىڭ  ءۋاجدى اڭگىمەلەرىڭىزدەن جاقسى ءۇمىت كۇتەدى», دەپ اياقتادى. سەزد بارىسىندا وعان قاتىسۋ­شى­لاردىڭ بىرقاتارىن اڭگىمەگە تارت­تىق. استانا قالالىق ارداگەرلەر كەڭە­سىنىڭ توراعاسى سانسىزباي ەسىلوۆ قالا­دا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ۇلى وتان سوعى­سىنىڭ ارداگەرلەرى مەملەكەت تاراپىنان پاتەرلەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتىل­گەندىگىن, ولاردىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا 910 ءۇي مەن پاتەردىڭ جوندەلگەندىگىن, 11 مىڭ سوعىس ارداگەرى مەن تىل ەڭبەك­كەر­لەرىنىڭ كوممۋنالدىق تولەمدەردەن بوساتىلعاندىعىن, 200 مىڭعا جۋىق زەينەتكەردىڭ قوعامدىق كولىكتى تەگىن پايدالاناتىندىعىن ايتىپ ءوتتى. جالپى, ەلىمىزدە 3 مىڭعا تارتا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى بار ەكەن. ال ارداگەرلەردىڭ جالپى سانى 1,7 ميلليون ادامدى قۇراپ وتىر. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان ءتۇرلى كومەك كورسەتىلىپ وتىرادى. قوعام, اسىرەسە, جاستار ارداگەرلەرىمىزگە ۇلكەن قۇرمەت كوزىمەن قارايدى. وسىنشاما ارداگەردىڭ باسىن قۇراي­تىن ۇلكەن ۇيىمنىڭ 16 وڭىرلىك, 216 قالالىق جانە اۋداندىق, 9960 باستاۋى­ش بولىمشەسى بار. بۇلاردا 40 مىڭعا جۋىق بەلسەندى ارداگەرلەر قوعامىمىزعا لايىق­تى قىزمەت كورسەتىپ, جاس ۇرپاقتىڭ ءتار­بيە­سىنە اتسالىسىپ كەلەدى. سەزد قورىتىندىسىندا رەسپۋبلي­كالىق ارداگەرلەر ۇيىمى كەڭەسىنىڭ جاڭا قۇرامى سايلاندى. ۇيىم جەتەكشىسى بولىپ ومىرزاق وزعانباەۆ قايتا سايلاندى. سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار