كۇردەلى كەزەڭدەگى قاجەتتى قادام

كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندەگى كەزەكتى ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا تاۋ-كەن ءوندىرۋشى جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارى رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىنىڭ, قازاقستان مۇناي-گاز جانە ەنەرگەتيكالىق كەشەنى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىلارى قاتىسىپ, الداعى پارلامەنتتىك سايلاۋعا قاتىستى وي-پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. كەنشىلەر, مەتاللۋرگتەر مەن شاحتەرلەر قازاقستانداعى مەرزىمىنەن بۇرىن پارلامەنتتىك سايلاۋدى قولدايدى, دەدى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا تاۋ-كەن ءوندىرۋشى جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كاسىپ­ورىندارى رەسپۋبليكالىق قاۋىم­داستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نيكولاي رادوستوۆەتس. «اتاپ ايت­قاندا, كەنشىلەر, مەتاللۋرگتەر مەن شاحتەرلەر پارلامەنت ءماجى­لىسىنە كەزەكتەن تىس سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى شەشىمدى, سون­داي-اق وسى ىستە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تۇتاستاي قول­داپ وتىر. كوبىسى «وسى شارانى قازىر وتكىزۋ قاجەت پە؟» دەپ سۇ­راۋى مۇمكىن. بۇل سايلاۋ قيىن كەزەڭدە ەلدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن ساقتاي وتىرىپ, ونى ارت­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن شارا­لار كەشەنىن دەر كەزىندە قابىل­داۋ ءۇشىن قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى ن.رادوستوۆەتس. وسى ورايدا قاۋىم­داستىق وكىلى بيىل جۇزەگە اسى­رۋعا بەلگىلەنگەن رەفورمالار مەن زاڭداردى قابىلدايتىن ساراپ­شى­لاردىڭ جاڭارۋىن قاجەت ەتەتىندىگىن العا تارتتى. «پارلامەنتكە احۋالدى دۇرىس ءتۇسى­نىپ وتىرعان ادامداردىڭ كەلۋى ءۇشىن كەمەلدىلىك پەن سانالى­لىق تانىتامىز دەپ ۇمىتتەنە­مىن. دەپۋتاتتاردىڭ اراسىنان كاسىپ­كەرلەردى كوبىرەك كورگىم كەلەدى. سەبەبى, ولار قازىرگى ونەركا­سىپ­تىك قاتىناستاردىڭ بارلىق پروب­لە­مالارىن وزدەرىنىڭ باسىنان وتكەرگەننەن كەيىن, وسى ماسەلە­لەردىڭ تىڭعىلىقتى بىلەدى», دەپ ءتۇيدى ن.رادوستوۆەتس. بۇدان ار­عى سوزىندە ول دەمپينگكە قارسى سانك­تسيانىڭ دوعارىلۋىنا بايلانىس­تى قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىنەن وتاندىق تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كومپانيالارى ۇتاتىنىن مالىمدەدى. «تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كومپانيالار قازىردەن باستاپ دسۇ-دان پايدا كورەتىنى انىق. قازىرگى كەزدە دسۇ مۇشەسى رەتىندە قازاقستانعا قاتاڭ تالاپتاردى قويۋعا جانە وسىنىڭ ناتيجەسىندە نارىقتارعا توسقاۋىل جاساۋعا قۇقىلارى جوق. الايدا ءبىز دسۇ-دا تەك مەتالدى, مۇنايدى ساۋدالاۋمەن قاتار, جوعارى وڭدەۋدەن وتكەن ءونىمدى, قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبى تاۋارلارىن نارىققا ءتيىمدى شىعارۋدى دا زەردەلەۋىمىز قاجەت», دەدى تاۋ-كەن ءوندىرۋشى جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارى رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى. سونىمەن قاتار ن.رادوس­تو­ۆەتستىڭ پايىمىنشا, دسۇ-عا قو­سىلۋعا بايلانىستى قازاقستاندا ءبىر­قاتار ماسەلە بولادى. «ەكس­پورت­تاۋشىلاردا دا كوپ سۇراق­تار تۋىندايدى. ياعني, بۇل تۇر­عى­دا «ساۋدانى قالاي جۇرگى­زە­مىز؟», «وسى جاڭا ەرەجەلەر بويىنشا تابىس الۋ ءۇشىن ءوز ورنىمىزدى قالاي تابامىز؟» دەگەن سەكىلدى ساۋالدار بولادى», دەپ ءتۇسىندىردى ول. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قاتىس­قان «Kazenergy» قازاقستان مۇناي-گاز جانە ەنەرگەتيكالىق كەشەنى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى اسەت ماعاۋوۆ تا جاڭا پارلامەنت قازاقستان ەكونوميكاسىن جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سانايدى. «Kazenergy» قاۋىمداستىعى پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتات­تارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى پرەزيدەنت جار­لىعىن قولدايدى. بۇل شەشىم قازىرگى كۇردەلى جاعدايدا ۋاقى­تىندا قابىلدانىپ وتىر دەپ ويلايمىز. پارلامەنتتىڭ الدىڭعى شاقىرىلىمى ۇلكەن جۇمىس اتقاردى. ناقتىراق ايتساق, «100 ناقتى قادام» رەفورمالارى اياسىندا 80-نەن استام زاڭ قابىلداندى. سونداي-اق, ءبىز ينۆەستيتسيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ سالاسىندا ۇلكەن رەزەرۆتەر كورىپ وتىرمىز. قازىر ەكولوگيالىق كودەكسكە وزگەرىستەر ازىرلەندى. سونداي-اق, جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى زاڭناماعا وزگەرىستەر ازىرلەنىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا جەر قويناۋى تۋرالى كودەكس جوباسى دايىندالدى. ءبىز ول بيىل قابىلدانادى دەگەن نيەتتەمىز. بىرىكتىرىلگەن سالىق جانە كەدەندىك تولەمدەر تۋرالى كودەكس تالقىلانىپ جاتىر», دەدى ءا.ماعاۋوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, پارلامەنتتىڭ جاڭارۋى, وعان جاڭا يدەيالاردىڭ, كرەاتيۆتى دەپۋتاتتاردىڭ كەلۋى – زاڭنامالارمەن مۇقيات جۇمىس ىستەپ, جەر قويناۋى سالاسىندا ينۆەستيتسيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن قاجەتتى بازانى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «ءبىز ءتيىمدى پارلامەنت – ين­ۆەس­تيتسيالىق جاعدايدى جاقسار­تۋ ءۇشىن ءتيىمدى زاڭنامانى دايىن­داۋدىڭ باستى فاكتورى دەپ سانايمىز. قازىر الەمدىك ەنەرگەتيكالىق نارىقتا باعالاردىڭ تومەندەۋىنە ىقپال ەتىپ وتىرعان سەبەپتەر كوپ. بۇل قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز سالاسىنا دا اسەر ەتىپ وتىر. سوندىقتان, ءبىز جەر قويناۋىن رەتتەۋ سالاسىندا جەدەل شارالار قابىلداۋ كەرەك دەپ ويلايمىز. مەن بارشامىزعا, قوعامدىق ۇيىمدار مەن مەملەكەتتىك قىز­مەت­تەرگە جاڭا پارلامەنتپەن ءبىرى­گىپ, كۇردەلى جۇمىسقا دايىندالۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى ءا.ماعاۋوۆ. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».