ەتنوسارالىق تاتۋلىق – ساياسي تۇراقتىلىق نەگىزى
ۇلتتار مەن كونفەسسيالار اراسىنداعى تاتۋلىق – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ باستى جەتىستىگى. ەلىمىزدىڭ بۇل رەتتە دۇنيەجۇزىنە ۇلگى بولاتىن ورنى بار. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلعاننان بەرى تالاي يگى ىستەر جۇزەگە اسىرىلدى. جيىرما جىلدىق ءوز تاريحىندا اسسامبلەيا جان-جاقتى دامىپ, ەلەۋلى وزگەرىستەردى باستان كەشىردى. ونىڭ دامۋى بارىسىندا ەلباسىمىز ن.نازارباەۆتىڭ ەتنوسارالىق تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى قالىپتاستى. وسى جىلدار ىشىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ينستيتۋتتىق قۇرىلىمى نىعايىپ, قوعامدى ۇيىستىرۋشى الەۋەتى تولىستى.
بۇگىندە اسسامبلەيا ەل پرەزيدەنتى توراعالىق ەتەتىن كونستيتۋتسيالىق ورگان بولىپ تابىلادى. بۇل ونىڭ ەرەكشە مارتەبەسىن ايقىندايدى. بىرەگەي بۇل ينستيتۋت ەلىمىزدەگى بارلىق ەتنوس وكىلدەرىن ورتاق ماقساتقا ۇيىستىرا وتىرىپ, ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا جانە ەل دامۋىنا ايتۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
ەگەمەن ەلىمىزدە ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ مادەنيەتتەرى, تىلدەرى, داستۇرلەرىنىڭ دامۋىنا قاجەتتى بارلىق جاعداي جاسالعان. ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ سانى تۇراقتى وسۋدە, قازىر ول 800-دەن اسادى. سونىمەن قاتار, 28-ءى رەسپۋبليكالىق, ونىڭ ىشىندە 15 تىلدە گازەت-جۋرنال جارىق كورسە, 8 تىلدە راديوباعدارلاما, 7 تىلدە تەلەباعدارلاما ەفيرگە شىعادى. وزبەك, تاجىك, ۇيعىر جانە ۋكراين تىلدەرىندە ءبىلىم بەرەتىن 88 مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى, 108 مەكتەپتە 22 ەتنوستىڭ ءتىلى جەكە ءپان رەتىندە وقىتىلادى.
ال ۇيعىر اۋدانى – الماتى وبلىسىنداعى شالعاي اۋدانداردىڭ ءبىرى. اۋدانىمىزدا قازاق پەن ۇيعىرلار تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋدە. ۇلتارالىق قاقتىعىستار جوق, قويىمىز قورالاس, ءوزىمىز ارالاسىپ ءومىر كەشۋدەمىز. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ۇيعىر اۋداندىق فيليالى ۇلتتار دوستىعى اياسىندا ءارتۇرلى ءىس-شارالاردى تۇراقتى ءتۇردە ۇيىمداستىرىپ, ولاردى ويداعىداي جۇزەگە اسىرىپ وتىرادى. ەلباسى وتكەن 2015 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە: «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلعان كۇن – 1 ناۋرىزدى جىل سايىن بارلىق ەتنوستاردىڭ ءبىر-بىرىنە مەيىرباندىق تانىتىپ, ول ادامداردى ءوز تۋعانىنداي قابىلداعان قازاقتارعا العىس ايتۋ كۇنى رەتىندە اتاپ ءوتۋ ادىلەتتى بولار ەدى. بۇل كۇن مەيىرىمدىلىكتىڭ, بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن دوستىعى مەن ماحابباتىنىڭ جارقىن مەرەكەسى بولا الار ەدى», – دەپ وسى ءبىر ايتۋلى كۇندى مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتۋدى ۇسىنعان بولاتىن.
ايتۋلى بۇل مەرەكە ۇيعىر اۋدانىندا دا جاڭاشا باستاما الىپ, كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتىلدى. جىل سايىن جىل باسى – ناۋرىز ايىندا قازاقتار مەن ۇيعىرلاردىڭ, ورىستاردىڭ, اۋداندا تۇراتىن باسقا دا ەتنوس وكىلدەرىنىڭ سالت-داستۇرلەرى جۇرتشىلىققا پاش ەتىلەدى. ال 1 مامىر – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسى قارساڭىندا ءتۇرلى تاقىرىپتا ءىس-شارالار وتكىزىلەدى. سونداي-اق, اۋداننىڭ 80 جىلدىعىنا وراي, وسى ءوڭىردى مەكەن ەتەتىن حالىقتاردىڭ ادەبيەتى, مادەنيەتى كوپشىلىككە ۇسىنىلىپ, ۇلتتاردىڭ دوستىعى, ۇلتارالىق قاتىناستاردىڭ تۇراقتىلىعى دارىپتەلدى.
«ورتاق مەكەن – جەر شارى,
توبەمىزدە ءبىر اسپان.
بارلىق ۇلتتىڭ بالاسى,
دوستىعىمىز جاراسقان», – دەپ اقىن جىرلاعانداي, ىنتىماق پەن بەرەكە-بىرلىكتى «نۇر وتان» پارتياسى ەشقاشان ەستەن شىعارعان ەمەس.
ماۋلەن نۇروۆ,
«نۇر وتان» پارتياسى
ۇيعىر اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى
الماتى وبلىسى
