جارقىن ىستەر جالعاسىن تابادى
اتىراۋ – تەك ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە الەمدەگى جەتەكشى كومپانيالار مەن ينۆەستورلار نازارى اۋعان قازىنالى ءوڭىر. مۇندا جەتى قات جەر استىنان مۇناي مەن گاز دا ءوندىرىلىپ, اق جايىق پەن كوگىلدىر كاسپيدەي سۋ ايدىندارىنان بالىقتىڭ الۋان تۇرلەرى سۇزىلگەن كوپ جىلعى ءىس ءالى دە جالعاسىن تاۋىپ جاتىر. بۇعان قوسا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك پەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ دا كوكجيەگىن كەڭەيتەر جارقىن جوبالار ىسكە قوسىلدى. وسى جانە وزگە دە وڭدى ىستەر جونىندە وبلىستىڭ باسقارۋ تىزگىنىن قولىنا العان جاڭا اكىم نۇرلان نوعاەۆ تارقاتىپ ايتىپ بەردى.
ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن جاريا ەتكەلى اتىراۋدا جۇيەلى ءىس-شارالار ىسكە اسىرىلۋدا, دەپ باستادى باق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدەگى ءسوزىن نۇرلان اسقار ۇلى. اتاپ ايتقاندا, وبلىستاعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە قايتا دايارلاۋدىڭ كەستە-جوسپارى بەكىتىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن 346 مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىرسا, 49 ماماندى قايتا دايارلىقتان وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. ال سوت جۇيەسىنە ازاماتتاردىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن, سونىمەن بىرگە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وبلىستاعى 47 سوت زالىنا 38 بەينەجازۋ جۇيەسى ورناتىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن بارلىق سوت زالدارىن بەينەجازۋ جۇيەسىمەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قۇقىق قورعاۋ, سونىڭ ىشىندە, جەرگىلىكتى پوليتسيانىڭ ارەكەتىنە كوڭىلى تولماعان تۇرعىنداردىڭ شاعىمدارىن تىڭداپ, حالىقتىڭ الدىندا ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وبلىس اكىمى جانىنان كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگان قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن جاستاردىڭ جانە جۋرناليستەر قاۋىمىنىڭ وكىلدەرى ەندى. قىلمىستىق احۋال تۋرالى ونلاين رەجىمىندە اقپارات الۋ ماقساتىمەن «قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق كارتاسى» جاساقتالىپ جاتىر. بۇل قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىنە قوعامدىق قاداعالاۋدى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سول سەكىلدى جازا مەرزىمىن وتەۋ مەكەمەلەرىنەن بوساپ شىققاندارعا الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ بىرلەسۋىمەن بىرقاتار شارالار جۇزەگە اسىرىلۋ ۇستىندە. ماسەلەن, جازاسىن وتەگەن 356 ازامات تەگىن دارىگەرلىك ەم الۋ ماقساتىمەن تۇرعىلىقتى مەكەن-جايلارىنداعى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە جىبەرىلدى. ال 227 ازاماتقا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا جولداما بەرىلسە, ولاردىڭ اراسىنان 64-ءى جۇمىسپەن قامتىلدى. سونداي-اق, 93 ادام كولىك شەبەرى, ەلەكترشى, اعاش وڭدەۋشى, تىگىنشى جانە اسپاز سەكىلدى ماماندىقتار بويىنشا قايتا دايارلاۋ كۋرستارىنان ءوتتى.
وڭىردە م ۇلىكتى زاڭداستىرۋعا ىنتا تانىتۋشىلار قاتارى مولايا ءتۇستى. مۇنى بيىلعى 25 ناۋرىزعا دەيىن وبلىستا جالپى قۇنى 10 ميلليارد تەڭگەگە باعالانعان م ۇلىكتى زاڭداستىرۋعا بەرىلگەن 1 254 ارىز قاناعاتتاندىرىلعانىنان اڭعارۋعا بولادى. بۇدان بولەك, 5,2 ميلليارد تەڭگەلىك قارجى زاڭداستىرىلدى. سونىمەن بىرگە, ەل اۋماعىنان تىسقارى جەردەگى 106,4 ميلليون تەڭگەنىڭ مۇلكى دە زاڭدى تىركەۋدەن وتكىزىلدى.
وسى كەزگە دەيىن جۇزەگە اسىرىلا باستاعان ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس يندۋسترياسى, مۇناي حيمياسىنىڭ جاڭا باعىتتارى, فارماتسەۆتيكا, توقىما ونەركاسىبى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى سياقتى سالالار دا قارقىندى دامۋ جالعاسىن تابۋدا. ناقتىلاي ايتقاندا, مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىمەن 101 ميلليارد تەڭگەنىڭ 45 جوباسى ىسكە قوسىلدى. باعدارلاما اياسىندا جۇمىسىن باستاعان كاسىپورىنداردا 3 328 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, وسىنشا جەرگىلىكتى تۇرعىن تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلدى. مۇنداي جوبالاردىڭ ءساتتى ىسكە اسىرىلۋىنا ءوڭىردىڭ ينۆەستورلار قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان ينۆەستيتسيالىق قولايلىعى جول اشىپ وتىر. بۇل باعىتتاعى جارقىن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ لايىقتى جالعاسىن تابادى, دەدى وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ.
تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, وڭتايلاندىرۋعا دا باسا ءمان بەرىلۋدە. ياعني, الەۋمەتتىك كومەك ناعىز مۇقتاجدىقتى سەزىنگەن جاندارعا عانا كورسەتىلەدى. وسىعان بايلانىستى وتكەن جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنان بەرى اتىراۋ قالاسى مەن قۇرمانعازى اۋدانىندا «ورلەۋ» قاناتقاقتى جوباسى قولعا الىندى. بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 6 ميلليون تەڭگە قارالىپ, ناتيجەسىندە قۇرامىندا 129 مۇشەسى بار 22 وتباسى تارتىلدى. ولاردىڭ ىشىندە ەڭبەككە جارامدى 24 ادامنىڭ 16-سى تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, بىرەۋى الەۋمەتتىك قىزمەتپەن, جەتەۋى اقىلى قوعامدىق جۇمىسپەن قامتىلىپتى. ولار قازىر جان باسىنا شاققاندا 14 352 تەڭگەگە دەيىنگى ورتاشا تابىس تاۋىپ وتىر. ال بيىل اتالعان جوبا وزگە اۋدانداردا دا قولعا الىنۋدا. قاناتقاقتى جوباعا 789 ادامدى قۇرايتىن 141 از قامتىلعان وتباسىنى قاتىستىرۋ جوسپارلانعان. جوبانى قارجىلاندىرۋعا 49,7 ميلليون تەڭگە قارالىپتى.
سونداي-اق, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا دا ۇلت جوسپارىنا سايكەس ءىس-شارالار اتقارىلۋدا. ماسەلەن, وتكەن وقۋ جىلىنان باستاپ مەكتەپ ستاندارتتارىن جاڭارتۋ, جەتىستىگى مول ءبىلىم ۇيالارىن ىنتالاندىرۋ ماسەلەلەرى قولعا الىنىپ, اتىراۋ قالاسىنداعى №17 مەكتەپ-ليتسەي مەن يساتاي اۋدانىنداعى ج.مىرزاعاليەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە جاڭارتىلعان جۇيەمەن وقىتىلا باستادى. وسىناۋ قاناتقاقتى جوبا شەڭبەرىندە ۇستازداردىڭ ەڭبەكاقىلارىنا 20 پايىزدىق قوسىمشا اقى تولەنەدى.
ال مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدى دامىتۋعا جەكەمەنشىك ەمدەۋ مەكەمەلەرى دە تارتىلىپتى. قازىر وبلىستا 37 جەكەمەنشىك مەديتسينالىق مەكەمە ءوز جۇمىسىن ساپالى جۇرگىزۋدە. بۇل – وڭىردەگى دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ 17 پايىزىن قۇرايدى. بىلتىر مىندەتتى تەگىن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ شەڭبەرىندە 61 مەديتسينالىق مەكەمە مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورىنداعان بولسا, ونىڭ ىشىندە 18 جەكەمەنشىك مەكەمە دە وسى ءىستىڭ ىلگەرى جىلجۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپتى.
ەلباسىنىڭ ۇلت جوسپارىندا «ءبىزدىڭ جولىمىز – بىرلىك جولى جانە ازاماتتىق بىرتەكتىلىك نەگىزىندە ۇلتتى دايەكتىلىكپەن قالىپتاستىرۋ جولى», دەپ اتاپ وتكەنىندەي, بۇل باعىتتا قوعامنىڭ بارلىق كۇش-قۋاتى مەن مۇمكىندىگى جۇمىلدىرىلىپ وتىر. قازىر وبلىستاعى ءىرى كاسىپورىنداردا 21 قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسى قۇرىلىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اياسىندا 17 ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس ىستەۋدە. ۇلتتىق بىرتەكتىلىكتى قالىپتاستىرۋ جۇمىستارىنىڭ نەگىزى – «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسىن ىسكە اسىرۋ, دەدى نۇرلان اسقار ۇلى.
«ماڭگىلىك ەل» يدەياسى شەڭبەرىندەگى «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسى اتىراۋدا دا ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. بىلتىر وسى جوبا بويىنشا 22 مىڭ ادامنىڭ قاتىسۋىمەن قايىرىمدىلىق اكتسيالار, كونتسەرتتەر مەن سەمينارلار, دوڭگەلەك ۇستەلدەر مەن بريفينگتەردەن تۇراتىن 117 ءىس-شارا وتكىزىلدى. اسىرەسە, «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى», «قايىرىمدى ىستەر ەستافەتاسى» جانە «جاقسىلىق جاساۋعا اسىعىڭىز» سەكىلدى ءىس-شارالار جۇرت كوڭىلىنەن شىقتى دەۋگە بولادى.
ۇلت جوسپارىنداعى «ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋ» باعىتىمەن وبلىس اكىمى جانىنان قۇرىلعان قوعامدىق كەڭەستە 14 قوعام وكىلى جانە 7 مەملەكەتتىك ورگاننىڭ وكىلى بار. قوعامدىق كەڭەستە ەكولوگيا, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, زاڭدىلىقتى ساقتاۋ, سونىمەن بىرگە الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ باعىتىن ۇستاناتىن 4 كوميسسيا جۇمىس جاسايدى. جىل باسىنان جۇمىسىن باستاعان اتالعان قوعامدىق كەڭەس بۇگىنگە دەيىن 47 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكت جوباسىن قاراپ, 10 جوبا بويىنشا ناقتى ۇسىنىستارىن بەرىپ ۇلگەرىپتى.
بايىرعى كاسىپورىن قايتا تۇلەدى
توقسان جىلدىق تاريحى بار «اتىراۋمۇنايماش» سەرىكتەستىگى ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە, ءسويتىپ, بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. بايىرعى كاسىپورىندا وتاندىق ەكونوميكانىڭ جەتەكشى سالاسىنا اينالعان مۇناي-گاز ونەركاسىبى ءۇشىن, سونىڭ ىشىندە, ۇڭعىمالاردى جوندەۋ, مۇناي ءوندىرۋ مەن جيناقتاۋ جانە وڭدەۋ سالاسىنا قاجەتتى ەڭ كۇردەلى قوندىرعىلار شىعارىلادى. ءتىپتى, قۇرىلىس جانە جىلۋ-ەنەرگەتيكالىق سالاسى دا وسى كاسىپورىننىڭ ءونىمىن تۇتىنۋعا بەت بۇردى. قازىر اتالعان كاسىپورىندا وتاندىق 260 مامان تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلىپ وتىر. زاۋىتتاعى ءار مامان ءوز ءىسىن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارادى. ال بۇل بىرىنشىدەن, ءونىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا, ەكىنشىدەن, تۇتىنۋشى سۇرانىسىنىڭ مولايۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر. كاسىپورىننىڭ باس ديرەكتورى الەكساندر دونسكوۆتىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق كاسىپورىن ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىمەن ءونىم شىعارۋ كولەمىن ۇلعايتۋعا قادام جاسادى. ناقتىلاي ايتقاندا, مۇندا ءىرى گاباريتتى ءارى ەڭ اۋىر, ياعني سالماعى 1 مىڭ توننادان اساتىن قوندىرعىلار مەن رەاكتورلاردى شىعارۋ تسەحىن ىسكە قوسىلدى. ءدال وسى تسەحتا الداعى ۋاقىتتا ديامەترى 9 مەتردى, ال ۇزىندىعى 110 مەتردى قۇرايتىن ءىرى كولوننالار قۇراستىرىلادى. جىلىنا 12 مىڭ توننا ءونىم شىعاراتىن جاڭا جوباعا 5,8 ملرد. تەڭگە سالىنىپ, 250 ادامعا جۇمىس ورنى اشىلدى.
– ءبىز ەلىمىزدىڭ جارقىن كەلەشەگىنە سەنەمىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ وتانىمىز – تاۋەلسىز قازاقستان ەكونوميكالىق وركەندەۋ قارقىنىمەن تەك تمد, نە ازيا ەلدەرىنىڭ اۋماعىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, جاھان مەملەكەتتەرى اراسىندا دا لايىقتى ورنىن يەلەندى. بۇعان ارينە, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الدىمەن ەكونوميكا...» قاعيداسىن ۇستانىپ, وتاندىق ءوندىرىستىڭ كەڭ قانات جايۋىنا وڭ ىقپال ەتكەن ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى سەكىلدى ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى قولعا الۋىنىڭ تيگىزگەن ماڭىزى زور. بۇل باعدارلاما اياسىندا ءبىزدىڭ كاسىپورنىمىزدا ىسكە اسىرىلعان جوبا وتاندىق ونەركاسىپتىڭ وركەندەۋىنە تىڭ سەرپىن بەرەدى, – دەيدى «اتىراۋمۇنايماش» جشس باس ديرەكتورى الەكساندر دونسكوۆ.
مۇنايلى اتىراۋدىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى بىرەگەي ءارى بىردەن-ءبىر كاسىپورىن – «اتىراۋمۇنايماش» سەرىكتەستىگى جاپونيالىق «Marubeni» كومپانياسىمەن اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنداعى جاڭعىرتۋ جوباسىنا 978 000 000 تەڭگەنىڭ, «جايىقمۇناي» كاسىپورنىمەن 98 000 000 تەڭگەنىڭ تاپسىرىسىن ورىنداۋ ءۇشىن كەلىسىمشارتقا قول قويعان. بۇعان قوسا «تەڭىزشەۆرويلدان» 177 550 000 تەڭگەلىك, NCOC كومپانياسىنان 869 373 630 تەڭگەلىك, KIOC كومپانياسىنان 24 000 000 تەڭگەلىك تاپسىرىستار ءتۇسىپتى. «بۇل كەلىسىمشارتتار ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبىن وركەندەتۋ ءۇشىن ءارتۇرلى جابدىقتار دايىنداۋدى جانە جەتكىزۋدى كوزدەيدى. ءبىز مۇنى دەر كەزىندە جاسالعان كەلىسىمشارتتار دەپ ەسەپتەيمىز. ويتكەنى, ءبىز بىلتىرعى جىلدىڭ باسىندا كۇردەلى ەكونوميكالىق جاعدايعا بايلانىستى ءىرى تاپسىرىستاردىڭ بولماعانىنا الاڭداپ ەدىك. ەندى ءبىز ويداعىداي جۇمىس جاساۋدى جالعاستىرامىز. سونىمەن بىرگە, جاڭادان 100-گە جۋىق جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك الدىق. جاڭا جۇمىس ورىندارىنا ەڭبەككە تارتىلاتىن ادامدار تاپسىرىس بەرگەن كومپانيالارمەن جاسالعان ءىرى كەلىسىمشارتتارىمىزدى ورىنداۋعا اتسالىسادى», – دەگەن «اتىراۋمۇنايماش» جشس باس ديرەكتورى الەكساندر دونسكوۆ بۇرىن ەۋروپا جانە باتىس ەلدەرىنەن تاسىمالدانعان ءىرى گاباريتتى جانە اسا اۋىر جابدىقتاردى ەندى مۇنايلى وڭىردە دە شىعارۋعا بولاتىنىنا تولىق سەنىمدى.
قۇس فابريكاسىنىڭ قۋاتى
بۇل وڭىردە تەك مۇناي-گاز سالاسى عانا ەمەس, اگروونەركاسىپ كەشەنى دە جاڭا جوبالارمەن ەڭسە تىكتەي باستادى. سونىڭ قاتارىندا جۇمىرتقا شىعاراتىن قۇس فابريكالارىن ايتۋعا بولادى. وسى كەزگە دەيىن رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنان جانە ەلىمىزدىڭ وزگە دە وڭىرلەرىنەن تاسىمالدانعان تاۋىق جۇمىرتقالارىن شىعاراتىن فابريكانىڭ العاشقىسى جىلىوي اۋدانىندا اشىلدى. ونى جاڭا يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا قولعا العان كاسىپكەر ءالىمجان بالجىگىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازاگروقارجى» اق-تان قوسىمشا قارجى رەتىندە 250 ميلليون تەڭگە الىپ, ءوز قالتاسىنان 392,5 ملن. تەڭگە سالىپتى.
راس, قۇس وسىرۋدە ونىڭ بابىن تابۋ وڭاي ەمەس. سول سەبەپتەن وسى ىسكە ماشىقتانعان ماماندار شاقىرىلىپ, 2012 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا سۆەردلوۆ قالاسىنان العاشقى 53 مىڭ بالاپان اكەلىنىپتى. ارنايى كولىكپەن جەتكىزىلگەن بالاپاندار 4 اي باپتالىپ, كەيىن گەرمانيادان الىنعان قۇرال-جابدىقتارمەن, جاڭا تەحنولوگيامەن سالىنعان تاۋىقتار كورپۋسىنا كوشىرىلىپتى. قازىر فابريكاعا جۇزگە جۋىق ادام جۇمىسقا تارتىلىپتى. باستاپقىدا كاسىپكەر قۇس جەمىن ءوز قاراجاتىنا ساتىپ العان بولسا, ەندى وعان مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديا الىپ وتىر. «مەملەكەتتىڭ قولداۋى ماقساتتى ءىسىمدى ىلگەرى جىلجىتۋعا, ءسويتىپ, مەنىڭ جوبامنىڭ كلاستەرلىك جۇيەگە اينالۋىنا جول اشتى», دەيدى ءالىمجان بالجىگىتوۆ.
قازىر ونىڭ قۇس فابريكاسى تولىق قۋاتىندا جۇمىس جاساپ تۇر. ال بۇل مۇنايلى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ جۇمىرتقاعا سۇرانىسىنىڭ 76 پايىزعا قامتىلۋىنا سەپ بولىپ وتىر. مۇنداعى تاۋىق سانى ءجۇز مىڭعا جەتىپ, جىلىنا 32 ملن. دانا جۇمىرتقا ءوندىرۋدى كوزدەيتىن «اتىراۋساۋدا» سەرىكتەستىگىنىڭ بۇل جوباسى «سەلولىق بيزنەس» نوميناتسياسىندا ۇزدىك دەپ تانىلدى. سەرىكتەستىك باسشىسى ءا.بالجىگىتوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, العاشىندا 9 ملن. جۇمىرتقا شىعارىلعان بولسا, 2014 جىلى ءونىم كولەمى 21 ميلليونعا جەتىپتى. ەندى بيىل جۇمىرتقا سانى بۇدان ۇلعايا تۇسپەك. ويتكەنى, سۇرانىس مولايىپ وتىر. تۇتىنۋشىعا دايىن ءونىمنىڭ كاتەگورياسىنا ساي سۇرىپتالىپ, ارنايى قوراپقا سالىنىپ جىبەرىلەدى. اتىراۋ قالاسىنداعى جانە اۋدان ورتالىعىنداعى دۇكەندەرگە تاسىمالدانادى. باعاسى تۇتىنۋشى كوڭىلىنەن شىعاتىنداي. جاڭا جىلعا دەيىن 2142,4 كيلو تاۋىق ەتى ساتىلسا, «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» اق جىلىنا
1 400 000 جۇمىرتقا الۋعا تاپسىرىس بەرىپتى.
ەكىنشى قۇس فابريكاسىن «المالى قۇس» سەرىكتەستىگى اشىپ, ءوڭىردىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسا باستادى. بۇل جوبا دا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قولعا الىنىپ, وعان 680 ميلليون تەڭگەلىك ينۆەستيتسيا سالىنعان. جوبادا «اتىراۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى» اق پەن «جىگەر» شارۋا قوجالىعىنىڭ ۇلەسى بار قۇس فابريكاسىنا رەسەيدەن 58 مىڭ بالاپان اكەلىنىپتى. «ەندى اتىراۋ وبلىسىنداعى ەكى قۇس فابريكاسىندا جىلىنا 100 ميلليون جۇمىرتقا شىعارىلادى. ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ سۇرانىسى 80 ميلليون جۇمىرتقانى قۇراسا, تۇتىنۋشى سۇرانىسىنان ارتىلعان جۇمىرتقالاردى كورشىلەس ايماقتارعا ساۋدالايمىز», دەگەن بىلتىر وبلىستىڭ بۇرىنعى اكىمى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ.
«المالى قۇس» سەرىكتەستىگىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۆيكتور پاتستىڭ ايتۋىنشا, بيىل 30 ميلليون جۇمىرتقانى شىعارۋ قۋاتىنا جەتۋ كوزدەلىپتى. ازىرگە مۇندا تاۋلىگىنە 52 مىڭ جۇمىرتقا شىعارىلادى. بۇل فابريكانىڭ جۇمىرتقالارى وزگە وڭىرلەرلەر مەن قازاقستانمەن سەرىكتەس ەلدەردەن تاسىمالداناتىن ءونىم باعاسىنان الدەقايدا ارزان. سول سەبەپتەن, ساپاسى جوعارى وتاندىق ونىمگە سۇرانىس تا بار. سەرىكتەستىك باسشىلارى جۇمىرتقانىڭ تۇتىنۋشىعا ارزان باعامەن جەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «جىگەر» شارۋا قوجالىعىنىڭ ارنايى ساۋدا نۇكتەسىن اشۋدى كوزدەپتى. وسىلايشا, كوپ سالالى شارۋاشىلىققا اينالۋدى جوسپارلاعان شارۋا قوجالىعى بولاشاقتا جىلىنا 10 مىڭ توننا تاۋىق ەتىن ساۋدالاۋدى دا ماقسات ەتىپتى.
بۇرىن اتىراۋ وڭىرىندە تەك ونەركاسىپ كەڭىنەن قانات جايسا, ەندى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وركەندەۋىنىڭ دە باسىم باعىت رەتىندەگى ماڭىزى ارتۋدا. وعان دالەل رەتىندە جىلىنا 700 مىڭ بودەنە جۇمىرتقاسىن شىعارىپ, بۇعان قوسا 2 توننا بودەنە ەتىن وڭدەيتىن جوبانىڭ قولعا الىنعانىن ايتا الامىز. قازىر 10 000 بودەنە وسىرەتىن فەرمانىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا تايادى. ماحامبەت اۋدانىنداعى بۇل جوبانىڭ قۇنى 90 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ 40 ميلليون تەڭگەسىن «اتىراۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى سالسا, 50 ميلليون تەڭگە «اتىراۋ-بودەنە» جشس ەسەبىنەن جاراتىلىپ وتىر.
بەتتى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ اتىراۋ وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى جولداسبەك شوپەعۇل.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن راحىم قويلىباەۆ.
