تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ – كوكەيكەستى ماسەلە

كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا كۇن تارتىبىندەگى توعىز جانە سەناتور ت.ءابايدىلديننىڭ ۇسىنىسىمەن تاعى ءبىر ماسەلە قوسىلىپ, بارلىعى  ون ماسەلە قارالدى. جالپى وتىرىستى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىسقاشا كىرىسپە سوزبەن اشتى. سايلاۋشىلاردىڭ جوعارى ازاماتتىق بەلسەندىلىگىمەن وتكەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىندا «نۇر وتان» پارتياسى حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ سەنىمىنە يە بولدى. بۇل حالقى­مىز­دىڭ ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا دەگەن شەكسىز سەنىمى مەن جۇرگىزىپ وتىرعان رەفورمالارىنا كورسەتىلگەن قولداۋ ەكەنى ءسوزسىز. سايلاۋ كوپۇلتتى قازاقستان حالقىنىڭ تاتۋلىعىن, كەمەلدىلىگىن بۇكىل الەمگە پاش ەتتى. ەندى سەنات دەپۋتاتتارى ماجىلىستەگى جاڭادان سايلانعان ارىپتەستەرىمەن تىزە قوسىپ, ەلباسىنىڭ ستراتەگياسىن زاڭنامالىق جاعىنان قامتاماسىز ەتۋدە ناتيجەلى جۇمىس ىستەيدى دەپ سەنەمىن, دەدى توراعا. ودان ءارى ق.توقاەۆ بۇگىنگى وتىرىس بەسىنشى شاقىرىلعان  پار­لا­مەنتتىڭ بەسىنشى سەسسياسىنىڭ قورىتىندى وتىرىسى ەكەنىن ايتتى. پارلامەنتتىڭ بەسىنشى شاقى­رى­لىمىنىڭ دەپۋتاتتارى پرەزي­دەنتتىڭ ستراتەگيالىق رەفورمالارىن زاڭنامالىق جاعىنان قاجەتتى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋگە وزدەرىنىڭ لايىقتى ۇلەستەرىن قوستى. وسى ۋاقىت ىشىندە 500-دەن استام زاڭ قابىلداندى. شاقىرىلىمنىڭ ونە بويىندا ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندە ايرىقشا ورىن الاتىن وقيعالار بولدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءوز جۇمىسىن باستادى, ەلىمىز دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولدى. الەمدىك ەكونوميكاعا ىقپالداسۋ جاعدايىندا ۇلتتىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا قاجەتتى قۇقىقتىق اكتىلەردى قابىلداۋ پارلامەنتتىڭ كۇن تارتىبىندەگى باستى تاقىرىپقا اينالدى. ەلباسى ۇسىنعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋعا قاجەتتى زاڭدار قىسقا مەرزىم ىشىندە تالقىلانىپ, دەر كەزىندە قابىلداندى, دەي كەلىپ, توراعا ءماجىلىس ۋاقىتشا بولماعان كەزەڭدە سەنات داعدارىسقا قارسى كەشەندى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى 57 زاڭ جوباسى بويىنشا تياناقتى جۇمىس جۇرگىزگەنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار, زاڭ جوبالارىمەن تياناقتى جۇمىس ىستەگەن سەناتورلار مەن اپپارات قىزمەتكەرلەرىنە العىسىن ايتىپ, ەلباسى دا پارلامەنتتىڭ قىزمەتىنە جوعارى باعا بەرگەنىن ەسكە سالىپ ءوتتى. ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ: «ءبىز مەملەكەت دامۋىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭىنە ايقىن ماقساتتى سەنىممەن قادام باستىق. ەلباسىنىڭ ەلىمىزدى كەشەندى تۇردە جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان رەفورمالارىن ودان ءارى تابىستى ىسكە اسىرۋعا بەلسەندى تۇردە قاتىسۋىمىز قاجەت», – دەدى. وسىدان كەيىن پارلامەنتتىڭ بەسىنشى شاقىرىلىمىنداعى بەسىنشى سەسسياسىنىڭ سوڭعى جالپى وتىرىسى ءوز جۇمىسىن باستادى. كۇن تارتىبىنە ەنگىزىلگەن ماسەلەلەردىڭ اراسىندا كەي­بىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قاراستىرعان زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قاراستىرىلدى. زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ پارمەندى تەتىكتەرىنىڭ قاتارىندا تاۋارلاردى قايتارۋعا جانە اۋىستىرۋعا قويىلاتىن تالاپتار جەتىلدىرىلگەنىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, دەدى ول, تۇتىنۋشىنىڭ تاۋاردىڭ كەمشىلىگىنە قاتىستى تالاپتاردى قويۋ مەرزىمدەرى بەلگىلەندى. جۇمىس اتقارۋ مەن قىزمەتتەر كورسەتۋ جاعدايلارى ناقتىلاندى. سونىمەن قاتار, ورىنداۋشىنىڭ قاساقانا جاسىرعان كەمشىلىكتەرى انىقتالعان جاعدايدا تالاپتار قويۋ مەرزىمدەرى ۇلعايتىلدى. زاڭ جوباسى بويىنشا قوسىمشا باياندامانى ەكونوميكالىق سايا­سات, يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ت.ءابايدىلدين جاسادى. زاڭ جوباسى شاعىن تالقىلاۋدان كەيىن ءبىرىنشى وقىلىمدا قابىلداندى. الايدا, ت.ءابايدىلدين ونى ەكىنشى وقىلىمعا شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساپ, سەناتورلار ونى قولداعان سوڭ زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا دا قابىلداندى. ءسويتىپ, تۇتىنۋشىلار قۇقىن قورعاۋدى جەتىلدىرۋگە ءتيىستى قۇجات پرەزيدەنتتىڭ قول قويۋىنا ۇسىنىلدى. بۇدان باسقا, بەسىنشى سايلانىم­نىڭ سوڭعى وتىرىسىندا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنا (ۇقشۇ)  مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تەمىر جولدارىن تەحنيكالىق بۇركە­مە­لەۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قۇرۋ تۋ­رالى كەلىسىمنىڭ قولدانىس مەرزى­مىن ۇزارتۋ جانە وعان وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى, اسكەري جانە باسقا دا قۇرالىمداردى, ولاردىڭ جىلجىمالى مۇلكىن, سونداي-اق, اسكەري ماقساتتاعى ءونىمدى تاسىمالداۋ سالاسىنداعى ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىعى تۋرالى كەلىسىمدى, سونداي-اق, قازاقستان مەن اۆستريا اراسىندا حالىقارالىق جۇك تاسىمالدارى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوبالارى قارالىپ, قابىلداندى. ال كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە پوشتا, «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ, استىق نارىعىن رەتتەۋ, ەكولوگيالىق ماسەلەلەر بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى ءتورت زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا قارالىپ, قابىلداندى. سونىمەن قاتار, پارلامەنت سەناتىنىڭ رەگلامەنتىنە پالاتا قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلىپ, بەسىنشى سەسسيا ءوز جۇمىسىن اياقتادى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان».