استرونومدار جەر «تۇرپاتتاس» پلانەتانى تاپتى

استرونومدار توقتى شوقجۇلدىزىنان تىعىزدىعى تەكشە سانتيمەترىنە 7,89 گرامدى قۇرايتىن BD+20594b اتتى وزگەشە ءبىر پلانەتانى تاپتى. وسىعان قاراپ, ونىڭ نەپتۋن سەكىلدى شاعىن ەمەس, جەرگە ۇقساس الىپ ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. مۇنى كورنەلل ۋنيۆەرسيتەتى ەلەكتروندى كىتاپحاناسىندا ورنالاسقان ماقالا اۆتورلارى كەڭىنەن اڭگىمەلەپ بەرەدى. سوڭعى جىلدارى عالىمدار كۇن جۇيەسىنىڭ سىرتىندا ديامەترى جەردى بىرنەشە ەسە وراپ الاتىن ونداعان, الدە جۇزدەگەن ءىرى ەكزوپلانەتالاردىڭ بار ەكەنىن انىقتاپ شىقتى. كەزىندە ولاردىڭ اشىلۋىنىڭ ءوزى قانشاما تالاس-تارتىسقا تولى بولدى. پىكىر­تالاستار نەگىزىنەن ولاردىڭ «سۋ­پەر-جەر» تارىزدەس تاستى نەمەسە شا­عىن نەپتۋنعا ۇقساس گازدى ەكەنى توڭىرەگىنەن ءوربىدى. وسى ورايدا چيلي استاناسى – سانتياگوداعى كاتوليك ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ پروفەسسورى نەستور ەسپي­نوزا ماسەلەنىڭ بۇل تەكتەس پلانەتالار كولەمىن ولشەپ شىعۋ­دىڭ اسا قيىنعا سوعاتىنىنان تۋىندايتىنىن ايتتى. اققان جۇلدىزداردىڭ پلانەتالار جانىنان ءوتۋى كەزىندەگى جارىعىن باقى­لايتىن «كەپلەر» تەكتەس تەلەسكوپ مۇنى ءدال انىقتاپ بەرە المايدى. ال پلانەتالار تارتىلىسى ارقىلى قوزعالىسقا تۇسەتىن شىراعدانداردىڭ سپەكترى جىلجۋىن زەرتتەيتىن HARPS راۋىشتەس سپەكتروگرافتار باعانى مەيلىنشە قاتە بەرەدى. سوعان قاراماستان, سوڭعى 10 جىلدىڭ بەدەلىندە الدەقانداي مالىمەتتەر جيىنتىعىن جيناپ ۇلگەردى. وسى ساراپتامالاردىڭ نەگى­زىندە پلانەتولوگتار ەندى را­ديۋسى جەر ديامەترىنىڭ جارتىسىنان 1,6 ەسەگە اسىپ تۇسەتىن بارلىق پلا­نەتالاردىڭ «سۋپەر-جەر» ەمەس, «ميني-نەپتۋن» بولىپ تابى­لا­تىنى جونىندە ۇيعارىم جاساستى. ەسپينوزا مەن ونىڭ ءارىپ­تەستەرى «كەپلەردىڭ» HARPS سپەك­تروگرافى كومەگىنە سۇيەنە وتىرىپ, وتكەن جىلعى كوكتەمدە توقتى شوق­جۇلدىزىن باقىلاۋ بارىسىندا جيناپ بەرگەن بارلىق ماعلۇماتتارىن ءوزارا تەكسەرە كەلىپ, بۇل تەوريانى تىكەلەي تەرىسكە شىعاراتىن جاڭا تۇجىرىمعا توقتالدى. بۇل مالىمەتتەردەن عالىمدار جەردەن بارلىعى 500 جارىق جىلى شاماسىنداي قاشىقتىقتا ورنالاسقان كۇن تەكتەس BD+20594 ءىرى پلانەتاسىنىڭ ادەتتەن تىس تىرشىلىگىنىڭ ءىزىن تاپتى. زەرتتەۋشىلەردىڭ ەسەپتەۋلەرى كورسەتكەندەي, بۇل نىسان ديامەترى جەردەن شامامەن ەكى ەسەدەي ۇلكەن, ال ماسساسى ءبىزدىڭ پلانەتادان 16 ەسەدەي اۋىر. دامير قوجامقۇل.