كانديداتتاردى ۇسىنۋ مەرزىمى اياقتالدى

كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميس­سياسىنىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆ جۋرناليس­تەرگە بريفينگ وتكىزىپ, ءماجىلىس جانە ءماسليحاتتار سايلاۋلارى جونىندە حاباردار ەتتى. وسك باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ جونىندەگى نەگىزگى ءىس-شارالاردىڭ كۇنتىزبەلىك جوسپارىنا سايكەس 2016 جىلعى 8 اقپاندا كانديداتتاردى ۇسىنۋ اياقتالدى. «كانديداتتاردى ۇسىنۋ ءىس-شارالارى كونستيتۋتسياعا جانە سايلاۋ زاڭناماسىنا تولىق سايكەستىكتە ءوتتى. قر وسك-عا بارلىعى 6 ساياسي پارتيانىڭ – «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ, قازاق­ستان­نىڭ «اق جول» دەموكراتيالىق پار­تياسىنىڭ, «اۋىل» حالىقتىق-دەمو­كرا­تيالىق پاتريوتتىق پارتيا­سىنىڭ, قازاقستان كوم­مۋنيستىك حالىق پارتياسىنىڭ, جال­پىۇلت­تىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پار­تياسىنىڭ جانە «بىرلىك» ساياسي پارتياسىنىڭ تىزىمدەرى, جالپى سانى 234 كانديدات ۇسىنىلدى. قا­زىرگى ۋاقىتتا «نۇر وتان» پار­تياسىنىڭ, «اق جول» قدپ-نىڭ, «اۋىل» حدپپ-نىڭ جانە قكحپ-نىڭ پارتيالىق تىزىمدەرى تىركەلدى», – دەدى ق.تۇرعانقۇلوۆ وسى ماسەلە جونىندە. كانديداتتار قۇرامىندا ون ۇلت­تىڭ وكىلى بار. تىركەلگەن كان­دي­دات­تاردىڭ 80 پايىزى ەر ادامدار, 20 پايىزى ايەلدەر. كانديدات­تار­دىڭ 99 پايىزدان استامى جوعارى ءبىلىمدى. پارتيالىق ءتىزىمىن تىركەگەن پار­تيالار سايلاۋ قورلارىنا قارا­جات جيناۋ ءۇشىن ارنايى شوت­تاردى اشۋ جونىندە جۇمىس جۇرگىزۋدە. سونىمەن بىرگە, ساياسي پارتيالاردىڭ جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ سايلاۋ قورلارىن تىركەۋ دە جۇرگى­زىلۋدە. جسدپ جانە «بىرلىك» پارتيا­لارىنىڭ تىزىمدەرىنە ەنگىزىل­گەن كانديداتتارعا قاتىستى قازىرگى ۋاقىتتا ولاردىڭ كونستيتۋتسيانىڭ جانە «سايلاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرۋ جالعاستىرىلۋدا. ورتالىق سايلاۋ كوميس­سياسى­نىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇر­عان­قۇلوۆتىڭ حاباردار ەتۋىنشە, وسك مەن اۋماقتىق سايلاۋ كو­ميس­سيالارى سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋ­شى­لاردى وقىتۋ جونىندەگى جۇمىس اياسىندا 407 سەمينار, كەڭەس جانە ترەنينگ وتكىزگەن. «سايلاۋ ۇدەرىسىنە وبلىس, قالا جانە اۋدان دەڭگەيىندە بارلىق قاتىسۋشىلار ءۇشىن تاعى 573 سەمينار وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر», – دەدى ول ءارى قاراي. – جۋىق ارادا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ۇگىت ناۋقانىن وتكىزۋ ماسەلەلەرى جونىندە ەكى سەمينار ۇيىمداستىرادى. بىرەۋى رەسپۋبليكالىق باق باسشىلارى ءۇشىن, ال ەكىنشىسى سايلاۋعا قاتىساتىن ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرى ءۇشىن». ونىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋعا قاتىستى وسك-گە كەلىپ تۇسكەن بارلىق وتىنىشتەرگە ۋاقتىلى جاۋاپ بەرىلگەن. بۇدان كەيىن قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆ ەلەكتوراتتىق ناۋقان باستالعاننان بەرى قر وسك-گە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردان 25 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى. «ولاردىڭ 52 پايىزى پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندە, 48 پايىزى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندە بولدى», – دەدى ول. ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سىنىڭ ەلەكتروندى مەكەنجايى­نا 10 ءوتىنىش جولدانىپتى. ولار­دىڭ توعىزىندا سايلاۋ زاڭنا­ماسى­نىڭ نورمالارىن ءتۇسىندىرۋ ايتىل­سا, تاعى بىرەۋى سايلاۋ كوميس­سيا­لارىنىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى ءوتىنىش كورسەتىلگەن. ق.تۇرعانقۇلوۆ, سونداي-اق, ءماسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ بارىسى تۋرالى دا اقپارات بەرىپ ءوتتى. جەرگىلىكتى وكىلدى بيلىك ورگاندارىنا داۋىسقا تۇسەتىن ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىگى جوعارى ەكەندىگىن اتاپ ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2012 جىلعى سايلاۋ ناۋقانىمەن سالىستىرعاندا, بۇل جولى العاشقى 20 كۇننىڭ ىشىندە ۇسىنىلعان كانديداتتاردىڭ سانى ەكى ەسەگە وسكەن. «8 اقپانداعى ساعات 19-00-دەگى مالىمەتتەر بو­يىن­شا بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسلي­حات­تار دەپۋتاتتىعىنا 4870 كاندي­دات – 581-ءى – وبلىستىق ءماسليحات­تارعا, 21-ءى – استانا قالاسى­نىڭ ءماسليحاتىنا, 95-ءى – الماتى قا­لاسىنىڭ ءماسليحاتىنا ۇسىنىلدى. اۋداندىق ماسليحاتتارعا 3244 كانديدات, قالالىق ماسليحاتتارعا – 929 كانديدات ۇسىنىلدى», – دەدى ول وسى تۋرالى. وسك باسشىسىنىڭ كەلتىرىلگەن مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, كان­دي­داتتاردىڭ 69 پايىزى ەر ادامدار, 31 پايىزى ايەلدەر. ولاردىڭ 66 پايىزىنىڭ جوعارى ءبىلىمى بار. «وكرۋگتىك سايلاۋ كوميسسيالارى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتىعىنا 568 كانديداتتى تىركەدى», – دەدى ءسوزىنىڭ سوڭىندا ق.تۇرعانقۇلوۆ. كەشە, سونداي-اق, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتورا­عاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆ پەن «قا­زاق­ستانداعى سايلاۋ­دى باي­قاۋ ءجو­نىندەگى رەسپۋب­لي­كالىق قوعام­دىق كوميسسيا» رەسپۋب­لي­كالىق قوعام­دىق بىرلەستىگىنىڭ (سبرقك) ءتور­­- اع­اسى نۇرلان ەرىمبەتوۆ كەزدەستى. ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سىنىڭ باسشىسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانە ءماسلي­حاتتارى­نىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى وتكىزۋگە دايىندىق جونىندەگى وسك جۇمىسىمەن تانىستىردى. «سايلاۋ ۇدەرىسىن بايقاۋدى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق – سايلاۋ ناۋقانىنىڭ جاريالى ءارى اشىق احۋالىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ورتسايلاۋكوم قىزمەتى باعىتتارىنىڭ ءبىرى», – دەدى ق.تۇرعانقۇلوۆ. ال ن.ەرىمبەتوۆ ورتسايلاۋكوم مۇشەلەرىمەن جانە سايلاۋ ورگاندارىمەن ىنتىماقتاسۋى تىعىز ءارى پايدالى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. «ءبىزدىڭ قىزمەتىمىز سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ ايقىندىعىن, سايلاۋشىلاردىڭ ءوز قالاۋىن ەركىن ءبىلدىرۋىن, سونداي-اق, سايلاۋ ناۋقانىنا بارلىق قاتىسۋشىلار ءۇشىن تەڭ جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان», – دەدى ول. ق.تۇرعانقۇلوۆ وسك مەن قو­عام­دىق بىرلەستىك اراسىندا ءوزارا ءىس-قيمىل تاجىريبەسى بار ەكەندىگىن ايتا كەلىپ, «سبرقك ساراپشىلارىنىڭ زاڭ بۇزۋ­شى­لىقتار تۋرالى ءبىزدى جەدەل اقپارات­تاندىرۋى ماڭىزدى. ول بىزگە ۋاق­تىلى ارەكەت جاساۋعا, سونداي-اق, الداعى ۋاقىتتا ولاردى بولدىرماۋ شارالارىن پىسىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», – دەدى. كەشە, سونداي-اق, «قازاق­ستان رەس­پۋبليكاسىندا سايلاۋدى باي­قاۋ جونىندەگى رەسپۋب­لي­كا­لىق قوعامدىق كوميسسياسى» رەس­پۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەس­تىگىنىڭ مۇشەلەرى «اق جول» پارتيا­سىنىڭ سايلاۋداعى شتابىندا بولدى. ونداعى كوميسسيا توراعاسى نۇرلان ەرىمبەتوۆ, كوميسسيا مۇشەسى امانقۇل سەرىكباەۆ جانە «اق جول» پارتياسىنىڭ توراعاسى ازات پەرۋاشەۆتىڭ كەزدەسۋىندە الداعى سايلاۋ ناۋقانىنا قاتىستى, ونىڭ ىشىندە سايلاۋ ۇدەرىستەرىنىڭ ءادىل جانە اشىق وتۋىنە بايلانىستى اڭگىمە قوزعالدى. ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان».