اۋىل تۇرعىندارىنا ارنالعان اكتسيا

اۋىل تۇرعىندارىنا قۇزىرلى ورىنداردان كەرەگى – تۇرمىستىق احۋالىنا قاجەتتى جاعدايلاردى جاساۋمەن بىرگە, الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن ولاردىڭ اراسىنداعى ىنتا­لى تۇرعىنداردىڭ ءوز مۇمكىندىگىنە قاراي كاسىبىن اشىپ, ونى ودان ءارى دامىتۋىنا قولداۋ كورسەتۋى, وزگە دە تالاپ-تىلەگىن تىڭداپ, ارىز-شاعىمىنا نازار اۋدارۋى. تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ اق­شۇقىر اۋى­لىندا وتكەن اكتسيا­نىڭ ماقساتى – وسى, ياعني اق­شۇقىرلىقتارمەن مامانداردى تىكەلەي جۇزدەستىرۋ ارقىلى, ولاردىڭ ءوز سۇراقتارىن قويۋىنا جاعداي جاساۋ, ولارعا ويعا العان جۇمىستارىن جۇزە­گە اسىرۋىنا جول سىلتەپ, كەڭەس بەرۋ. «نۇر وتان» پارتياسى مەن تۇپقاراعان اۋداندىق اكىمدىگى ۇيىمداستىرعان «جۇ­مىس جانە ميكروكرەديتتەۋ» تاقى­رىبىنداعى اكتسياعا 100-گە تارتا ادام قاتىستى. – شاعىن كرەديتتەۋ, جۇمىسقا قا­تىستى اكتسيانىڭ بولاتىندىعى تۋرالى ادام كوپ جۇرەتىن جەرلەرگە, ورتالىقتارعا ارنايى حابارلاندىرۋلار ءىلىندى. سونداي-اق, بۇعان دەيىن دە كاسىبىن اشۋعا, شاعىن نەسيەلەندىرۋگە قاتىستى ءارتۇرلى سۇراقتار جەتەگىندە قۇ­زىرلى ورىندارعا حابارلاسىپ, ءوز ماسەلەلەرىمەن كەلىپ جۇرگەن ادامدار شاقىرتىلدى. اكتسياعا كەلۋشىلەر اراسىندا كاسىپكەرلەر, كاسىبىن ەندى باستاعىسى كەلەتىندەر مەن جۇمىسسىزدار بار. اقشۇقىر اۋىلىندا قازىرگى تاڭدا 400-گە جۋىق جەكە كاسىپكەر ءتىر­كەلگەن, ولار ءارتۇرلى سالا بويىنشا ءوز قىزمەتتەرىن جالعاستىرۋدا, – دەيدى اقشۇقىر اۋىلىنىڭ اكىمى مالىك ءىزتۇر. ءبىر جاعى اقتاۋ قالاسىمەن, ەكىنشى شەتى سايىن اۋىلىمەن شەكتەسىپ, ءبىر بۇيىرىندە كاسپي تەڭىزىمەن قاناتتاس­قان اۋىل تۇر­عىندارى جىلدان-جىلعا كو­­بەيىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا اق­شۇقىردا 8 مىڭنان استام تۇرعىن بار, اكىمنىڭ ايتۋىنشا, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ سانى جىل سايىن 300-400 ادامعا كوبەيەدى ەكەن. ولاردى جۇمىسپەن قامتۋ, باسپانا, جەر, ينفراقۇرىلىم, بالاباقشا, تاعى دا باسقا قاجەت­تىلىكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ وزىندىك قيىندىقتارى بولعانمەن, بىرتە-بىرتە ءوز شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. جۇمىسقا ورنالاسۋ مەن كاسىبىن باس­تايمىن دەگەنگە تىكەلەي كەڭەس بەرەتىن مۇنداي اكتسيا الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاباتىنىن ايتتى, اۋىل اكىمى. اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋ, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا ىنتالى ازاماتتارعا شاعىن نەسيە بەرۋ ماسەلەلەرىن نەگىزگى ۇستانىم ەتكەن اكتسيادا اۋىل تۇرعىندارىنا ارنايى ماماندار – تۇپقاراعان اۋداندىق كاسىپكەرلىك ءبولىمى باسشىسىنىڭ ءمىن­دەتىن اتقارۋشى د.شالاباەۆا, وسى اۋداننىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسى­نىڭ ديرەكتورى د.وتەباليەۆ, «نۇر وتان» پارتياسى اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى د.سادىقوۆ, وزگە دە قۇزىرلى ورىنداردىڭ وكىلدەرى جاۋاپ بەردى. ولارعا قوسالقى شارۋاشىلىقتارىنىڭ اياسىندا ۇساق تاۋار ءوندىرىسىن اشۋ جونىندە كەڭەستەر بەرىلىپ, ءوز كاسىپتەرىن اشۋ جولدارى, قاجەتتى قۇجاتتار تىزبەسى ءتۇسىندىرىلدى. اكتسيا اياسىندا ءوز قولىنان شىق­قان قولونەر بۇيىمدارىنان كورمە جاساپ, كەلۋشىلەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان شەبەر گاۋحار ەسەتوۆامەن تىلدەسكەن ەدىك. بالا كەزىنەن ءىس تىگىپ, قولونەر بۇيىمدارىن جاساۋمەن اينالىساتىن قىزدىڭ ءوز جەكە كاسىبىن باستاعانىنا ەكى جىلدان اسىپتى. قىلدى جانە قىلسىز ءجۇندى ماڭعىستاۋ وبلىسىنان باسقا تاراز قالاسىنان, الماتى وبلىسىنان الدىراتىن شەبەر ەندى جەر الىپ, ءوزىنىڭ ارنايى تسەحىن اشقىسى كەلەدى ەكەن. اكتسيادا گ.ەسەتوۆا وسى ماسەلەسىن ماماندار الدىندا كوتەردى. – ەلىمىزدىڭ جەر كودەكسىنە ەنگەن وزگەرىستەرگە بايلانىس­تى, كاسىپكەرلىك ماقساتتا جەر الۋ توقتاتىلعان بولاتىن. ەندى جەردى اۋكتسيون ارقىلى بەرۋدىڭ شارتتارى ءتۇسىندىرىلىپ جاتىر. وسى جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىندا ءبىزدىڭ وڭىرىمىزدە دە اۋكتسيونمەن جەر بەرۋ ماسەلەسى جۇزەگە اسىرىلادى دەپ كۇتىپ وتىرمىز, قولونەر شە­بەرى گاۋحار ەسەتوۆاعا وسى اۋك­تسيونعا قاتىسۋعا كەڭەس بەرىلدى, – دەيدى تۇپقاراعان اۋدانى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ دي­رەكتورى د.وتەباليەۆ. ايتۋىن­شا, اۋداندا 1550 كاسىپكەر تىركەل­گەن بولسا, ولاردىڭ كوپشىلىگى مال, اۋىل شارۋاشىلى­عى­نا قا­تىستى باعىتتى تاڭداعان. ال وسى كاسىپكەرلەر اراسىندا جارتىسىنا جۋى­عى جاستار, دەمەك, جاستارمىزدىڭ جەكە كاسىبىن اشۋعا دەگەن قۇلشىنىسى قۋان­تادى. اقشۇقىرداعى اكتسيا حالىق­تىڭ تابالدىرىق توزدىرىپ, كەزەك كۇتىپ سا­­رىلماي, جەكە كاسىپتەرىن اشۋ ءۇشىن وزدەرى كەزدەسىپ جۇرگەن قيىندىقتار مەن شەشىمىن تاپپاعان ساۋالدارىنا جاۋاپ الۋدىڭ قولجەتىمدى ۇلگىسى بولدى. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان». ماڭعىستاۋ وبلىسى.